'God is niet afwezig, maar speelt geen hoofdrol'

Wie een inkijkje wil in de orthodox-protestantse lifestyle, kan niet om het blad Terdege heen. Zoals bij veel families de Libelle op tafel te zien is, zo ligt in menig reformatorisch gezin het familiemagazine Terdege in de lectuurbak. Het blad is vernieuwd. Het is een kleurrijk geheel geworden, met kleurenfoto's van vrouwen in rok, mannen in overhemd en leden van het Koninklijk Huis.

"Het is ons doel om een verantwoord gezinsblad samen te stellen. Leidraad daarbij is het Woord van God", schrijft de hoofdredacteur in het welkomstwoord. In ieder nummer zijn een meditatie, een pastorale bijdrage, een rubriek met levensvragen voor jongeren en andere bezinnende artikelen en rubrieken opgenomen. "Leest u Terdege eens", werft de hoofdredacteur. "Besef dat verantwoorde lectuur in gezinnen in onze chaotische informatiemaatschappij meer dan ooit nodig is."

De rubriek levensvragen van jongeren is kennelijk zo'n voorbeeld van 'verantwoorde lectuur'. Daarin vraagt een tiener zich af of in Nederland ook christenen vervolgd worden. Een reformatorische dominee uit Utrecht geeft het antwoord. Inderdaad, zo moet de man bekennen, christenen worden in Nederland '(nog) niet' gemarteld en gevangen gezet. Volgens de dominee loert het gevaar er juist in om 'een kleurloos christen' te zijn. Tja, verzucht hij, dan is er geen vuiltje aan de lucht. Maar, houdt de dominee de jongere voor, christenen die een orthodox wereldbeeld handhaven (lees: zuiver op de graad zijn), wacht wel degelijk beschimpingen en spot. "Kijk maar eens hoe tolerant Nederland is als je je anti-abortusstandpunt probeert uit te leggen. Wie tegen verruiming van de euthanasiewetgeving is, krijgt snel het verwijt van onbarmhartigheid."

Dat in Nederland godsdienstvrijheid is verankerd in de grondwet, anders dan in landen als Noord-Korea en Saoedi-Arabië, meldt de dominee niet. Volgens hem is kritiek op opvattingen van refo's niets minder dan 'een vorm van vervolging'. De dominee: "Vervolging hoef je niet te zoeken. Het komt vanzelf naar je toe als je de Heere in alles volgt."

Refo's hebben het niet op vrijzinnige protestanten. "Er bestaan veel vooroordelen over vrijzinnig geloven", schrijft Erik Jan Tillema in Woord & Dienst ('opinieblad voor protestants Nederland'). Tillema kan het weten, hij was een tijdje voorzitter van de Vereniging voor Vrijzinnig Protestantisme. "Vrijzinnigen zouden in niets geloven of zouden de eeuwenoude traditie van de kerk achteloos overboord gooien."

Niets van waar, meent Tillema, die tegenwoordig zijn boterham verdient met een onderzoeksbureau dat zich richt op het verspreiden van het vrijzinnige gedachtengoed. Tillema hield een enquête onder achthonderd vrijzinnige gelovigen. Hij bevroeg ze over een groot aantal geloofsonderwerpen: God, Jezus, Hemel, Heilige Geest en nog meer.

De resultaten schetsen, meent de onderzoeker, een mooi beeld van de hedendaagse vrijzinnigheid. Voor de orthodox-protestantse Terdegelezer is het allemaal betrekkelijk eenvoudig. God is voor hen een wezen dat aan het einde der tijden zal verschijnen op de wolken des hemels om te oordelen over levenden en doden. Bij vrijzinnigen ligt dat genuanceerder. "Vrijzinnigen ervaren het goddelijke, ze voelen het. Dat kan de natuur zijn, in contact met de medemens of gewoon in stilte."

Hiermee stuit Tillema meteen op een groot probleem. "We kunnen het omschrijven, maar het blijft een poging en zeker weten is onmogelijk." Tillema kwam er ook achter dat de vrijzinnige gelovige, niet gehinderd door een bombastisch godsbeeld, zich richt op zijn naaste. "De ervaring van het goddelijke schiet de vrijzinnigen als het ware op weg. Maar in plaats van dat ze gaan hardlopen, richten ze zich op hun medemens. Het vrijzinnige geloof is dus vooral iets sociaals en dat uit zich in geloofsopvattingen: de Hemel is een plek die we met en voor onze medemens moeten creëren. Vrijzinnigen maken zich hard voor een menselijke en leefbare wereld." Of er dan nog ruimte is voor God? "God is daarbij niet afwezig, maar speelt geen hoofdrol."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden