'Glad IJs' goed aangeveegd

Een groot deel van het jaar denkt de gemiddelde Nederlander waarschijnlijk niet aan schaatsen. Totdat het eerste ijs op regenplassen verschijnt, de damp uit de mond komt en de krabber over de autoruiten moet. Dan komt de schaatskriebel. Op die kriebel speelt het literair tijdschrift 'Glad IJs', voor schaatsers en lezers, handig in.

Vorige week verscheen het eerste nummer van 'Glad IJs', dat nog het meest doet denken aan 'Hard Gras', een literair tijdschrift over voetbal. Het schaatsblad verschijnt tweemaal per jaar, ook in februari, en ziet eruit als een pocket van middelgroot formaat. Kartonnen kaft, pagina's van dik recyclepapier en illustraties zonder kleur. De redactie bestaat uit schaatstrainer Max Dohle, voormalig topschaatser en neerlandicus Ben van der Burg en Prometheus/Bert Bakker-redacteur Maaike le Noble. 'Schaatsen is een metafoor voor het leven', meldt het woord vooraf. 'Daarom heb je een literair schaatstijdschrift nodig'.

Wie het tijdschrift doorbladert, merkt meteen dat schaatsen een onderwerp is waar je veel kanten mee op kunt. Veertien auteurs benaderen in dit eerste nummer de sport vanuit verschillende invalshoeken. Hoewel de romantische kant van het schaatsen in een groot deel van de verhalen en gedichten voorkomt -beschrijvingen van witbesneeuwde landschappen met zwarte slootjes en een koek en zopie kraam zijn niet zeldzaam- staan er ook informatieve stukken in het blad.

Lydia Rood laat je in het openingsverhaal meteen de wind in de haren en de blaren op de enkels voelen. Een allochtone hoofdpersoon vertelt over zijn relatie met een Nederlandse vrouw die gek is op schaatsen. De relatie houdt, door cultuurverschillen, geen stand. Toch blijft de man het ijs op gaan. Rood zet de schaatssport neer als brug tussen culturen.

Origineel is ook het verhaal van de Amerikaanse schrijver John Cheever. Zijn stuk is onderdeel van de rubriek 'De wereld gaat op schaatsen', waarin de mooiste verhalen en gedichten uit de wereldliteratuur over schaatsen worden gepubliceerd. Cheever vertelt over een bejaarde man die verheugd is over de schoonheid van het schaatsen. Als hij twee weken later terugkeert naar de plas waar hij schaatste, blijkt het inmiddels ontdooide water bergen afval te bevatten.

Behalve schrijvers, leverden ook professionals uit het schaatsvak een bijdrage aan het tijdschrift. Zo vertelt marathonschaatser en fysiotherapeut Jan Maarten Heideman hoe hij zichzelf aanleerde op rechtsom, pootje over, door de bocht te gaan (de meeste schaatsers schijnen alleen linksom pootje over te kunnen). Sportverslaggever en columnist Bert Wagendorp vraagt zich af welke schaatser het snelste rondje aller tijden reed.

Lezers die geen grote affiniteit met de sport hebben, moeten zo nu en dan even doorbijten. De informatieve verhalen zijn soms technisch en gedetailleerd. Hoeveel bochten in een marathonbaan zitten of welke tijden bepaalde schaatsers reden, interesseert niet iedereen. Maar wie volhoudt, krijgt het gevoel een ingewijde te zijn in de schaatswereld. Want niet alleen leer je iets over schaatstechnische zaken, ook de historie van het schaatsen komt aan bod. Auteur en biograaf Martin Schouten beschrijft de levensgeschiedenis van schaatser Jaap Eden (1872-1925). Wist u dat Eden ook wielrenner was, dat hij hield van enorme sigaren en dat hij eindigde als zwerver? Max Dohle gaat verder terug in de tijd. Hij beschrijft de oorsprong van schaatsen vanaf ongeveer 1400. Uit oude gedichtjes herleidt hij op welke schaatsen onze voorouders reden en hoe ze dat precies deden.

De diversiteit aan onderwerpen in 'Glad IJs' is prettig. Voldaan moet je na het lezen concluderen dat de schaatskriebel weer voor even is gevoed en vraag je je af wat er nu nog over schaatsen valt te lezen. Misschien een negatief verhaal over schaatsen, waarin slecht ijs, pijnlijke blaren en vieze erwtensoep voorkomen.

'Glad IJs', uitgegeven door Prometheus/Bert Bakker, losse nrs. fl15,-.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden