Gisteren nog een held, vandaag een staatsvijand

Al-Jazeera noemde het afzetten van Morsi een coup, en plaatste zich zo in het verdomhoekje

Nog maar drie jaar geleden had het Arabische televisiestation Al-Jazeera een heldenstatus in Egypte. Dat was te danken aan de actieve rol die de zender speelde bij de val van dictator Moebarak aan het begin van de Arabische Lente. Maar de eens gevierde zender is in het land van president Sisi verworden tot paria.

De veroordeling gisteren van de groep journalisten, waarvan elf in absentia, laat zien dat Egypte keihard optreedt tegen een ieder die openlijk steun betuigt aan voormalig president Morsi en zijn moslimbroeders.

In de ogen van het Egyptische leger is de Moslimbroederschap van Morsi een extremistische terreurbeweging die een islamitische staat nastreeft. Het vanuit Katar gefinancierde Al-Jazeera zou Morsi's bewind met eenzijdige berichtgeving ruggesteun geven.

Morsi werd vorig jaar afgezet door het leger nadat miljoenen mensen de straat op waren gegaan om zijn aftreden te eisen. Volgens tegenstanders had Morsi's bewind steeds meer dictatoriale en islamistische trekken gekregen.

Al-Jazeera deinsde er evenwel niet voor terug het afzetten van Morsi als 'coup' te bestempelen. Het Egyptische leger zag daarin een onverholen steunbetuiging van Al-Jazeera aan Morsi's veronderstelde terroristische bedoelingen.

De nieuwe regering onder leiding van generaal Sisi begon een offensief tegen de nieuwszender. De Egyptische televisiestudio's van Al-Jazeera werden gesloten en de overgebleven journalisten van de zender zagen hun werkruimte steeds verder ingeperkt. De vete bereikte een hoogtepunt toen in december vorig jaar correspondent Peter Greste en producers Mohamed Fahmy and Baher Mohamed werden opgepakt op verdenking van terrorisme.

Ook intern is het beleid van de nieuwszender overigens niet onomstreden. Na het vertrek van Morsi namen enkele journalisten van Al-Jazeera ontslag. Zij gaven toe dat hun werkgever niet objectief was geweest in de berichtgeving rond Morsi's beleid. Correspondent Haggag Salama stelde dat de zender 'misleidende leugens' had verspreid over Morsi en zijn achterban.

Het management van Al-Jazeera strijdt al jaren tegen het beeld dat het een instrument is van het rijke oliestaatje Katar. Ook internationaal wordt de zender vaak gezien als baken van onafhankelijkheid in het tumultueuze Midden Oosten.

Met de veroordeling van zijn journalisten ziet Al-Jazeera zich officieel bestempeld tot staatsvijand van zittend president Sisi. Hoewel de veroordeling zelf in de lijn der verwachting lag, toonde de zender zich, samen met de internationale gemeenschap, geschokt over de zwaarte van de straffen.

Een vrijlating van de journalisten betekent gezichtsverlies voor Sisi, die zich van zijn harde kant wil laten zien. Toch is het volgens ingewijden niet ondenkbaar dat Egypte over enkele maanden, in een daad van georkestreerde grootmoedigheid, zal besluiten de journalisten amnestie te verlenen.

De Moslimbroederschap, een soennitische politiek-religieuze beweging, werd door Egypte in 2013 officieel aangemerkt als terroristische organisatie. Ook verschillende andere landen in de regio, zoals Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein, zien de groepering als terreurorganisatie.

In al deze landen zijn monarchieën aan de macht die weinig behoefte hebben aan een zender die eventuele onvrede onder de bevolking registreert, en daarover wereldwijd zou berichten. De Arabische Lente - mede door Al-Jazeera aangewakkerd - is voor deze machthebbers een schrikbeeld.

In Katar liggen de zaken anders. Sinds de oprichting in 1996 ontvangt het in Doha gevestigde Al-Jazeera miljoenen aan steun van de emir van Katar. Zolang de dollars rijkelijk blijven binnenstromen, heeft de emir geen enkele reden om te vrezen dat het tv-station zich tegen zijn broodheer zal keren. Met de internationale zender heeft Katar een spreekbuis in handen die het kleine oliestaatje een machtige stem geeft in de regio.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden