Giotto’s kleuren op schaal te zien

Voor Giotto’s Arenakapel hoef je even niet naar Padua. Het kunsthistorische topstuk is op schaal nagebouwd in het Bijbels Museum

Cees Straus

Wie van plan is om het noordoosten van Italië af te stropen op wereldkunst, ontkomt er niet aan om vlak voor de eilandenstad Venetië het spoor te verleggen naar de provinciestad Padua.

De basiliek Sant’ Antonio trekt daar dagelijks vele honderden pelgrims die eer bewijzen aan het gebeente van de heilige naar wie de kerk is vernoemd.

Nog meer eer kan worden bewezen aan een kunstenaar die in deze stad voor een ware doorbraak in de schilderkunst heeft gezorgd. Je moet daarvoor naar een plek even buiten het centrum waar een parkje wacht dat is ingericht op het terrein van een voormalig Romeins amfitheater.

Hier staat een van de bijzonderste kerken van Italië, de Scrovegni-kapel die vanwege de aanwezigheid van de resten van het amfitheater ook wel de Arenakapel wordt genoemd.

Bijzonder is niet het weinig opvallende exterieur van het kerkje, maar wel de ’menselijke’ schilderkunst die op de binnenmuren is aangebracht.

Vroeg in de 14de eeuw schilderde Giotto in deze aan Maria gewijde kapel, ooit gebouwd als onderdeel van wat een indrukwekkend burgerpaleis moet zijn geweest, een doorlopend verhaal met scenes uit het leven van Jezus Christus. Giotto deed dat in een voor die tijd nieuwe stijl.

Hij wordt daarom de sleutelfiguur genoemd die in de Italiaanse schilderstraditie de verbinding vormt tussen de Byzantijnse stijl (waarvan zijn leermeester Cimabue het aansprekendste voorbeeld was) en de opkomst van de Renaissance.

Giotto illustreerde het Jezusverhaal niet in de tot dan toe zo beproefde middeleeuwse en dus statische schildersstijl, maar bewees dat hij een goed oog had voor menselijke houdingen en handelingen.

Haaks op de onbewogen weergave van de wat houterige figuren uit zijn leertijd koos Giotto voor een flinke dosis pathos. Die nieuwe opvattingen komen tot een hoogtepunt in de wijze waarop hij de ’Madonna’ in glorie heeft weergegeven.

Zijn ontroerende schildering van een zeer menselijke vrouw veroorzaakt een emotionele voltreffer.

De kleurenpracht die Giotto in zijn frescocyclus oproept, was gedurende de tweede helft van de vorige eeuw een goed bewaard geheim.

De oneindige toeristenstroom naar de Arenakapel die uiteindelijk maar een beperkte omvang heeft (de ruimte is niet langer dan dertig meter bij een breedte van krap 8,5 meter en een hoogte van dertien meter) leidde ertoe dat het gebouw bij aanvang van de 21ste eeuw fiks onder handen moest worden genomen.

De renovatie van de kapel en de restauratie van de schilderingen duurden twee jaar, maar wat daarna is teruggevonden, is eens te meer de moeite waard om onder de aandacht van de kunstliefhebbers te worden gebracht.

Dat vond de stad Padua zelf ook. Daarop werd besloten om de kapel in de vorm van een reconstructie de wereld in te sturen.

Vanaf aanstaande donderdag is een schaalmodel van de kapel (1: 4, wat betekent dat de bezoeker de ruimte gewoon te voet kan binnenstappen) voor een ruime periode in het Bijbels Museum in Amsterdam te zien.

Aan de hand van een korte film, van teksten en foto’s wordt een indringend beeld van dit kunsthistorische wonder geboden.

Een soortgelijke presentatie die eerder in onder meer Stockholm en Brussel was te zien, trok daar veel belangstelling.

Dat alles gebeurt op grond van de constatering die nu ook het Bijbels Museum doet: ’Het perspectief, het kleurgebruik en de enscenering van het geheel zijn oogstrelend.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden