'Gods grondpersoneel valt wel eens tegen'

Van priesters mag worden verwacht dat ze voorbeeldig leven. Maar het zijn geen heiligen, zegt bisschop Gerard de Korte.

Monic Slingerland

„We moeten niet bang zijn voor de waarheid”, schrijft bisschop Gerard de Korte van Groningen-Leeuwarden in een brief aan alle priesters, diakens en pastoraal werkers van het bisdom. De brief wordt dit weekeinde voorgelezen.

Bisschop De Korte spreekt daarin over een „zeer donkere bladzijde in de geschiedenis van de kerk”. Om recht te doen aan de slachtoffers van seksueel misbruik door rk geestelijken en om misbruik te voorkomen, is het nodig dat de waarheid boven tafel komt, schrijft de bisschop. „Een grondige zuivering is de enige vruchtbare reactie.” Namens de bisschoppenconferentie is De Korte woordvoerder over de misbruik-kwestie.

In zijn brief gaat hij ook in op reacties van gelovigen. „Sommigen van hen ergeren zich aan de eenzijdige aandacht in de media, alsof seksueel misbruik alleen binnen onze kerk heeft plaats gevonden en plaatsvindt. Ik kan deze reactie goed begrijpen maar acht ze op dit moment weinig gelukkig”, aldus bisschop De Korte in zijn brief. „Het vuil in de straat van een ander maakt onze straat immers niet minder vuil. Wij katholieken moeten eerlijk naar onszelf kijken.”

In rk parochies klinkt vooral ook schaamte over de eigen kerk, na de nieuwsberichten over misbruik. Waar moeten katholieke gelovigen deze dagen enthousiasme voor hun kerk vandaan halen?

„Ik kan me voorstellen dat gelovigen het gevoel hebben: wil ik er nog wel bij horen? Het nieuws over het misbruik komt na eerder negatief nieuws over de holocaustontkenning door Williamson en de gevoelige kwestie van kerk en homoseksualiteit. Het risico bestaat dat de vrijwilligers die zich inzetten voor parochies gedemotiveerd raken. Het komt er op aan, de relatie met God niet afhankelijk te maken van het falen of slagen van geloofsgenoten. Het grondpersoneel van God valt wel eens tegen. We moeten niet vervallen in wij-zij denken, van zuivere mensen aan de ene kant en zondige aan de andere kant. De zondigheid zit in ieders hart.”

Sommige gelovigen zeggen deze dagen dat ze hun heil buiten de kerk zoeken.

„Die mensen ontmoet ik ook. Ze zeggen: ’Jezus ja, kerk nee’. Zowel theologisch als sociologisch heb ik daar vragen bij. Katholiek geloof vraagt om gemeenschap met anderen. Geloven in je eentje houd je maar kort vol.”

In uw brief noemt u dat misbruik ook voorkomt in de wereld van de sport en de gezondheidszorg, al kan het geen excuus zijn. Toch komt misbruik door geestelijken harder aan.

„Ja, van priesters mag worden verwacht dat ze voorbeeldig leven. Maar priesters zijn geen heiligen. Ook de paus heeft een biechtvader. We weten uit de kerkgeschiedenis dat zondigheid ook in het hart van priesters zit. Toch wil ik wel noemen dat de meldingen die nu binnenkomen betrekking hebben op een periode van veertig jaar. In die tijd hebben 50.000 paters, religieuzen en zusters hun werk gedaan. Het is wel zaak het aantal meldingen in proportie te zien.”

Is misbruik door geestelijken te voorkomen?

„Een grote organisatie als de kerk krijg je nooit volkomen zuiver. Uit de meldingen blijkt wel dat het misbruik voor het overgrote deel, meer dan 80 procent, in instituten heeft plaatsgevonden. Die zijn al dertig weg. Maar er is ook misbruik in het pastoraat en dat vraagt erom dat we goed naar de toekomst kijken en ook aandacht geven aan een goede toeleiding tot het celibaat.”

Volgens recente voorschriften mogen homoseksuele mannen niet meer worden toegelaten tot het priesterambt. Werkt dat niet juist het verzwijgen van seksualiteit bij priesteropleidingen in de hand?

„Volgens het document uit Rome moeten mensen met een diepgewortelde homoseksuele aandrift worden geweerd van de priesteropleiding. De vraag is, wat dat precies inhoudt.

Op de Nederlandse priesteropleidingen is een homoseksuele geaardheid nooit een reden geweest studenten te weren, is mijn ervaring. Iedere priesterkandidaat moet zich afvragen of hij het charisma heeft ontvangen om gezond en gelukkig te leven in onthouding.”

„De grote aanvechtingen van het celibataire leven zijn eenzaamheid en godsverduistering. Van Anke Bisschops heb ik geleerd dat twee voorwaarden nodig zijn om gezond en gelukkig celibatair te leven. De eerste ligt in de mystiek, een intieme omgang met God. En die moet ingebed zijn in vriendschap met familie en goede vrienden met wie je van hart tot hart kunt spreken. Ik ken genoeg priesters die dat lukt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden