God vinden is iets voor de mystici onder ons

interview | Bob Dylan zag hij al dertig keer, en hij staat iedere zaterdag op het voetbalveld. Maar kerkelijk blijft Rob Mutsaerts recht in de leer. Hij schreef een boek, om het daar gewoon eens over te hebben.

Als Rob Mutsaerts kon kiezen, had hij zijn priesterkledij allang verruild voor een outfit à la Bob Dylan. De zanger is alomtegenwoordig in de woonkamer van de hulpbisschop van Den Bosch. Vanuit elke hoek staart hij je aan, met zijn warrige krullen en zijn hoed net iets over zijn voorhoofd gezakt. Hij hangt niet al te ver van de Heilige Maagd. En van de gekruisigde Jezus. Hij ragt op zijn gitaar tegenover een ingelijste paus Franciscus.

Toch is Mutsaerts (56) geen hippie verscholen achter een priesterboordje. Hij staat juist bekend als conservatief. Recht in de leer, helder in zijn standpunten. Hij floot bijvoorbeeld priester Jan Peijnenburg uit Eindhoven terug, die samenwoonde met zijn vriendin Threes. Ook verdedigt hij in de media het homostandpunt van de kerk.

In 2011 vond er door zijn komst als waarnemend pastoor in de San Salvatorparochie in Den Bosch een schisma plaats. Het vrijzinnige deel van de parochie scheidde zich af, omdat die Mutsaerts niet in zijn midden wilde hebben. Deze week werd bekend dat de kerk van de overgebleven parochianen gaat sluiten.

Ook in Mutsaerts' jongste boek 'Gewoon over geloof' klinkt een conservatief geluid. De hulpbisschop behandelt de basisprincipes van het katholicisme nog maar eens, op een manier die iedereen kan begrijpen. Want het geloof, vindt hij, is niet iets voor dromers of geleerden. Het is iets heel gewoons.

Het valt mij op dat u Dylan bijna vaker citeert in uw boek dan Jezus.

"Dat zit er wel in, ja. Dylan is de grote man."

Waarom?

"Dat is moeilijk te benoemen. Ik ben wel dertig keer naar een concert geweest. Soms versta ik bijna niet meer wat hij zingt en is de muziek rommelig. Toch blijf ik het fantastisch vinden."

Is een concert van Dylan een soort religieuze ervaring voor u?

"Nee, maar ik word er wel helemaal opgetogen van. Het doet iets met me, op de een of andere manier."

U koppelt zijn uitspraken wel aan religieuze zaken in uw boek.

"Dat komt omdat ik zijn liedjes zo goed ken. De zinnen schieten me gewoon te binnen tijdens het schrijven."

Niet alleen Bob Dylan is goed vertegenwoordigd in de woonkamer van de hulpbisschop. Ook voetbalaccessoires zijn in elke hoek te vinden. Een spandoek van PSV hangt naast Mutsaerts' boekenkast vol theologische boeken. De sport figureert ook in het kinderboek dat Mutsaerts in 2012 schreef: 'Jezus kan niet voetballen'.

De hulpbisschop drinkt zijn thee steevast uit kopjes van 'RKSV Heeze', zijn cluppie. Iedere zaterdag is hij daar op het voetbalveld te vinden. Hij vervult de rol van grensrechter, drinkt een biertje en geniet van 'hoe ongecompliceerd de dingen zijn'.

Soms, vertelt hij, komt het tot een goed gesprek. Tijdens een feestje, als de muziek toch hard staat en de mensen zich veilig genoeg voelen iets in zijn oor te fluisteren.

Zo kwam er eens een man naar hem toe wiens vrouw erg ziek was. Hij wilde haar graag uit haar lijden verlossen door euthanasie, alleen zij wilde niet. De man wist niet meer wat hij moest doen. Mutsaerts zocht het echtpaar op, "om het er gewoon eens over te hebben".

Gebeurt dat te weinig volgens u, het gewoon over geloven hebben?

"Ja. Daarom heb ik mijn boek zo genoemd. Mensen doen alsof het christelijk geloof iets merkwaardigs en aparts is. Iets onbegrijpelijks. Maar als er íets bij het leven hoort, is dat het geloof."

Waarom geloven dan zoveel mensen niet?

"Ik neem het geen mens kwalijk als hij niet wil of kan geloven, want geloven is heel moeilijk. Zelfs kerkvader Augustinus kwam er niet uit. Hij zag eens een jongetje dat een kuil groef in het zand. Met zijn emmer liep hij van de zee naar het kuiltje, om de hele zee erin te scheppen. Augustinus wees hem erop dat het nooit zou passen. Het jongetje schudde zijn hoofd, en zei: 'Net als dat het mysterie van God niet in ons verstand past'.

Dat mysterie moeten we wel willen accepteren. Verder moet je geloven gewoon doen. Zoals moeder Theresa, die haar geloof radicaal uitdroeg."

U staat bekend als vrij radicaal in uw opvattingen. Ten tijde van het conflict in de San Salvadorparochie noemde Gerard van de Weijer, vicevoorzitter het kerkbestuur, uw kerkvisie zelfs middeleeuws .

"Wat ik geloof is gewoon katholiek. Als we aan de inhoud gaan morrelen, moeten we echt iets anders gaan doen als kerk. We hebben het geloof aangereikt gekregen en daarom verandert het niet.

De standpunten van de kerk zijn helder, ze staan gewoon in de Bijbel. We moeten het geloof niet aanpassen aan de tijd, maar andersom. Anders heeft de kerk echt geen bestaansrecht meer."

U schrijft ook in uw boek dat Jezus lauwe gelovigen maar niks vindt.

"Jezus zegt dat we ons moeten inspannen tot het uiterste. Een beetje goedbedoeld aanmodderen is niet genoeg.

Dat leunstoelgeloof is te makkelijk: met een wijntje achterover op de bank zeggen hoe het allemaal in elkaar steekt. Om vervolgens geen vinger uit te steken.

Jezus vraagt geen applaus, geen bemoediging, maar navolgers. Dat moeten wij zijn."

Hoe zorgt u dat u zelf niet lauw wordt?

"Ieder mens is van nature gemakzuchtig. Ikzelf incluis. Daarom probeer ik vast te houden aan het gebed. Als ik niet bid, verdampt mijn geloof snel. Priesters hebben een dagstructuur met gebeden. Daar moet ik het van hebben."

Vindt u God als u bidt?

"Bidden doe je gewoon. Er moet een bepaalde cadans in het geestelijke leven zitten, het moet niet van het gevoel afhangen. Ik zeg nooit over God dat ik hem vínd. Het is mij een gelovige zekerheid dat hij er ís en dat hij zorg heeft voor mensen. Maar godservaringen, die heb ik niet. Een ervaring is misschien weggelegd voor de mystici onder ons. Ik besef wel de realiteit van Gods aanwezigheid."

Hoe beseft u dat dan?

"Dat kan ik zo niet duiden."

Bent u daar te nuchter voor?

"Dat weet ik niet. De een beleeft zijn geloof gewoon anders dan de ander."

Heeft u niet het idee dat u iets mist?

"Ik heb mijn grootouders nooit gekend, dus ik heb ze ook nooit gemist. Je kunt pas iets missen als je het ooit hebt gekend."

Toch stelt u uw hele leven in dienst van een God die u nooit ervaren heeft. Is die ervaring niet nodig om toegewijd te blijven?

"Nee, voor mij past het hele plaatje gewoon. De wereld is in mijn ogen geen product van toeval. Alles is zó op elkaar afgestemd. De mens kan denken en heeft gevoel. De mens kan reiken naar iets dat boven hem uitgaat. Het hart voelt meer aan dan het verstand kan beredeneren. En met het geloof kom je nog weer iets verder. Dat is mij genoeg."

Hoe komt het dat u bij Dylan en voetbal zo veel voelt en bij God zo weinig?

"Het zijn de bijzaken die het leven aangenaam maken. We kunnen dingen mooi vinden, dat gunt de Schepper ons van harte. Ik geniet van muziek en voetbal, maar hoef daar geen religieuze duiding aan te geven. Het zou vermoeiend zijn als al het aardse meteen religieus was."

Heeft u dan helemaal niets ervaren van God?

"Ik kan me nog iets eenvoudigs herinneren. Ik zat in Nijmegen op de universiteit, ik kende er niemand en mijn studie liep niet zo best. Doordeweeks bezocht ik de mis. Op een dag, toen ik de kerk uitkwam, was ik volkomen happy. Terwijl ik daar geen enkele reden voor had. Dát is God - denk ik."

Rob Mutsaerts: 'Gewoon over geloof'. Malherbe & Partner, 234 blz., euro13,90

Rob Mutsaerts: "Het zou vermoeiend zijn als al het aardse meteen religieus was."

Wie is Rob Mutsaerts?

Rob Mutsaerts (1958) komt uit een katholiek nest. Studeerde rechten in Nijmegen. Toen er in een mis die hij bijwoonde een oproep werd gedaan om priester te worden, besloot Mutsaerts naar het seminarie te gaan. Een puur rationele beslissing, zegt hij. In 1993 werd hij tot priester gewijd en werkte achtereenvolgens in Empe, Millingen en Heeze. In 2010 werd hij door paus Benedictus benoemd tot hulpbisschop van Den Bosch. Mutsaerts koos als wapenspreuk een tekst uit het evangelie van Johannes: Veritas vos liberabit - de waarheid zal jullie vrijmaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden