Glooiend Nijmegen wil een snelle stroom door het centrum van de stad

NIJMEGEN - De vergelijking met de Trevi-fonteinen in Rome, Trafalgar Square, en Centre Pompidou is weinig treffend. En straks gaan ze Nijmegen nog het 'Venetië van het oosten' noemen. Toch valt het plan in de glooiende Nijmeegse binnenstad een bijna kilometer lange 'blauwe draad' aan te leggen met stroomversnellingen, stuwmeertjes, vijvers en ondergrondse reservoirs, op door zijn originaliteit.

Het lijkt alsof de fractie van de Nijmeegse Groenen haar dromen aan papier heeft toevertrouwd. Toen een oplossing moest worden gezocht voor de teruggang van een van Nijmeegs oudste winkelstraten - de Lange Hezelstraat - heeft vice-voorzitter Jan van der Meer van die partij klaarblijkelijk een visioen gehad. De ietwat geïsoleerde Hezelstraat verpaupert omdat de stad vooral in het andere deel van het centrum investeert.

Kunnen we de aandacht niet op de Hezelstraat vestigen door te benadrukken dat dit een van de eerste Romeinse hoofdwegen in dit gebied is en dat de steile winkelpromenade de as vormt tussen het hoog gelegen Valkhof en het laaggelegen Kronenburgerpark, vroegen De Groenen zich af.

Toen een ontwerper opmerkte dat niets het verschil in hoogte zo goed zichtbaar maakt als water, begon het idee van de stadsbeek te leven. De plannen werden steeds wilder, maar ze blijven uitvoerbaar, aldus de partij.

Op de voorkant van de nota die De Groenen hebben uitgebracht, noemen ze hun plan Aqua Numaga, en bijna dichterlijk voegen ze daar aan toe: 'Een blauwe draad in het weefsel van de binnenstad'. Gevolgd door: 'Lees en laat u verleiden'.

Concreet stelt de fractie voor naast de Lange en Stikke Hezelstraat, ook de Burchtstraat geheel verkeersvrij te maken en deze vrijgekomen as parallel aan de Waal, van een grote 'goot' te voorzien. Al het hemelwater in deze sector van het centrum moet in de toekomst via de beek worden afgevoerd.

Met de stadsbeek, een ontwerp van Maarten de Vletter, slaat de stad volgens De Groenen een paar vliegen in een klap. Op de eerste plaats wordt het winkelgebied enorm 'opgewaardeerd'. Welke stad wil er geen water in het centrum? De stroom benadrukt ook het typische aan de stadskern, de grote hoogteverschillen die je nergens in Nederland op zo'n manier aantreft.

In het plan van De Groenen wordt de beek gevoed door regenwater. Nu nog, aldus de nota, wordt veel relatief schoon regenwater op het riool geloosd en later weer gezuiverd. Vanwege de afvoer van regenwater, zijn ook grote rioolbuizen nodig. Door een afwatering via de stadsbeek, worden dus zuiverings- en afvoerkosten bespaard.

Verder kampt de hooggelegen Nijmeegse binnenstad met verdroging. Gewassen en bomen doen het hier slecht, omdat een groot deel van de binnenstad is bestraat, en na een regenbui het vocht in een putje verdwijnt. De stadsbeek echter moet de neerslag in het centrum verspreiden en vasthouden, zodat bij de beek en de daaraan gekoppelde waterwerken, oases van begroeiing ontstaan. Bij bomenpartijen vult de beek ondergrondse reservoirs die het 'bergend vermogen' van de grond moeten vergroten.

Als het aan De Groenen ligt, komt er op het Nijmeegse Kelfkensbos een grote trechter in de bestrating die als hoofdbron moet dienen. Om het wateraanbod te spreiden over langere periodes, worden op verschillende plaatsen vijvers gelegd die als stuwmeren functioneren. Regent het, dan stromen de vijvers over en begint de beek te stromen. Is het te lang te droog, dan kunnen pompen de vijvers en de 'V' op het Kelfkenbos kunstmatig vullen.

In het plan van De Groenen is de beek geen grens of obstakel tussen de stadsdelen, op diverse punten moet de blauwe draad goed over te steken zijn. Zo gaat hij direct na de monding tientallen meters lang ondergronds en is hij alleen via doorzichtige panelen te zien.

In de Burchtstraat kronkelt het water en de vorm van de beek moet hier de golvende beweging van de straat benadrukken. Het winkelend publiek wordt hier over een aantal gelijkvloerse oversteken geleid.

Via een bocht en opgesplitst in verscheidene stroompjes gaat het water over de ruime markt voor de Waag, waarna het meest spectaculaire onderdeel van de stroom volgt: op de steile Stikke Hezelstraat ontstaat in de visie van ontwerper De Vletter een stroomversnelling waarbij het water de grond wordt ingeleid en even verder weer opspuit, en dat ritueel moet zich enkele keren herhalen.

De Ganzenheuvel, het plein onderaan de versnelling, vangt de stroom dan op in een 'draaiklok', waarna de beek loom door de Hezelstraat kabbelt, om uiteindelijk op het Joris Ivensplein in een vijver uit te komen. Het hoge Valkhof en het Kronenburgerpark zijn dan met elkaar verbonden.

De Nijmeegse politiek is verdeeld over het plan van De Groenen, heeft Jan van der Meer deze week gemerkt. “Tegenstanders noemen de stadsbeek een 'open riool' of een 'opgewaardeerde goot'. Maar ik zie ook dat sommige raadsleden het idee omarmen, en zelfs claimen als een oud plan dat zijzelf ooit hebben gelanceerd. 'Ik ben altijd al voor fonteinen geweest', hoor je dan. Maar ik kan echt verzekeren dat het óns plan is.”

Na 2000 pakt Nijmegen de oost-west-as aan, volgens De Groenen wordt er dan voortaan gewinkeld langs een waterval.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden