Godfather Iraanse film zizagde om de censuur

Filmmaker | Zijn carrière wijdde Abbas Kiarostami aan Iran; het land dat hij door revolutie zo zag veranderen.

Na de Islamitische Revolutie in 1979 vertrokken veel Iraanse filmmakers naar het buitenland. Abbas Kiarostami niet. Hij besloot te blijven, en zich te wijden aan verhalen over zijn land. Slalommend langs de filmcensuur groeide hij uit tot de meest gevierde Iraanse filmmaker die de Iraanse cinema ook in het buitenland op de kaart zette. Zijn leerling Jafar Panahi volgde in zijn spoor.

Kiarostami, maandag op 76-jarige leeftijd in Parijs overleden, na enige tijd te zijn behandeld aan maagdarmkanker, openbaarde de poëtische, meditatieve kracht van de cinema. Het leverde hem wereldwijd bewonderaars op. Asghar Farhadi, de Iraanse regisseur van Oscarwinnend huwelijksdrama 'A Separation', noemde hem een moderne mysticus. De Turkse Gouden Palm-winnaar Nuri Bilge Ceylan vergeleek hem met Tsjechov, om zijn inzicht in de menselijke natuur. "Kiarostami presenteert de mens als een imperfect wezen, maar heeft hem ook innig lief", aldus Bilge Ceylan.

Zo volgde Kiarostami in 'Taste of Cherry', in 1997 bekroond met de Gouden Palm in Cannes, een man van middelbare leeftijd die zelfmoord wil plegen, maar niemand kan vinden die hem wil begraven, en dus in de bergen buiten Teheran rondjes blijft rijden. Een sobere vertelling met grote zeggingskracht, waarin de regisseur reflecteerde op leven en dood en de fijne scheidslijn tussen documentaire en speelfilm. Met 'Through the Olive Trees' en 'The Wind Will Carry Us' maakte hij al even onthaastende films zonder traditionele plot, met een hoofdrol voor de schoonheid van de natuur.

Kiarostami, in 1940 in Teheran geboren, werd opgeleid als schilder en werkte als grafisch ontwerper. Na talloze commercials voor de Iraanse televisie werd hij op 29-jarige leeftijd gevraagd om voor Kanun te komen werken, het centrum voor de intellectuele ontwikkeling van kinderen en jonge volwassenen. Hij richtte er een filmafdeling op, en begon zelf jeugdfilms te maken, een genre waar de censuur niet zo op lette, en waarbinnen hij volop kon experimenteren. 'Where is the Friend's Home?' is een hoogtepunt in zijn oeuvre, over de poging van een schooljongetje om een schriftje terug te bezorgen bij een klasgenootje zonder de weg te weten.

Kiarostami ontdekte later de digitale videocamera die hij zijn 'lichte, discrete, trouwe compagnon' noemde. Meesterlijk is 'Ten', waarin hij een kleine camera in de achteruitkijkspiegel van een rijdende auto monteerde, en aan de hand van gesprekken de drijfveren, denkbeelden en verlangens van gesluierde vrouwen openbaarde. Later begon de censuur hem toch meer dwars te zitten. Zijn laatste meesterwerk maakte hij in Toscane, 'Copie Conforme', waarmee hij Juliette Binoche de hoofdprijs in Cannes bezorgde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden