God zit niet langer op een wolk

Maandenlang volgde Trouw drie theologen op zoek naar werk. Nu ze alledrie een baan hebben, is de vraag: wat heeft theologie hen gebracht?

Dominee Hans van Rumpt (47) is in zijn element. Niets ten nadele van het Gelderse Hulshorst, haast hij zich te zeggen, waar hij met zijn vrouw en kinderen in een prachtige pastorie woont. Maar Den Háág. Het is niet slecht om weer even terug te zijn, besluit de Hagenaar in een wat broeierig café aan de Grote Markt.

Of zijn collega-predikant het ook zo naar haar zin heeft in zijn stad, vraagt Van Rumpt aan Petra de Nooy (30). Ze knikt. Als Van Rumpt hoort dat ze in stadsdeel Laak woont, vraagt hij ongerust of ze zich daar wel veilig voelt - als vrouw alleen. De Nooy lacht. Ja hoor. Ze kent inmiddels iedereen dankzij haar vele wandelingen door de buurt. Sinds november vorig jaar is ze er bezig om als 'missionair pionier' een kerkelijke gemeente op te zetten.

Lennart van Berkel (33), de derde theoloog, is predikant in Spijkenisse. Van Rumpt en De Nooy kijken hem vragend aan. Niet lang nadat Trouw het drietal vorig jaar besloot te volgen tijdens de banenzoektocht na hun studie theologie, konden de maandelijkse updates met Van Berkel geschrapt worden. Hij had een beroep gekregen en hoefde niet meer op jacht naar werk. "Ik was tijdens mijn studie al benaderd door deze gemeente, waar ik wat gastpreken had gehouden", verklaart hij. "Maar ik kon niks toezeggen. Ik had nog geen colloquium afgelegd - een soort kerkelijk examen - en mocht tot die tijd geen officiële gesprekken voeren met gemeenten." Toch liet Spijkenisse duidelijk merken geïnteresseerd te zijn in Van Berkel. Na flink twijfelen besloot Van Berkel dat hij ook wel wat zag in Spijkenisse. "Tja, met al die industrie is het er natuurlijk niet héél erg mooi. Maar nu voelen mijn vrouw en ik ons er echt thuis."

Het geduld van Petra de Nooy is flink op de proef gesteld afgelopen jaar. "In totaal heeft het tien maanden geduurd voordat ik aan het werk kon. Op een gegeven moment had ik echt helemaal genoeg van het wachten."

Dat gold ook voor Van Rumpt die de vaak térgend langzame beslissingsprocedures van de kerkraden ervoer. "Ik was er helemaal klaar voor om een beroep aan te nemen. Ons huis was al verkocht. Binnen een paar maanden moesten we eruit, en ik had nog geen gemeente. We hadden net besloten op zoek te gaan naar een huurhuis, toen ik in één week opeens drie aanbiedingen kreeg." Hij neemt tevreden een slok van zijn koffie. De Nooy knikt bewonderend.

Negen jaar en zes maanden deed Van Rumpt over zijn studie theologie, in deeltijd. Van Berkel studeerde in zesenhalf jaar af, De Nooy in acht. Wat heeft het ze opgeleverd?

Nóg meer levensvragen, lacht Van Berkel. Over het geloof, over God.

Van Rumpt en De Nooy knikken instemmend.

"Ik heb lang niet overal een antwoord op", zegt Van Berkel. Door zijn theologiestudie is hij meer gaan relativeren. "Ik heb geleerd hoe bepalend je achtergrond is. Dat weegt zo zwaar mee in hoe je naar de wereld kijkt." Hij schudt zijn hoofd. Context, daar gaat het om, weet hij nu. Best verwarrend eigenlijk. "Neem nu de Bijbel en het werkelijkheidsbegrip. Is er één werkelijkheid waar we allemaal verschillend naar kijken? Of creëert iedereen zijn of haar eigen werkelijkheid?"

Universele waarheid
Stilte. Van Berkel roert in zijn thee. Van kaft tot kaft, geen letter te veel, geen woord te weinig. Dat zeggen ze toch over de Bijbel? Maar is er wel één universele waarheid? Van Berkel weet het niet meer. "Dat idee heeft de studie behoorlijk afgebroken."

Van Rumpt herkent dat wel, zegt hij. "Ik herinner me de colleges over de zondvloed. Wist je dat er driehonderdvijftig varianten op dat verhaal zijn? Het zet je aan het denken: welk verhaal geloof je dan?" Hij haalt zijn schouders op. "Gewoon, het zondvloedverhaal dat ik altijd heb geloofd. Die andere 349 ken ik niet, en daar ga ik me ook niet in verdiepen."

Van Rumpt kijkt naar de rode lijnen in de Bijbel, zegt hij. "Jezus is voor onze zonden gestorven aan het kruis. Of alles in de Bijbel wel of niet gebeurd is, is minder belangrijk. Niet relevant."

Van Berkel veert op. "Pikante uitspraak. Hier denkt je gemeente ongetwijfeld anders over. Je zet zomaar even aanhalingstekens om het hele Oude Testament."

De Nooy: "Nee, hij had het alleen over het zondvloedverhaal. Hans, preek je daar nu dan ook anders over?"

Van Rumpt schudt van nee. "Ik vertel erover als een historische gebeurtenis. Maar, eerlijk is eerlijk: we wéten simpelweg niet of écht de hele wereld onder water heeft gestaan, of alleen het gebied waarin Noach leefde."

De Bijbel is geen geschiedenisboek, zegt De Nooy. "Maar je mag er wel op vertrouwen. De aarde heeft onder water gestaan. Eerst vernietigd, daarna gered."

Van Rumpt: "En hoe zijn die ijsberen van de noordpool naar de ark van Noach gekomen?"

Van Berkel: "Er is niet eens genoeg water om de hele wereld onder water te zetten."

Van Rumpt, grinnikend: "Maar het had wel veertig dagen geregend, hè."

Van Berkel: "Ik zie het als een overstroming die het gebied trof waar Noach leefde. Voor de mensen toen, was dat de hele wereld. Ze konden niet verder zien."

De Nooy: "Ja maar als je het als een lokale overstroming ziet, mis je de boodschap. God had alles weggevaagd! Maar Hij deed de belofte: dit gaat nooit meer opnieuw gebeuren. Als teken gaf hij de mensen een regenboog - na elke regenbui."

Het is even stil. Voordat ze zich zo uitvoerig in de Bijbel hadden verdiept, was het leven misschien wel wat makkelijker, geven ze toe.

Van Berkel: "Mijn godsbeeld, hè. Dat is ook veranderd. Vroeger zag ik Hem als een God op een wolk die af en toe ingrijpt."

Het huis-tuin-en-keuken-geloof, glimlacht Van Rumpt.

Van Berkel knikt. "Nu zie ik God als een energie die verbindt en daarmee op allerlei plekken tegelijk kan zijn. Die in de mensen werkt. Als een geest die rondgaat en in verbinding staat met wat er in ons hoofd zit."

Van Rumpt giert het uit. "Nou. Dat is wel héél zweverig." Maar, toegegeven, ook hij kan niet zeggen dat hij alles helemaal begrijpt. Dat vertelt hij zijn gemeente soms tijdens de preek. Sorry mensen, dit gaat mijn pet te boven.

De Nooy: "Ieder godsbeeld is er om doorbroken te worden. Geen beeld kan Hem recht doen, namelijk."

De mannen zwijgen. Kijken ietwat gepijnigd.

Van Rumpt zegt dat hij het prachtig vindt, dat huis-tuin-en-keuken-geloof. Soms om naar terug te verlangen. "Dat is nog zo puur. Dan denk je nog niet na over context. 'God is met mij, want het staat in de Bijbel. Klaar.' Die context vormt soms een ballast. Voor de studie was het makkelijker."

Wat in hun theologiestudie nauwelijks aan bod is gekomen, zeggen ze alledrie, is de liturgie. Van Berkel: "Ik ben nu de Stille Week aan het voorbereiden, en moet echt zoeken naar vormen."

Wat vinden Van Rumpt en De Nooy. Moeten de kaarsen aan of uit tijdens de paaswake?

"En zal ik de paaskaars dopen in het doopvont?" Gefronste wenkbrauwen.

De Nooy: "De kaars dópen in het doopvont?"

"Stond in het dienstboek", zegt Van Berkel.

"Ach", zegt Van Rumpt. Laatste slok koffie. "We kunnen overal wel over discussiëren. Als je maar niet komt aan de historiciteit van de opstanding van Christus."

Instemmende geluiden. De Nooy: "Zullen we binnenkort naar die nieuwe film over Noach?"

Van Rumpt: "Ja leuk. Maar niet op zondag."

Hans van Rumpt (links), Petra de Nooy en Lennart van Berkel. De laatste was zo aan het werk, de anderen viel het lange wachten zwaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden