Gijzeling voorbij, zorgen om haar cliënt niet

Na 26 dagen vrijgelaten advocate Strafhof voorziet geen onafhankelijk proces voor Saif al-Islam in Libië

"Jullie hebben geen idee hoe geweldig het is om hier te zijn", begint Melinda Taylor, zichtbaar nerveus, haar persconferentie in een zaaltje in een hotel in Den Haag. Een glimlach breekt door op haar gezicht. Haar stem klinkt opmerkelijk vast. "Ik ben nogal verlegen van aard", zegt de juriste, die opeens wereldnieuws is geworden. Maandag kwamen Taylor en haar drie collega's van het Internationaal Strafhof (ICC) vrij nadat ze 26 dagen waren vastgehouden in Libië. "Ik ben ontzettend blij. Maar het is ook heel onwerkelijk."

De glimlach verdwijnt als ze vertelt over hun lotgevallen. In juni reisde het viertal af naar Libië om te spreken met Saif al-Islam, die door het Strafhof is aangeklaagd voor misdrijven tegen de menselijkheid. Het hof had Taylor aangewezen als zijn advocaat.

"We hadden voor vertrek wel zorgen over veiligheid, maar niets wees erop dat het zo uit de hand zou lopen", aldus Taylor. De delegatie reisde naar Zintan, waar Saif al-Islam sinds de val van het regime door milities wordt vastgehouden. "Ik heb 45 minuten met mijn cliënt gesproken. Tegen alle regels in, werd het gesprek gefilmd." Aan de orde kwam de vraag wie hem formeel zou verdedigen. "Hij bleef er bij dat ik zijn advocaat moest zijn", legt Taylor uit.

Daarna was het echt foute boel. Hoewel Taylor, Helen Assaf, Alexander Khodakov en Esteban Peralta Losilla immuniteit genieten, werden ze vastgezet. De gijzeling was niet louter een actie van de rebellen van Zintan. De detentie geschiedde op bevel van de Libische procureur-generaal, en werd bevestigd door de voorzitter van de Nationale overgangsraad, Moestafa Abdoel Jalil. De delegatie zou de staatsveiligheid in gevaar hebben gebracht. Taylor werd ervan beschuldigd dat ze gecodeerde berichten en een camera-pen had binnengesmokkeld.

Eerst verbleven de vier ICC-medewerkers in een huis. Daarna werden ze overgebracht naar een gevangenis. "We werden met respect en waardigheid behandeld", zegt Taylor. De vrouw van de commandant bleek een uitstekende kok. Ook mochten ze televisie kijken. Maar direct contact met de buitenwereld was er niet bij. "We hebben ieder vijf minuten met onze families mogen bellen. Zoals je je kunt voorstellen, was het zowel een emotionele reddingslijn als hartverscheurend om met mijn tweejarige dochtertje te praten."

Taylor en haar collega's hadden geen idee van alle inspanningen van het Strafhof, regeringen en ngo's om hen vrij te krijgen. Uiteindelijk toog de president van het Strafhof, rechter Sang-Hyon Song, zelf naar Libië om de vereiste excuses te maken, waarna hij zijn medewerkers persoonlijk mocht ophalen. Inmiddels maakt Taylor zich grote zorgen over haar cliënt, Saif al-Islam. Ze acht een eerlijk proces in Libië uitgesloten.

De gijzeling moet geplaatst worden tegen de achtergrond van de ruzie tussen het ICC en Libië over wie Saif al-islam zal vervolgen. Vorig jaar juni vaardigde het Strafhof arrestatiebevelen uit tegen Saif al-Islam, zijn later vermoorde vader Kadafi en het hoofd van de militaire inlichtingendienst Abdoellah Senoessi. Maar Tripoli stelt keurig in staat te zijn zelf het proces tegen Saif al-Islam te voeren. Binnenkort doet het Strafhof hierover uitspraak. Met de gijzeling is de kans dat het hof akkoord gaat met vervolging door Libië, een stuk kleiner geworden. Saif al-Islam zelf wil absoluut liever in Den Haag terecht staan, aldus Taylor, en niet in Libië, waar de doodstraf geldt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden