Godinnen vinden het tijd voor én-én

(Trouw)

Komt de derde feministische golf er nu toch eindelijk aan? Op 9 februari probeert feministe Sabriye Sambou met nog enkele vrouwen én mannen die golf in gang te zetten.

Mevrouw Sambou, zitten we hier nu op te wachten: op weer een emancipatiebeweging?

„Ja, want vrouwelijkheid wordt nog steeds ondergewaardeerd. Vrouwen hebben het recht verworven om zich als mannen te gedragen, maar alles wat van oorsprong met vrouwelijkheid wordt geassocieerd, heeft nog steeds minder status en minder economische waarde dan datgene wat met mannelijkheid wordt geassocieerd. In ’Het boek der godinnen’ pleitte ik voor een herwaardering van vrouwelijkheid. Daarmee kreeg ik geen poot aan de grond. Dat geeft al aan dat vrouwelijkheid niet even waardevol wordt gevonden als mannelijkheid.”

Misschien geeft het aan dat u de plank misslaat? Dat vrouwelijkheid niet wordt ondergewaardeerd?

„Mannelijkheid is nog altijd de norm. In onze beweging buigen we ons over zeven thema’s, zoals politiek en economie, ouderschap en betaald werk, en vrouwelijkheid en seksualiteit. Vanuit die thema’s kijken we naar mannelijkheid en vrouwelijkheid. Dan wordt al snel duidelijk dat vrouwelijkheid nog steeds tweederangs is.”

Geeft u eens voorbeelden?

„Er zijn zoveel dingen waar het nog scheef zit. Neem seksualiteit. Vrouwelijkheid is sterk gekoppeld aan seksualiteit in onze cultuur. Daarmee denigreer je vrouwen enorm, zeker omdat eigenlijk alleen jónge vrouwen ertoe doen. Die benadering is beperkend voor de vrouw, maar ook voor de man. Want als hij van haar een lustobject maakt, heeft zij hem in haar macht. Daar moeten we ons bewust van worden.”

„Of neem mantelzorg, en zorg voor kinderen. Daar wordt in het politieke en economische beleid geen rekening mee gehouden: het wordt niet ingepland, niet betaald. Er wordt wél nog steeds van uitgegaan dat vrouwen, die inmiddels ook allemaal moeten werken, zorgen voor hun kinderen, hun ouders en buren. Zorgen is niet per definitie iets vrouwelijks, maar zo is het in ons patriarchale systeem wel altijd gezien. Wij zeggen: je moet zorg honoreren. Voor vrouwen en voor mannen. Dan kun je het ook beter verdelen. Dat kan nu niet, omdat het onzichtbaar en onbetaald is.”

„En kijk naar vrouwen aan de top. Vrouwen die in bedrijven topfuncties vervullen, boeken goede resultaten, hebben tevreden werknemers, blijkt steeds weer. Dat lukt ze alleen als ze hun vrouwelijke kanten mogen gebruiken en laten zien. Als ze op een mannelijke manier de weg omhoog afleggen, verliezen ze die positieve kanten onderweg.”

Dus vrouwelijke waarden zijn superieur, beweert u?

„Absoluut niet. Ik beweer dat ze ook waardevol zijn, even waardevol. Wij vinden niet dat vrouwen beter zijn, maar dat mannen en vrouwen echt gelijk zijn. Zorgzaamheid, intuïtie, eigenlijk zijn het allemaal ménselijke waarden, die mannen en vrouwen kunnen hebben. Maar binnen de patriarchale samenleving is intuïtie altijd aan vrouwen toegeschreven; mannen kregen logica toebedeeld. Wij gaan er daarentegen van uit dat mannen en vrouwen beide kanten in zich hebben.”

„Mannen aanspreken om een derde feministische golf te krijgen, dat werkt niet. Dat is de afgelopen jaren volop geprobeerd, maar je kunt mannen niet aan het zorgen commanderen. We moeten het met elkaar doen. De mannen die zich bij ons hebben aangesloten vinden dat er ook meer ruimte moet zijn voor hén. Mannen moeten hun zorgbehoeften nu onderdrukken en worden daarin tekortgedaan.”

Denkt u niet dat ze dat vaak wel prima vinden?

„Nee, ik denk dat veel mannen minder willen werken en meer willen zorgen maar niet weten hoe. Het brengt het gezinsinkomen in gevaar, en het wordt ook nog als minderwaardig beschouwd. En daar doen feministen gewoon aan mee! Die zeggen: poetsen en koken moet je uitbesteden en je kinderen breng je lekker naar de crèche.”

„De crèche is een prima faciliteit, en poetsen kun je uitbesteden, maar je hoeft het niet als minderwaardig werk te zien. Ik zat laatst in een debat met Heleen Mees en Naema Tahir. Zij waren er voorstander van dat vrouwen uit andere landen dat soort taken van Nederlandse carrièrevrouwen overnemen. Een soort vrouwenslavernij lijkt me, zodat wij, elitaire dames, carrière kunnen maken. Die kant moeten we niet op.”

Volkskrant-journalist Larissa Pans, die met Sunny Bergman tegen de seksualisering strijdt, zegt dat u een karikatuur maakt van wat mannelijke en wat vrouwelijke eigenschappen zijn.

„Doe ik dat of doet zij dat? Zij splitst die eigenschappen weer op en zet ze tegen elkaar af. Wij willen ze juist samenbrengen. Het patriarchaat was een ontzettend dualistisch systeem met twee gescheiden werelden. Wij willen dat dit één wereld wordt waarin mannen en vrouwen samen kunnen werken en zorgen.”

Trouw-columnist Elma Drayer poneert dat er al een vergaande feminisering gaande is, hier in het Westen.

„Enerzijds heeft ze daar gelijk in, maar dat betekent nog niet dat vrouwelijke waarden even hoog worden geacht als mannelijke. We zijn een heel eind gekomen, maar een heleboel vrouwen gedragen zich nu net als mannen. Dat was natuurlijk niet de bedoeling, want dan waren we wel als man geboren.”

Onderzoeker Jolande Withuis vindt uw betoog ’beledigend voor beide seksen’. Ze schrijft: ’Ik wil voor de studeerkamer kunnen kiezen en niet voor de keuken.’

„Dat mag, maar er zijn ook vrouwen die voor de keuken willen kiezen en niet voor de wetenschap, en ik geloof niet dat Jolande daar voorstander van is. Dat is wat wij willen. Dat vrouwen, en mannen, kunnen doen wat op dit moment het beste aansluit bij hun situatie. Het moet eens afgelopen zijn met dat óf-óf. Het wordt tijd voor én-én, waarbij vrouwen en mannen beide dingen kunnen doen zonder weggehoond te worden.”

Waarom zou u die boze reacties krijgen van andere vrouwen?

„Omdat ze bang zijn om teruggestuurd te worden naar het aanrecht! Als je over vrouwelijkheid praat, en dat wilt waarderen, vrezen vrouwen weer in een soort gevangenis te komen. Daardoor stagneert de emancipatie: door de weigering om vrouwelijkheid te herwaarderen. Vrouwen weigeren dat uit angst dat ze daarmee alles verliezen wat ze bereikt hebben. Uit diezelfde angst hebben vrouwen zich geconformeerd aan het mannelijke model. En dat is jammer, want daarmee doen wij, mannen en vrouwen, onszelf tekort.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden