'God wordt veel leuker als Hij een romanfiguur wordt'

Voor de een een moment van bezinning en het opladen van de geestelijke batterij, voor de ander het startsein voor het doorgeven van de rol pepermunt. Vanouds hebben protestanten een sterke preekcultuur. Maar is die vorm anno 2015 nog wel houdbaar?

Deze kwestie stelt Volzin, magazine voor religie en samenleving, aan de orde. "Ik merk dat ik de neiging heb om defensief te gaan spreken. Daar duwt uw vraagstelling mij in. Alsof ik 'de preek' zou moeten verdediging," aldus Ciska Stark, docent homiletiek, oftewel preekkunde aan de Protestantse Theologisch Universiteit.

Preken heeft een negatieve bijklank gekregen, stelt ze. "Terwijl je ook kunt zeggen: wat is het bijzonder dat er zó gecommuniceerd wordt in een kerk. Dat er iemand, een dominee, de tijd krijgt om zich te verdiepen in een goed verhaal en erover te spreken."

De context is een van de redenen waarom de preek nog betekenis heeft, volgens haar. "Ik moest de zondag na de aanslagen in Parijs preken en ik voelde in de gemeente dat mensen behoefte hadden aan een goed woord dat alles in verband bracht met hun geloof, hoop, toekomst, angst maar ook hun vertrouwen. De context van de preek geeft een uniek karakter en dat voelen mensen heel sterk."

Van Kees van Erik, predikant van de Nieuwe Kerk in Zeist, is een heel ander geluid te horen. Hij doet onderzoek naar de 'profetische dimensie' in prediking. "Ook wij leven in een tijd waarin woorden heel veel kracht hebben. Wilders hoeft maar wat over Marokkanen te roepen en je ziet het effect ervan." Hij denkt niet dat de kracht van het woord verminderd is in de loop der tijd. "Hoezeer ik soms ook zelf door tijden ga dat het woord dood lijkt, dat ik zelf ook lijd aan mijn eigen doodse woorden."

Predikant René van Rijst promoveerde onlangs op een filosofisch onderzoek naar een nieuwe vorm van prediking. Het gezag van de dominee is enorm ondermijnd, meent hij. Hij ziet een nieuw soort dominee voor zich, die een 'gedachte-experiment' op gang brengt. De preek wordt dan "een onderdeel van een voortgaand gesprek tussen mensen, in de hoop dat God daar ook ergens tussen aan het woord komt." Hij stelt een prikkelende vraag. "Hoe zou het zijn als jij in de schoenen van Jezus stond? Op die manier gaat er wat bewegen. Daardoor ga je anders naar het verhaal en vervolgens naar jezelf kijken."

In Woord & Dienst, opiniërend magazine voor protestants Nederland, legt Van Rijst verder uit hoe je zo'n gedachte-experiment zou kunnen aanpakken. "Experimenteer met identificatiemogelijkheden: stel dat je God zou zijn in de geschiedenis met Noach. Zet je de zondvloed in? Of toch maar niet? God wordt veel leuker als Hij een romanfiguur wordt."

Rolinka Klein Kranenburg, predikant in Vathorst, experimenteert ook met haar preken, valt in het blad te lezen. Maar dan op een andere manier. Met beeld en muziek wil ze meer beleving creëren. Jongeren leveren foto's aan en geven suggesties voor muziek en filmpjes.

Wouter Slob, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en predikant, vindt dat de dominee niet bescheiden hoeft te zijn. "Als jij het als dominee niet zegt, is het er niet. Als wij onze mond houden, weet ik niet of God wel komt zaaien. Dus verkondig het evangelie, zonder schroom, onbekommerd!"

Dat de preek soms zware kost is, is wel te zien op een foto in Christelijk Weekblad. Predikant Maarten Boersema houdt een 'fotoweekboek' bij van zijn leven en werk. Deze week een foto van Boersema op de kansel. Hij heeft een glimlach op zijn gezicht en een schroefmachine in zijn hand. "De preken van de afgelopen week waren blijkbaar te zwaar," luidt het bijschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden