Goden, fabeldieren en Playstationhelden

Eén van de wonderlijke wezens in het boek is de Japanse computerfiguur Sonic the Hedgehog. (THE HEDGEHOG)

Rushdie’s nieuwe vertelling lijkt op zijn eerdere kinderboek, uit 1990. Beide verplaatsen je in een warme warboel van wereldwijde mythen (inclusief de digitale). Maar is dit wel een kinderboek?

Sinds ’Middernachtskinderen’, de roman die hem in 1981 in één klap beroemd maakte, kent de hele wereld Salman Rushdie als romanschrijver. Toen hij in 1990 ondergedoken zat vanwege een fatwa voor ’De duivelsverzen’ , publiceerde hij echter een kinderboek: ’Haroen en de zee van verhalen’. In die vertelling vloeien de Sprookjes van duizend-en-een-nacht, van Bombay en Kasjmir samen tot een even weelderige als schrijnende vertelling over magie, onschuld, ontrouw en vertrouwen.

En nu is Haroen terug, dat wil zeggen: zijn incarnatie. De eigenlijke held van deze avonturenroman is namelijk Haroens broer Luka; Haroen zelf speelt alleen een bijrolletje. Toch lijkt Luka meer op hém dan op enig ander personage. Weliswaar beschikt hij over weer andere krachten dan zijn oudere broer, maar hij is minstens zo enthousiast en omringt zich met even kleurrijke metgezellen, zoals een beer die Hond heet, en een hond genaamd Beer. Dat klinkt nogal flauw, en dat is het soms ook, maar stoort je toch nauwelijks bij het lezen.

Dat verhaal gaat over Luka’s vader Rasjied, die in coma ligt, en over Luka, die vastbesloten is hem daaruit te halen. Daartoe moet hij op zoek naar een vuur dat diep in de wereld van de fantasie verborgen ligt, zodat hij belandt in een wonderlijke wereld van vergeten goden en fabeldieren.

Die andere werkelijkheid brengt Rushdie op smaak met namen die speels verwijzen naar het Urdu en het Engels, met Soemerische, Babylonische, indiaanse en Nigeriaanse goden die zich vermengen met Griekse, Romeinse en Scandinavische opperwezens, en waarin sommige scènes herinneren aan Bunyans ’Pilgrim’s Progress’ en andere aan Playstation, Wii’s en de Japanse computerheld Sonic de Hedgehog. Een vreemd mengelmoesje, dat valt moeilijk te ontkennen, maar net zo smakelijk opgediend als Rushdie’s eerdere boek over Haroen.

Onderweg krijgt het drietal gezelschap van de plaatsvervanger van Luka’s vader, die zichzelf Niemandpappa noemt: „Niemand gaat je vader weghalen: dat klopt helemaal, en ik ben de Niemand in kwestie. Ik ben, zou je kunnen zeggen, je Niemandpappa.” Het team bindt de strijd aan met reusachtige ratten en olifantvogels, en krijgt hulp van een prinses met dezelfde naam als Luka’s moeder en van een vliegend tapijt. En net als in een computerspel worden er levens verzameld en verloren, en hogere levels bereikt.

Diep onder dat avontuur schuilt natuurlijk het thema van de queeste, van het type dat ridders naar de Heilige Graal dreef en onnoemelijk veel fictieve figuren naar het vuur. Dat laatste is ook de kern van dit boek. Tijdens het lezen flitsen dan ook regelmatig andere kinderboeken in je hoofd voorbij, waarschijnlijk omdat alle goede kinderboeken wel iets hebben van een queeste.

Maar is dit wel een kinderboek? Dat lijkt me niet, ondanks de dolle warboel van mythologieën, de slagveldscènes die doen denken aan Narnia en de getikte humor, zoals wanneer een bewaker-rat uitlegt: „Het A-front loopt helemaal rond het Respectoraat van Ja – het rat-ificeert het, zou je kunnen zeggen – en, zoals het bord waarschuwt, zien veel van de huidige bewoners in alles een affront.”

Eerder is dit een verhaal voor volwassenen die altijd kind zijn gebleven. Zij (wij, wat mij betreft) zullen een glimlach van herkenning over hun gezicht voelen glijden als ze stuiten op een passage als deze: „Langs de oever rende een wit konijn met een keurig gilet aan, dat bezorgd op een klok keek.” Of als ze lezen over ’die gekke Amerikaanse professor die maar niet in een tijd kan blijven’. Ook als zulke zinnen samensmelten met pijnlijk precieze kennis van computergames.

Kinderen die van lezen houden, zullen het boek na drie hoofdstukken waarschijnlijk laten voor wat het is. Maar de kans bestaat dat ze het jaren later weer zullen oppakken, afstoffen en uitlezen, dan pas in staat te genieten van alle verwijzingen naar boeken die ze nu wél kennen. Voor wie op zoek is naar een boek waarover je met vrienden oeverloos kunt praten is dit daarentegen een aanrader.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden