Goa heeft een Portugese springplank naar de EU

reportage | Inwoners Indiase deelstaat kunnen tot de derde generatie een paspoort van de oud-kolonisator krijgen. Velen maken daar gebruik van.

"Ik heb alleen nog mijn geboorteakte nodig, en dan heb ik alles voor mijn Portugese paspoort", zegt Hira Custa Pagui (43) in restaurant Marietta. Zittend op een bankje tegenover een ouderwetse bar vol whisky- en likeurflessen, eet ze een kom soep met aardappels erin. Je waant je in een slaperig dorpje op het Portugese platteland, maar restaurant Marietta ligt midden in Panjim, hoofdstad van de Indiase deelstaat Goa - een voormalige Portugese kolonie. Haar 18-jarige zoon Satem wil graag India verlaten en met een Portugees paspoort ligt de Europese Unie voor hen open.

Pagui en haar zoon zijn niet de enigen die een Portugees paspoort aanvragen in Goa om vervolgens naar Europa te vertrekken. Volgens Indiase media hebben tussen januari en augustus 2015 2158 Indiërs een Portugees paspoort aangevraagd. Dat zijn er bijna tweemaal zoveel als het jaar ervoor. Volgens een rapport van de Migration Observatory van de Oxford Universiteit zijn Indiërs met een Portugees paspoort de grootste groep EU-paspoorthouders die buiten de EU geboren zijn. In het eerste kwartaal van 2015 waren het er 20.000 - de enige groep groter dan 10.000.

De Portugese kolonie Goa werd in 1961 overgenomen door India. Indiase burgers die kunnen bewijzen dat zij vóór 1961 op Portugees grondgebied in Goa, Daman of Diu (twee andere Portugese enclaves) zijn geboren, komen in aanmerking voor een Portugees paspoort. Dit geldt ook voor hun nakomelingen, tot in de derde generatie. Omdat India geen dubbel staatsburgerschap toestaat, moeten zij wel hun Indiase nationaliteit opgeven als zij een Portugees paspoort willen.

Liefde voor Portugal is niet de voornaamste drijfveer voor het aanvragen van het paspoort. "De meesten gaan niet naar Portugal, maar linea recta naar Engeland", zegt Olavo de Santa Rita Lobo. Lobo is 'consultant voor Portugees burgerschap'. In zijn kantoortje om de hoek bij restaurant Marietta helpt hij mensen met de procedures voor het verkrijgen van het felbegeerde paspoort. "Velen hebben geen enkele band met Portugal, maar willen gewoon een EU-paspoort om te kunnen werken in het Verenigd Koninkrijk of om daar hun kinderen naar school te laten gaan."

"Veel van de mensen die een Portugees paspoort aanvragen zijn ook helemaal geen Goanezen", zegt Lobo. "Ze komen uit de deelstaat Gujarat en doen hun aanvraag met vervalste documenten. Ze nemen bijvoorbeeld een foto van een grafsteen met daarop een Portugese naam en zeggen dat daaronder hun voorouders liggen." Volgens de Portugese immigratiedienst werden in juni drie personen in Portugal aangehouden in verband met documentfraude. In ruil voor grote geldbedragen had een criminele organisatie officiële documenten vervalst, zoals geboorteakten, voor mensen die helemaal niet in de voormalige Portugese gebieden in India geboren zijn.

Hoewel veel Indiërs Portugal dus slechts gebruiken als springplank voor andere EU-landen, ademt Panjim de sfeer van het oude Portugal. De witgeschilderde kerk en gekleurde huizen in de wijk Fontainhas doen mediterraan aan. Op winkels staan namen als de 'gebroeders Carvalho'. Het kleurige carnaval in Goa is wijd en zijd bekend.

De eigenaar van het vijftig jaar oude restaurant Marietta, Eusebio Rodrigues, heeft sterke banden met de voormalige kolonisator. "Dit is een van de twee overgebleven Portugese restaurantjes in de stad", vertelt hij. Het zijn vooral Indiërs van Portugese afkomst en toeristen die plaatsnemen op de houten banken tussen de zalmkleurige muren. Een hangende tv laat een cricketwedstrijd zien.

Op de stoep voor het restaurant is de menukaart met viltstift in krullerige letters op een staand reclamebord gezet. Er worden gerechten geserveerd als peixe frito (lekkerbekkie), costeletas (koteletten) en almondegas de carne (gehaktballen). De letters zijn half vervaagd. "Mijn vader sprak vloeiend Portugees. Hij heeft de gerechten op het bord geschreven", legt Rodrigues uit. "Maar hij is al vier jaar dood. En omdat wij de taal niet meer spreken, laten we het maar zo staan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden