'Glaspaleis' op lijst Unesco

Rotterdamse Van Nelle Fabriek krijgt status van werelderfgoed

Nederland heeft er een wereldicoon bij. De Van Nelle Fabriek in Rotterdam kreeg dit weekeinde de status van werelderfgoed. Dat gebeurde tijdens een vergadering van het werelderfgoedcomité van Unesco in Katar. Het is het tiende Unesco-erfgoed van Nederland en het eerste voor Rotterdam. Burgemeester Ahmed Aboutaleb is trots op de erkenning, die Rotterdam nog meer op de kaart zet als 'dé architectuurstad van Nederland.'

Wat is er zo bijzonder aan de Van Nelle Fabriek?

De fabriek geldt internationaal als het hoogtepunt van de industriële architectuur uit de twintigste eeuw. Vooraanstaande architecten noemden de fabriek kort na de bouw in 1929 'het mooiste schouwspel van de moderne tijd' (Le Corbusier) en 'een gedicht in staal en glas' (Robertson en Yerbury). Van Nelle-directeur Kees van der Leeuw en de architecten J.A. Brinkman en L.C. Van der Vlugt wilden de 'ideale fabriek' bouwen: functioneel, mooi én met een zee van daglicht om het werken zo aangenaam mogelijk te maken voor de arbeiders, die in die tijd donkere werkplekken gewend waren. Tijdens het produceren van koffie, thee en shag moesten de arbeiders zowel zittend als staand vrij uitzicht hebben. Het resultaat was een bijna transparant 'glaspaleis', omgeven door groen en een tuin met rustweide. De combinatie van moderne architectuur en het scheppen van optimale omstandigheden op de werkvloer maken dat de Van Nelle Fabriek volgens Unesco van 'uitzonderlijke universele waarde is voor de wereldgemeenschap'.

Wat levert deze erkenning concreet op?

Geen zak met geld, al is het wel goed voor het prestige van Rotterdam en kan de wereldwijde reclame extra toeristen lokken. De status brengt vooral verplichtingen met zich mee. Zo moet werelderfgoed toegankelijk zijn voor het publiek. Ook mag het niet zonder toestemming van Unesco worden verbouwd. Als er niet goed voor werelderfgoed wordt gezorgd, kan Unesco het van de lijst schrappen. Dat dreigt te gebeuren met het Great Barrier Reef, al heeft Unesco een besluit daarover onlangs met een jaar uitgesteld omdat Australië zijn leven lijkt te beteren.

Dreigt dat gevaar voor de Van Nelle Fabriek?

Nee, de fabriek verkeert in prima staat. Na het stoppen van de productie van koffie, thee en shag in 1995 heeft de toenmalige eigenaar Sara Lee/DE samen met de gemeente gezocht naar een passende herbestemming. Met de verkoop aan de CV Van Nelle Ontwerpfabriek is een nieuwe 'Van Nelle community' ontstaan. Het fabriekscomplex is toen volgens Unesco 'zeer zorgvuldig' gerestaureerd. Het is nu een verzamelgebouw voor tachtig bedrijven die zich bezighouden met media, design en architectuur. Ook worden er evenementen gehouden, van Art Rotterdam tot exclusieve dansfeesten. Wat op termijn wel een bedreiging kan vormen, is het omliggende gebied. De fabriek wordt nu omgeven door groen en dat wil de gemeente zo houden. Er komt een bufferzone waarin hoogbouw taboe is.

Hoe zit het met de toegankelijkheid? Gaat de slagboom voor het complex nu open?

Nee, mensen kunnen niet zomaar binnenlopen, tenzij ze daar werken of een evenement bezoeken. Maar ze kunnen zich wel aanmelden voor een rondleiding. Jaarlijks maken daar zo'n 25.000 mensen gebruik van. De verwachting is dat dit aantal wel eens kan verdubbelen. Er waren al plannen voor een bezoekerscentrum. Daar wordt nu extra vaart achter gezet.

Nederlandse iconen

Een kleine duizend gebouwen en landschappen uit de hele wereld staan er op de Werelderfgoedlijst, die de VN-organisatie Unesco in 1972 heeft opgesteld. Daaronder bevinden zich onder meer de Grand Canyon in de VS, de Chinese Muur, de piramides van Gizeh en de Taj Mahal in India. Nederland is naar verhouding redelijk vertegenwoordigd met tien werelderfgoederen:

Van Nelle Fabriek, Rotterdam

de Stelling van Amsterdam

Ir D.F. Woudagemaal, Lemmer

Rietveld Schröderhuis, Utrecht

de Waddenzee

Schokland

de 19 molens van Kinderdijk

Droogmakerij De Beemster

Willemstad, Curaçao

de Amsterdamse grachtengordel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden