Goed & Kwaad

Ik had op de eerste avond van het nieuwe jaar naar 'Riphagen' willen kijken, de film over de geharde crimineel die in de Tweede Wereldoorlog Joodse bezittingen roofde en nog veel meer vreselijks op z'n kerfstok had, maar omdat ik almaar gelukwensen omtrent de geboorte van 2017 kreeg doorgebeld kwam het er niet van. Later op de avond werd het stiller en keek ik naar 'De Heineken ontvoering', met Rutger Hauer als Freddy Heineken. Ze willen ons laten zien dat we ons na een paar dagen 'Sissi', 'Matilda' en 'Home Alone' geen illusies moeten maken, dacht ik, ook in 2017 regeert slechtheid. Het gedicht 'Kerst voorbij' van W.H. Auden schoot door mij heen: 'Dat zit er weer op. Nu moeten wij de boom aftuigen, / De versieringen moeten weer in hun kartonnen dozen'.


Slechtheid, misère, verval, het zit meegebakken in ons bestaan en het vormt de grootste bron van entertainment die we ons kunnen voorstellen. Waar zouden film en literatuur zijn zonder kwaadheid en ellende? Zelfs de bijbel begint ermee, zondeval, Kaïn en Abel. Zou ik, als ik dominee was geworden zoals mijn vader, meer inzicht in nut en noodzakelijkheid van het slechte hebben gekregen? Meer over Satan, concreet of abstract, hebben nagedacht?


In de bundel 'Slechte mensen' van J.M.A. Biesheuvel staat het verhaal 'De wereld moet beter worden', over de gek Biesheuvel in een krankzinnigeninrichting die vindt dat de wereld beter moet worden maar die door de behandelend geneesheer met een kluitje in het riet gestuurd wordt: 'Ik zal erover denken. Wacht u hier nu even rustig en netjes op de broeders. Binnen een paar minuten wordt U weer teruggebracht. U zult me wel willen excuseren.' Zo is het, je roeit het Kwaad niet zomaar uit.


In plaats daarvan dichten we verstokte slechteriken toch ook graag een paar goede of menselijke eigenschappen toe; de jonge crimineel die in de film Holleeder moet verbeelden maar daar anders heet, wordt kinderlijk verliefd en hij doet naar eigen zeggen mee aan die ontvoering om zijn arme vader te wreken. Zo verteren we het Kwaad.


Ik was vroeger doodsbenauwd voor mijn slechte en zondige gedachten, die desondanks door mijn hoofd spoelden. Op die manier zou ik het Eeuwige Leven niet bereiken, dacht ik. In een poging ze te temmen probeerde ik zo lang mogelijk aan goede of desnoods vrolijke dingen te denken, ballonnen, jonge hondjes, lanen met bloeiende acacia's. Misschien vindt God me wel lichtzinnig, dacht ik, maar dat moet dan maar. Zouden er mensen zijn die Het Paradijs van Dante voor hun plezier lezen? 'Door 't Wezen, eeuwig blij, heur bron en ader, / straalt deez' gemengde kracht uit al de sterren, / zoals de vreugde licht uit levende ogen.' Dat soort zinnen. Of zien we liever hoe een liederlijke paus op z'n kop met z'n voeten in de hellevlammen staat?


Peinzend keek ik uit het raam, waar het leven kalmpjes voortrolde. Iemand zette z'n kerstboom bij het vuilnis, even verderop fietste een jongeman langs met een bos bloemen over het stuur en ik wist het ineens heel zeker: ook dit jaar zal het raadsel van Goed en Kwaad niet opgelost worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden