‘God’ Carlos Ghosn had alle macht, dus hij deed én hij nam wat hij wilde

Carlos Ghosn in 2013. Zijn twintigjarige carrière bij Nissan eindigde in de Japanse rechtbank.Beeld AFP

De verdachte Nissan-topman duldde geen tegenspraak, blijkt uit een onderzoeksrapport van het autobedrijf.

Als  een god kon Carlos Ghosn, de gevallen topman van Nissan, zijn gang gaan binnen het Japans-Franse autoconcern. Ghosn had een gebrek aan ethisch besef en een onaantastbare status, wat een gevaarlijke combinatie is. Hijzelf ging binnen Nissan over de topbenoemingen, de betalingen, ook aan zichzelf, en de koers van het bedrijf. Van kritiek was hij niet gediend, collega’s met afwijkende opvattingen zette hij buitenspel.

Nissan Motor Corporation heeft een rapport naar buiten gebracht dat vol staat met dit soort conclusies. Het is opgesteld door een onafhankelijk ‘speciaal comité voor beter bestuur’, dat de diepere oorzaken van het wanbeleid onder Ghosn moest openbaren. De uitkomsten zijn volgens het comité ernstig genoeg om de voormalige topman te verdenken van overtredingen van wetten en interne regels, en van privégebruik van bedrijfsmiddelen. Ook ontbreekt het Ghosn volgens de onderzoekers aan een ethisch kompas.

Redder van Nissan

Het fraudeschandaal, vorig jaar zomer aangezwengeld door een klokkenluider, leidde op 19 november 2018 in Japan tot de arrestatie van Ghosn. De in Brazilië geboren zakenman, die ook de Franse en Libanese nationaliteit heeft, ging in 1999 bij Nissan aan de slag toen zijn werkgever Renault het Japanse bedrijf uit financiële nood redde. 

Hij kreeg een grote statuur. ‘Ghosn werd binnen Nissan in zekere zin verafgood als een redder die Nissan had verlost van de ondergang’, schrijft het comité. ‘Ghosn werd gerespecteerd en vertrouwd als een persoon die Nissan zou beschermen tegen de inmenging van de Franse overheid, de grootste aandeelhouder van Renault’.

Sadayuki Sakakibara, medevoorzitter van Nissan's speciale comité voor beter bestuur, presenteert het onderzoeksrapport in Yokohama in Japan. Beeld AFP

De keerzijde hiervan was dat niemand Ghosn kon tegenspreken. Directeuren, managers en werknemers die protesteerden, vragen stelden of aanwijzingen niet opvolgden, werden overgeplaatst of ontslagen. Vergaderingen van de directie duurden nog geen twintig minuten en er was nauwelijks discussie. Wie vragen stelde of zijn mening uitte, werd naderhand door Ghosn op het matje geroepen.

Ceo-zaken

Ghosn had een aantal vertrouwelingen, die hem hielpen het beloningsbeleid en privileges buiten het zicht van controlerende afdelingen te houden, onder meer door valsheid in geschrifte te plegen. ‘Ceo-zaken’, luidde het antwoord als andere bedrijfsonderdelen details wilden horen. Oftewel: bemoei je met je eigen zaken.

Ghosn betaalde zijn oudere zus als adviseur. Vrijwel niemand wist hiervan af en er zijn geen tegenprestaties bekend. Hij gebruikte het bedrijfsvliegtuig voor privé-gelegenheden, ook voor familie. Een dochteronderneming in Nederland, Zi-A, kocht vastgoed voor Ghosn in Rio de Janeiro en Beiroet. Nissan betaalde ook de renovatiekosten.

De autoindustrie staat op een keerpunt, door technologische veranderingen zoals elektrisch rijden en kunstmatige intelligentie. Maar onder leiding van Ghosn kreeg de korte termijn voorrang. Het comité gebruikt het woord kortzichtig. ‘Nissan’s capaciteiten hebben hieronder geleden. Buitensporige kostenbesparingen hebben deels tot uitstel van noodzakelijke investeringen geleid, en voor de uitstroom van talent gezorgd’.

Het comité doet 38 aanbevelingen om de organisatie van het bedrijf en de interne controles te verbeteren. Een woordvoerder van Ghosn noemt het rapport onderdeel van een lastercampagne. Ghosh bracht ruim honderd dagen door in de Japanse cel, voordat hij deze maand op borgtocht vrijkwam. Hij moest hiervoor 9 miljoen dollar betalen.

Lees ook:

Alliantie van Renault, Nissan en Mitsubishi kan de grootste autofabrikant ter wereld worden

De Frans-Japanse alliantie van Renault, Nissan en Mitsubishi stevent af op spectaculaire schaalvergroting. Eerst wil Renault fuseren met Nissan, dat nu al partner is. Vervolgens wil Renault-Nissan een bod doen op Fiat Chrysler. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden