Gijzelingsactie Al-Qaida verrast Burkina Faso

Terreurgroeperingen profiteren van recente politieke onrust in een doorgaans vreedzaam land

Vrijdagavond openden jihadisten het vuur op hotel Splendid en het tegenovergelegen restaurant Cappuccino in de hoofdstad van Burkina Faso Ouagadougou. Bijna 160 mensen werden gegijzeld gehouden in het hotel.

Na twaalf uur maakte veiligheidstroepen een einde aan de gijzelingsactie. 28 mensen kwamen om het leven, meer dan vijftig mensen raakten zwaargewond. Onder de slachtoffers waren mensen afkomstig uit Canada, Frankrijk, Zwitserland, de Verenigde Staten en Nederland. Ook kwamen er vijf mensen uit Burkina Faso om. De vier jihadisten werden eveneens gedood.

De verantwoordelijkheid werd opgeëist door (AQIM), een lokale tak van Al-Qaida.

De regering kondigde gisteren drie dagen van nationale rouw af.

Burkina Faso en Mali willen gezamenlijk optreden tegen terreur.

De feiten op een rij

Terroristische groeperingen boeken niet alleen succes in Europa en Azië. In de Afrikaanse Sahel-regio die zich uitstrekt van Senegal in het Westen tot Somalië in het Oosten, wordt de lokale tak van Al-Qaida steeds sterker. Dat bleek dit weekend in Burkina Faso. In hoofdstad Ouagadougou kwamen bij een gijzelingsactie in hotel Splendid 28 mensen om het leven. Vier vragen over het oplaaiende geweld.

Waarom vindt de aanslag plaats in het relatief rustige Burkina Faso?

Het afgelopen jaar is de politieke onrust in het land toegenomen. In 2014 werd er door vreedzaam protest een einde gemaakt aan de dictatuur van president Blaise Compaoré. Op die machtsoverdracht volgde een coup van de presidentiële garde, die door de bevolking met succes werd bestreden. Analisten wijzen erop dat vanwege die politieke onrust terroristen speelruimte hebben gekregen om hun gedachtengoed te verspreiden.

Daarnaast maakt Burkina Faso deel uit van de Sahel-landen die betrokken zijn bij operatie Barkhane - een samenwerkingsverband met de Fransen dat bedoeld is om jihadisten in de regio terug te dringen. Het gaat dan om organisaties als Boko Haram en om Al-Qaida in de Islamitische Maghreb (AQIM). Dat is de beweging die de aanslagen in Burkina Faso heeft opgeëist. Het doelwit van de terroristen, hotel Splendid, is de locatie waar Franse militairen die betrokken zijn bij Barkhane regelmatig samenkomen.

Tegen wie is deze aanval gericht? Speelt rivaliteit met IS een rol?

Het lijdt geen twijfel dat buitenlanders een belangrijk doelwit waren. Van de 28 mensen die om het leven kwamen, waren er twaalf afkomstig uit een ander land. Ook een 67-jarige Nederlander die werkte voor een maatschappelijke organisatie overleefde de aanslag niet.

Rivaliteit tussen AQIM en IS speelt absoluut een rol. "Terwijl Boko Haram zich aan IS heeft verbonden, blijft AQIM trouw aan Al-Qaida", zegt Sergei Boeke van het Internationaal Centrum voor Contraterrorisme in Den Haag. De afgelopen jaren leidde de lokale Al-Qaidatak een kwijnend bestaan vanwege interne spanningen. Maar sinds de terugkeer van Mokhtar Belmokhtar, de meest gezochte terrorist van de Sahel, leeft de beweging op. "Abdelmalek Droukdel van AQIM en Belmokhtar hebben weer besloten om hun krachten te bundelen", aldus Boeke. De aanslag op hotel Radisson Blu eind vorig jaar in de Malinese hoofdstad Bamako, was de aftrap van die hernieuwde samenwerking.

Hoe sterk is Al-Qaida in de Sahel?

Tot twee jaar geleden werd AQIM met succes bestreden, vooral in Mali. De jihadisten lijken in het instabiele Libië een nieuwe thuisbasis te hebben gevonden. Bovendien stijgen de inkomsten van AQIM door het losgeld dat ze opstrijken door gijzelingsacties. Ook profiteren ze van drugs- en mensensmokkel.

Moeten we rekening houden met meer aanslagen in de regio?

Absoluut, want AQIM wordt sterker. "Verschillende terreurgroepen, waaronder AQIM en IS, profiteren van de chaotische situatie in Libië", zegt Boeke. De Fransen proberen met 3000 militairen, gevechtsvliegtuigen en aanvalshelikopters de jihadisten weliswaar terug te dringen, maar volgens Boeke is dat niet genoeg.

"De operatie is niet effectief want het gebied dat het bestrijkt - van Mauritanië tot Tsjaad - is veel te groot. Bovendien bestrijdt dit militaire beleid vooral de symptomen. Dat is weliswaar nodig, maar het wegnemen van de oorzaken van terrorisme verdient veel meer aandacht."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden