Glitter Glamour Goeroe

Promotiefoto van Deepak Chopra. 'Ik ben als iemand die zingt onder de douche. Ik let niet op wie meeluistert.'

Hij inspireerde de groten der aarde, en zakelijk gaat het hem ook voor de wind. Deepak Chopra strijkt deze maand in Nederland neer voor de promotie van zijn nieuwste zelfhulpboek.

Hij is Lady Gaga's heler. Begin dit jaar, zo tekende de Times of India op, werd de popkoningin geplaagd door een boze geest. La Gaga droomde vaak dat ze werd meegevoerd naar een kamer, waar ze gedwongen toe moest kijken hoe een meisje martelingen op een pijnbank onderging. Bang dat de duivel iets met die nachtmerrie te maken had, wendde de zangeres zich tot Deepak Chopra, auteur van spirituele bestsellers en succesvol zelfhulpgoeroe. Dat hielp. "Hij lachte en zei me dat ik mijn eigen krankzinnigheid moest leren omarmen", vertelde Gaga.

De 65-jarige Chopra, geboren in India, maar nu helemaal ingeburgerd in Los Angeles, heeft in zijn stormachtige carrière een hele schare Hollywoodsterren achter zich vergaard. George Harrison was een goede vriend. Michael Jackson leerde hij omgaan met roem - voor wat het waard was. Bill Clinton hielp hij door de Lewinsky-affaire heen. Prins Charles huurt hem in als adviseur. En voormalig Sovjetleider Michael Gorbatsjov noemde hem ooit 'een van de meest verlichte filosofen van deze tijd'. TV-tycoon Oprah Winfrey nodigt Chopra veelvuldig uit in haar show 'Super Soul Sunday'.

Zelf prijst Chopra zich op zijn website aan als 'wereldberoemd pionier in heling van lichaam en geest'. Zijn hindoemoeder en sikh-vader stuurden hem als kind naar een katholieke school in New Delhi. Op zijn 22ste vertrok Chopra naar de Verenigde Staten voor zijn co-schappen. Eigenlijk is Chopra gewoon arts, een internist en endocrinoloog. Hij begon in de jaren tachtig te schrijven over Ayurveda, ('kennis van het leven'), een vijfduizend jaar oud Indiaas gezondheidssysteem.

Nu vliegt hij voortdurend de wereld over voor zijn lezingen. Ook in Nederland doet Chopra het goed: deze maand strijkt hij in Rotterdam neer, op promotietour voor zijn inmiddels 63ste boek. De goeroe slaat geen enkel onderwerp over in zijn oeuvre. Yoga, eten, slapen, seks, Jezus, Mohammed, alles is voer voor een boek.

Het begon allemaal toen Chopra halverwege de jaren tachtig in de ban raakte van wijlen de Maharishi, de goeroe van de Beatles, die in een klooster trok in het Limburgse dorpje Vlodrop. Ook Chopra woonde hier korte tijd. Naar verluidt is hij op zeker moment midden in de nacht uit Limburg naar Schiphol gereden, toen hij brak met zijn meester. De Maharishi was not amused. Hij verweet Chopra dat hij hem verliet omdat hij zelf goeroepretenties had.

Niets van waar, blijft Chopra volhouden. Hij wil, net als trouwens veel goeroes, niet zo heten. Voor wie hem daarnaar vraagt heeft hij een spitsvondig verweer paraat: "Goeroe is in het Engels 'guru'. G-u-r-u, gee you are you. Jeetje, wees jezelf."

Het verhaal van Chopra wijkt niet zoveel af van dat van illustere voorgangers als Sai Baba, Osho en de Maharishi. Maar hij heeft wel een eigen stijl: aan zijn lijf geen gebedsmala's, bonte gewaden, of andere oosterse accessoires. Meestal draagt hij gewoon een hemd of shirt op een spijkerbroek. Het extravagantste aan Chopra is misschien zijn bril, die is afgezet met welgeteld 66 glittersteentjes. Of diamanten: hij kan het zich veroorloven.

De goeroe put uit het oude Indiase gezondheidssysteem Ayurveda. Kruidenmixen, drastische diëten, yoga, massages en meditatiesessies moeten zorgen voor evenwicht tussen lichaam en geest. Hoewel Chopra beweert dat de helende kracht van Ayurveda ook wetenschappelijk is bewezen, is de methode nooit integraal klinisch onderzocht.

Dat hij zo langzamerhand over alles schrijft, is niet zo gek. Chopra gaat er namelijk van uit dat alles met alles verbonden is. Hij gelooft in karma: wat je overkomt is een optelsom van je daden. Gebrek aan scholing, allerhande fout gedrag, zelfs de kleinste misstap als het doodtrappen van een mier: allemaal dingen waarvan je bijvoorbeeld ziek kunt worden. Vanuit het Westen wordt het hindoeïstische begrip karma bekritiseerd, omdat het iets keihards heeft. Als je het beginsel consequent doortrekt, is ziekte je eigen schuld. Toch combineren Chopra en de zijnen het karma-denken met een grenzeloos optimisme.

Zijn ster stijgt nog steeds. Het magazine Time riep hem uit tot een van de honderd grootste idolen van de twintigste eeuw. En in 2004 stond Chopra op Time's lijst van 's werelds honderd meest invloedrijke personen. Niemand weet precies hoe vermogend de auteur is. Forbes rekende in 2007 uit dat hij het jaar ervoor 22 miljoen dollar had verdiend. Op de Amerikaanse site Celebrity Networth wordt zijn vermogen geschat op 80 miljoen dollar.

Filantroop is hij ook. Zo steunde Chopra de antikapitalistische Occupy Wall Street-beweging. Via Twitter toont de goeroe (ruim 1,2 miljoen volgers) zich trouwens een fanatiek Obama-aanhanger. Over zijn vermogen grapte Chopra op de tv-zender Comedy Central eens dat hij geen 'profeet' was, maar een 'profiteur'.

'Streef niet naar succes, maar naar excellentie'
Vlak voordat hij een lezing geeft bij een top van 's werelds grootste investeringsbank Goldman Sachs spreken we Deepak Chopra via Skype. Hij logt in vanaf het überluxueuze resort Pelican Hill, aan de Californische kust. Skypestatus: 'happy'. De man die het zelf zo voor de wind gaat, legt in zijn nieuwste boek 'Spirituele oplossingen' aan gewone stervelingen uit hoe ze een totaal probleemloos leven krijgen. Net als hij.


U heeft geen enkel probleem?

"Nee."

Okee...

"Verbaasd?"

Ik weet niet. Ik heb het nooit iemand horen zeggen.

"Nou, ik heb echt geen problemen. Er zijn veel wegen die je naar de oplossing van een probleem voeren. Je kunt de boot nemen, met de helikopter gaan, of gewoon te voet. Ik verplicht mensen nergens toe. Ik laat ze alleen een plattegrond zien, waarmee ik de wegen naar oplossingen in kaart breng."

Als ik uw boeken lees, valt me op dat uw teksten zo pompeus zijn dat ik ze maar moeilijk te interpreteren vind. Hoort u dat vaker?

"Veel mensen zeggen dat. Maar wat kan ik daaraan doen? Ik denk nu eenmaal zo. Sommige mensen zijn klaar voor die ervaring, en sommige mensen niet. Als ik in Los Angeles over straat wandel, zie ik mensen slapend rondlopen. Ze leven op de automatische piloot, als robots. Zulke mensen zijn niet klaar om mij te begrijpen."

Wat doe je daaraan, als je er domweg niet klaar voor bent?

"Nog eens lezen. En nog eens lezen. Veel mensen die naar mijn lezingen komen, zijn eerst een beetje van hun stuk gebracht, maar vaak komen ze terug. En dan, op een dag, snappen ze het. Het kost vaak tijd voordat de waarheid doordringt."

Misschien moet ik een voorbeeld geven van een zin van u. "Het universum komt uit een niets dat alles is."

"Zal ik die uitspraak met je verkennen? Het is een technische waarheid. Niets is potentie. Eindeloze mogelijkheden dus. Uit het niets is het universum ontstaan: het is dus geen ding, maar tegelijkertijd de baarmoeder van de schepping. Voordat een gedachte bij je opkomt is het ook nog niets. Voordat je iets verlangt is het in het niets."

Maar wat moeten we met zo'n zin?

"Je moet de innerlijke stilte in je eigen bewustzijn willen verkennen, die boven je geest uitgaat. Je zou ook moeten stoppen jezelf te identificeren met je lichaam, je geest en je persoonlijkheid. Dat zijn allemaal tijdelijke expressies van jezelf. Als je je geest stil kunt maken dan kun je het niets dat alles is ook ervaren. Dan gaat je leven stromen."

Schrijft u expres in zulke abstracties? Zodat mensen er hun eigen betekenis aan kunnen geven?

"Ik ben als iemand die zingt onder de douche. Ik let niet op wie meeluistert. Of wat anderen denken. Ik zing mijn eigen lied. Dus nee, ik doe dat niet expres."

Hoe word je van dokter profeet?

"Ik ben nog altijd dokter. Ik heb mijn eigen kliniek in Californië. Ik zie mezelf niet als profeet. Ik ben gewoon heel populair."

U bent niet onzeker. "Nooit geweest."

Waarom bent u zo succesvol?

"Omdat ik niet uit ben op succes. Ik streef slechts excellentie na. Het enige wat ik doe is mijn passie delen voor persoonlijke en sociale transformatie. Over wat het me oplevert maak ik me niet druk. Zodat ik me kan concentreren op wat ik doe."

Hoe doet u dat?

"Ik houd mezelf voor dat zorgen slechts gedachten zijn die je moet loslaten. Er is niets om aan vast te houden."

U doet alsof dat erg gemakkelijk is.

"Over vijftig jaar gaan we allemaal dood. Alles is vergankelijk, ook succes. Dus wat heeft het voor zin om dingen mee te dragen?"

Succes kan het leven toch mooier maken?

"Zometeen geef ik een lezing over leiderschap bij Goldman Sachs. Geloof me, de ongelukkigste mensen in de wereld zijn de mensen die gebrand zijn op succes. Tegen de tijd dat ze na jaren van keihard werken het eerste beetje succes proeven, staat hun huwelijk op het spel, krijgen ze een burn-out, of een andere ziekte. Iedereen in het Westen is gehypnotiseerd door succes. Terwijl het een bijproduct moet zijn."

In uw nieuwste boek 'Spirituele oplossingen' stelt u dat er drie bewustzijnsniveaus zijn. Een niveau vol problemen, een met een beetje problemen, en een zonder problemen. Wat niet zo helder wordt is: hoe kom je van het ene naar het andere niveau?

"Ik kan het simpel uitleggen, maar je moet eigenlijk naar mijn lezing komen om het echt te begrijpen. Je kunt van niveau wisselen door terug te gaan naar een diep bewustzijn. Te beginnen bij je lichaam. Op het eerste niveau is dat gespannen. Op het tweede niveau is je lichaam ontspannen. Op het derde niveau voel je je lichaam helemaal niet."

Bedoelt u dat we aan yoga moeten doen?

"Yoga is een goede manier. Meditatie is een vorm van yoga. Reflectie is een vorm van yoga. Transcendentie is een vorm van yoga. Bewust kiezen is een vorm van yoga."

Ik bedoelde eigenlijk gewoon yoga als rek- en strekoefening.

"Dat is een erg beperkte opvatting van yoga. Maar om mee te beginnen is het niet verkeerd."

En daarna wordt het ingewikkelder?

"Veel interessanter."

Deepak Chopra geeft 10 november een lezing in De Doelen in Rotterdam. Kaarten (vanaf € 59,-) zijn te koop via www.inspirerendleven.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden