Opinie

Godsdienstlessen op de openbare school zijn vermomde zendingsdrang

De overheid betaalt miljoenen euro's aan lessen godsdienst of humanistische vorming, zodat ook kinderen op een openbare school 'gevormd' kunnen worden naar de levensovertuiging van hun ouders. Trouw vindt dat een goede zaak; in het hoofdredactioneel commentaar pleitte de krant er vorige week voor om deze constructie te 'koesteren'.

Het klinkt nobel. Maar het doel heiligt de middelen niet. Het grootste probleem van dit vormingsonderwijs is dat het niet neutraal is: God en De Mens worden niet met interesse vanuit alle gezichtspunten belicht, maar de ideologische kleurplaat is al vooraf ingevuld. Het zijn lessen vanuit vooringenomenheid, en dat past niet op een school, toch een kennisinstituut.

Is elke verwijzing naar God op school dan taboe? Natuurlijk niet. Hoewel op school rekenen en taal voorop moeten staan, is degelijke kennis van diverse religies waardevol. Godsdienst- en filosofielessen kunnen, in algemene zin, kinderen klaarstomen om zelf te leren denken. Maar dan moet je diverse zaken met elkaar kunnen vergelijken.

Religie is diep geworteld in de samenleving. God is overal. In het maatschappelijk debat, in het straatbeeld en in de kunst. Zonder de nodige kennis van de Bijbel is een bezoek aan een historisch museum een ondoenlijke zaak. Ook onze literatuur is doordesemd van de godsdienst. De islam speelt daar een steeds belangrijkere rol in. Zonder de Koran een beetje te begrijpen, kun je 'De Duivelsverzen' van Salman Rushdie minder goed lezen.

Dat alles maakt aandacht voor godsdienst in het onderwijs relevant, als element van de marketplace of ideas waaruit de moderne samenleving bestaat.

School is een plek waar kinderen leren om zelf na te denken. Door wiskundige problemen op te lossen, zinnen te formuleren en zeker ook door vragen te stellen.

Net als het goed is om kinderen op scholen een zekere elementaire kennis van deugden bij te brengen, is het verstandig om kinderen er van jongs af vetrouwd mee te maken dat sommige mensen in God geloven, anderen in Allah en weer anderen nergens in. Zonder die kennis is de wereld onverklaarbaar.

Maar zendingsdrang vermomd als onderwijs past dan niet. Als we meer van elkaar willen leren, is het beter om God in al zijn facetten te belichten. Daarnaast moet er ruimte zijn om, toegespitst op wat leerlingen (op de basisschool) aankunnen, sommige filosofen al een beetje te behandelen.

Stop er, naar angelsaksisch voorbeeld, ook wat lessen retorica in en je krijgt goed onderlegde en mondige leerlingen die open staan voor elkaars overtuiging.

Bij een vak als maatschappijleer kan het toch ook? Daar staan echt geen meneren met oortelefoontjes te controleren of kinderen er wel de juiste gedachten op nahouden.

Openbare scholen zijn, samen met het ministerie en andere raadgevende organen, heus wel in staat een begrijpelijk en tegelijkertijd waardevol lesprogramma godsdienst en levensbeschouwing vast te stellen. Ouders kunnen thuis altijd hun kinderen meenemen naar de moskee of samen de bijbel lezen voor het eten.

Zie het onderwijs als een krant. Wie alleen zijn eigen blaadje leest, raakt afgestompt. Het is geestverruimend om af en toe te proeven aan andermans ideeën.

Maar dan wel zonder gedwongen te worden die ideeën meteen als waarheid te accepteren. Dat is het grootste geschenk dat je een mens kunt geven.

Maak van het vormingsonderwijs ontplooiingsonderwijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden