Glans rond Pantani verbleekt

Het opengaan van de dopingbeerput luidde het einde in van de blinde verering van 'Il Pirata'

Het is tien jaar geleden dat Marco Pantani in een kille hotelkamer bezweek aan een overdosis cocaïne en medicijnen. Een voortrazende stroom aan dopingbeschuldigingen kwelde zijn ziel. Italië verkeerde in shock na Pantani's overlijden. Een decennium later worstelt diezelfde natie met diens verleden. De 97ste Giro d'Italia rijdt dit jaar met een symbolisch boog om de kleine Italiaanse volksheld heen.

De straten van het Adriatische kustdorp Cesenatico zien die woensdag 18 februari 2004 zwart van het rouwende volk. In het kleine kerkje in Pantani's geboorteplaats is geen plek voor de massa fans van wie sommigen een witte, roze of gele bandana om de arm dragen. Een eerbetoon aan de pas 34-jarige coureur die met zijn gecultiveerde piratenuiterlijk zijn kalende lotgenoten hun mannelijkheid teruggaf. Vier dagen eerder is Pantani, il Pirata, dood aangetroffen in Rimini. Volgens de officiële lezing werd een hartstilstand hem fataal. Op zijn hotelkamer treft de politie drugs en geneesmiddelen aan.

Cesenatico voorjaar 2014. Tonina Pantani verbijt haar teleurstelling. De Giro-organisatie gaat niet in op de smeekbede van de moeder van Marco. Zij had graag een etappe als herinnering aan haar zoon naar de badplaats gehaald. De Ronde komt zelfs niet in de buurt. Pantani past zogezegd niet in de route.

De leegte wordt nu opgevuld door Foligno, ruim 120 kilometer verderop. Als het gemeentebestuur verneemt dat het grootste jaarlijkse Italiaanse sportevenement zijn gevallen zoon mijdt, wordt er een kleine tentoonstelling opgetuigd. Foligno is zowel start- als finishplaats. Pantani's fiets waarop hij in 1998 zijn enige Giro won, zijn helm en onvermijdelijke bandana hangen deze dagen in het Palazzo Candiotti. Eregast is moeder Tonina.

De Giro toont Pantani daarentegen op een bijna klinische wijze respect. De aankomst van de veertiende etappe bovenop Oropa is een stille verwijzing naar zijn opzienbarende zege daar in 1999. Nadat Pantani lek reed aan de voet van de slotklim, zette hij een bijna onmenselijke inhaalrace in. De Italiaanse lieveling won solo in het bedevaartsoord dat vooral bekendheid geniet dankzij de aanwezigheid van een zwarte madonna.

Veel geluk bracht zij Pantani niet. Zes dagen na zijn bijna bovenmenselijke krachttoer werd hij uit de Giro gezet vanwege een te hoge hematocrietwaarde. "Om gezondheidsredenen", heette de uitleg destijds vanwege gebrek aan een waterdichte epo-test. Geruchten over Pantani's structurele dopinggebruik steken de kop op. De winnaar van de 'dubbel' in 1998 (Tour en Giro) wordt achtervolgd door argwaan. Met zijn dood tot gevolg, menen de fans die in 2004 huilden toen de kleine coureur met 'olifantenoren' naar zijn laatste rustplaats werd gedragen.

In Italië lijkt de glans rond Pantani's heldendood stilaan verbleekt. Keerpunt is de beerput die medio 2012 en de daaropvolgende winter met Armstrongs bekentenis werd opengetrokken. Justitie en de publieke opinie in Italië namen niet langer genoegen met het imago van land met een diepgewortelde dopingcultuur. Er lopen gerechtelijke onderzoeken naar (oud)wielrenners, sportartsen en anderen in Italië die handelen in doping en het gebruik ervan aanmoedigden.

Je kunt het niet anders uitleggen dan een als overduidelijk signaal, de aandacht voor James Joyce deze Ronde van Italië. Een Ierse schrijver in plaats van een Italiaanse volksheld. Met Joyce is de cirkel rond, meende de organisatie. Een proloogstart vandaag in Belfast, morgen een rondje Noord-Ierland en zondag een rit naar Dublin. Met Joyce stoot je niemand op het gespleten eiland voor het hoofd. De Ier woonde tien jaar lang in Italië, in Triëst. Daar wordt op zondag 1 juni de slotetappe verreden, als een soort hommage. En niet in Cesenatico.

Roze als bindmiddel

Een Giro-start in Ulster en Ierland tegelijk leek tot voor een paar jaar geleden een utopie in een door geloofsovertuigingen verscheurd land. Anno 2014 herinnert alleen de kortstondige arrestatie van de voorman van Sinn Féin Gerry Adams aan meer dan vierhonderd jaar verdeeldheid en sektarisch geweld. Proloogstad Belfast is tegenwoordig hipper dan Milaan. En Dublin, zondag finishplaats, toont na jarenlange neergang de vitaliteit van Rome. De Ierse republiek en Noord-Ierland vonden elkaar overigens verbazingwekkend snel toen de voorzitter van de Ierse wielerbond, Darach McQuaid, bij de twee regeringen aanklopte met het idee de 'Grande Partenza' naar het Eiland van Smaragd te halen. Op een eiland waar kleuren al snel een religieuze en politieke connotatie hebben, kan niemand problemen hebben met roze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden