'Goed idee altijd even laten liggen'

Een paar kilometer uit de kust van het Noord-Portugese Viana do Castelo wordt binnenkort op veertig meter diepte de Archimedes Wave Swing geplaatst, een enorme cilinder die door de golven wordt aangestuurd en stroom opwekt. De Nederlandse bedenkers van de Wave Swing, Fred Gardner en Hans van Breugel, hebben grootse verwachtingen. ,,Als de proef in Portugal goed werkt zullen golfenergieparken niet lang uitblijven.''

Fred Gardner zag al lange tijd beelden voor zich van golfenergieapparaten toen hij tien jaar geleden de onderwatercilinder bedacht. Hij liet het idee eerst liggen. ,,Er zijn wel meer goede ideeën en honderden patenten op dit gebied. Ik wacht altijd af of ik later nog denk dat het een goed idee is, dan pas ga ik erover praten.'' Dat deed hij twee jaar later toen hij Hans van Breugel ontmoette.

Van Breugel, ondernemer van het pionierstype, had eerder als stuurman de wereldzeeën leren kennen en kon zich goed voorstellen dat het idee van Gardner, stroom opwekken met behulp van deiningsgolven op de bodem van de zee, uitvoerbaar was. Hij werd enthousiast en samen richtten de twee Teamwork Technology op. Bij het bedrijf werken nu zeven mensen.

De kraamkamer van de ideeën is een oude verbouwde opslagplaats in Zijdewind, in de buurt van Heerhugowaard. Door de ronde bogen van het dak is het er knus. In de hal staat een grote waterbak klaar voor experimenten. Een werkplaats ligt pal naast een computerruimte waar de proeven kunnen worden nagerekend. In een andere ruimte staat een lineaire generator, van het type dat in de Archimedes Wave Swing, zoals ze hun uitvinding hebben genoemd, komt.

De Wave Swing is een enorme cilinder van 35 bij 9,5 meter. Deiningsgolven moeten de cilinder van de bovenkant steeds opnieuw een zetje geven, waardoor een schommelende beweging ontstaat waarmee stroom wordt opgewekt. De proefopstelling, die binnenkort in de zee voor de kust van Portugal wordt geplaatst, heeft met twee megawatt al evenveel vermogen als de krachtigste windmolens na 25 jaar ontwikkelingstijd.

Onderzoeksinstituut ECN bevestigde de veelbelovende rendementen van de Wave Swing en bij proeven in een golfbassin werkte het model. ,,Om financiering voor het project te vinden hebben we de hele wereld afgesjouwd'', vertelt Van Breugel. ,,Met verbazing hebben we zitten kijken naar al het geld dat de afgelopen jaren in IT werd gestopt, terwijl men daar geen idee heeft wat er uiteindelijk van komt. Maar juist in concrete technische projecten hebben investeerders blijkbaar minder vertrouwen. Waarschijnlijk omdat je bij zulke concrete projecten allerlei rampscenario's kunt bedenken, in de informatiseringstechnologie is het veel moeilijker je daar een voorstelling van te maken.''

Om dan zelf geld vrij te maken verhuisde Gardner met zijn gezin naar een huurhuis en verhoogde Van Breugel zijn hypotheek. Uiteindelijk raakte energiebedrijf Nuon geïnteresseerd en werd grootaandeelhouder van het project. ,,Zonder hen was het ons nooit gelukt. Zij hebben hun nek uitgestoken; andere energiebedrijven kopen nu windmolens, wat tegenwoordig risicoloze beleggingen zijn. Met golfenergie kom je boven het maaiveld uit'', aldus Van Breugel.

Het Wave Swing-project in Portugal gaat gedurende drie jaar zo'n 400 huishoudens van stroom voorzien. Als de proef slaagt betekent het een nieuwe vorm van groene stroom waarmee de kooldioxide-uitstoot verminderd kan worden. En die uitstoot is mede verantwoordelijk voor klimaatverandering. Energiebedrijven kunnen momenteel nauwelijks voldoen aan de groeiende vraag naar groene stroom. Hierdoor verwachten Gardner en van Breugel in de toekomst bij 'de commerciële jongens' wel geld los te krijgen.

,,Vanaf 2004 moet het eerste golfenergiepark worden gebouwd en in tien jaar komt minstens 500 megawatt aan energie uit de golven. Dat is nog weinig als je bedenkt dat gepland is om in 2020 al 50000 megawatt aan windenergie in zee te hebben geplaatst. Golfenergie heeft dezelfde potentie als windenergie, en is net zo aantrekkelijk, zo niet aantrekkelijker, want je ziet haar niet.''

De uitvinders verwachten dat de kostprijs van golfenergie in 2005 al vergelijkbaar wordt met die van windenergie nu. Een videoanimatie toont hoe zo'n park eruit moet komen te zien. Vissen zwemmen vredig langs de enorme cilinders die aan de zeebodem geketend zijn. Ieder exemplaar lijkt op twee in elkaar zittende beschuitbussen. Als een deiningsgolf langskomt wordt de bovenste omlaag geduwd. Door lucht en een veer beweegt de bus daarna weer omhoog, tot de volgende golf langskomt. Deiningsgolven zijn haast niet zichtbaar op zee, het zijn net schaduwen die langskomen, vertelt Gardner.

In Portugal zijn ze 300 meter lang en komen ze iedere tien seconden weer terug. In Nederland zijn de deiningsgolven veel korter en daardoor veel minder krachtig. De golven bij Schotland, Wales en Ierland zijn pas echt krachtig, meent voormalig stuurman Van Breugel. Er zijn volgens hem talloze goede lokaties voor golfenergieparken.

Gardner blijft nuchter onder de grootse plannen naar aanleiding van zijn idee. ,,Ik denk dat veel mensen zoiets kunnen bedenken. Het begint met erin te geloven dat je wat kunt bedenken.'' Als kind al bedacht hij zoveel dat zijn moeder blij was dat hij niet alle ontwerpen op papier ook daadwerkelijk namaakte. Ook nu selecteert Gardner streng, want uitvoering van een idee vereist onnoemelijk veel werk. Dat zijn golfenergieconcept er nu komt, komt doordat hij niet als een Willie Wortel in zijn eentje doorging. ,,Het project ziet er nu anders uit dan wanneer ik er alleen mee verder was gegaan. Maar ik vind dat je anderen ook de gelegenheid moet geven er iets in te leggen.''

En dat het initiatief niet uit wetenschappelijke maar uit een praktische, industriële hoek komt, heeft volgens hem ook invloed gehad op het succes ervan. ,,Je bent dan voortdurend bezig te onderzoeken of het rendement hoog genoeg is. Als dat niet zo bleek te zijn, stopten we met de ontwikkeling. Dat was goed, want als er beperkingen zijn, dán komen de goede ideeën pas echt'', aldus Gardner, die zich na zijn technische scholing aan de mts verdiepte in golfenergie. De vijf tot tien golfenergieprojecten die er nu wereldwijd zijn, hebben een veel lager rendement, weet hij, en ze vinden plaats aan het wateroppervlak. ,,We weten ondertussen dat golven aan de oppervlakte een te grote brekingskracht hebben. Onder water hebben de golven geen verwoestende werking. Denk maar aan hoe zachtjes plantjes op de zeebodem zwiepen. Dat maakte voor mij duidelijk dat ik ver onder water moest denken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden