Giannis Boutaris is anders

interview | Tattoos, bretels, rode sokken. Verslaafd geweest aan alcohol, ooit drugs gebruikt. De atypische burgemeester Giannis Boutaris (72) van de Griekse miljoenenstad Thessaloniki werd zondag herkozen. Hij maakt al drie jaar schoon schip in zijn stad. Daarbij ontziet hij niemand - ook zijn eigen kiezers niet.

THESSALONIKI - Thessaloniki mag niet langer de hoofdstad van de werkloosheid zijn", zegt Giannis Boutaris, burgemeester van de miljoenenstad, zondagavond in zijn overwinningsspeech. Hij is zojuist gekozen voor een tweede termijn, met 58 procent van de stemmen. Politici doen in Griekenland wel vaker dit soort beloften. Om er vervolgens niets van waar te maken. Veel Grieken lachen er smalend om, maar Boutaris geloven ze. In Noord-Griekenland zijn ze trots op hem; bestuurders als hij moeten het land er weer bovenop helpen, zeggen ze.

Boutaris is anders dan anderen. Neem zijn spartaanse kantoor, ontdaan van alle luxe van zijn voorganger. Ook de dienstauto ging de deur uit; hij rijdt in een Fiat Panda. Boutaris erfde drie jaar geleden ook een ambtenarenapparaat dat veel te groot was. En dat op het hoogtepunt van de financiële crisis. Griekenland werd overeind gehouden met internationale noodleningen en dreigde het eurogebied uitgegooid te worden. Boutaris kreeg bericht uit Athene: hij moest meer dan de helft van de begroting van zijn stad inleveren. Waar een gemiddelde burgemeester het angstzweet zou uitbreken, geeft Boutaris er geen blijk van daar erg mee te zitten. "We hadden 33 directoraten, waarvan de werkzaamheden deels met elkaar overlapten. Dat zijn er nu 21. Het aantal ambtenaren is in ruim drie jaar tijd teruggebracht van 5000 naar 4250."

Een overschot aan ambtenaren - het is een van de problemen van het Griekse systeem, waarbij loyale kiezers traditioneel beloond worden met baantjes bij de overheid in ruil voor hun stem. Die gewoonte was bij Boutaris' aantreden onhoudbaar geworden. Hij geeft een voorbeeld van wat hij van zijn voorganger erfde. "De vakbond van vuilnismannen eiste eens in de zoveel tijd meer geld. Dat kon de burgemeester niet geven. Althans officieel niet. Dus hij liet ze overtijd schrijven. Toen ik aantrad werd ik geconfronteerd met een eis van drie miljoen euro aan overwerk. Toen we dat analyseerden bleek dat iedereen 24 uur per dag werkte, en dat acht dagen per week. Vergeet het maar, dat ga ik niet betalen, zei ik tegen de bond. Na acht maanden onderhandelen en staken hebben we uiteindelijk 800.000 euro betaald. En dat is nog veel."

Boutaris vertelt het allemaal zonder de gebruikelijke Griekse bravoure. Droog en met zachte stem, soms zelfs bijna onverstaanbaar. De tatoeages op zijn armen komen af en toe onder zijn hemdsmouwen uit; die op zijn vingers zijn permanent zichtbaar. Als hij even gaat verzitten komen zijn rode sokken tevoorschijn. Bretels houden zijn broek op zijn plaats.

Nog een ander probleem, vervolgt Boutaris: ambtenaren zaten het grootste deel van de dag duimen te draaien. "Het is niet dat mensen niet effectief kúnnen werken. Maar als je werk hebt voor twee en je zet daarvoor vier werknemers neer, werkt niemand. Als je het werk voor drie mensen aan twee mensen geeft, dan werken ze allebei. Dat heb ik geleerd van mijn bedrijf. We nemen pas iemand aan als we werk hebben voor anderhalve werknemer."

Hier spreekt de zakenman Boutaris - hij behoort tot een vermaarde familie die volgens kenners enkele van de beste wijnen van Griekenland produceert. Hij vertelt er graag en met trots over. Maar net zo makkelijk gaat het over zijn alcoholverslaving, waar hij ruim twintig jaar geleden van afkickte in een kliniek in Amerika. Op tv gaf hij ooit ronduit toe drugs gebruikt te hebben - ongehoord in Griekenland. Hij steunt openlijk de homoparade in zijn stad. Gaat de dialoog aan met moslims in een moskee. Haalt de banden aan met Istanbul, in een land waar die stad meer dan 550 jaar na de val nog altijd Constantinopel heet.

Na 24 jaar geregeerd te zijn door de conservatieve partij van de huidige premier Samaras maakte Thessaloniki vier jaar geleden schoon schip. De vorige burgemeester werd weggestuurd en vervolgens veroordeeld tot levenslang voor fraude en verduistering. De stad was in zichzelf gekeerd. En vooral 'Grieks'. "We groeien hier op met het idee dat Grieken uitverkoren zijn door God. Dat zorgt voor arrogantie", zegt Boutaris, terwijl hij weer een Camel opsteekt - wat officieel verboden is in alle publieke ruimtes in Griekenland. "Maar deze stad is net zo goed van de Turken. Die zaten hier 400 jaar lang. Ik durf te zeggen dat ik me als een broeder van hen voel. We hebben dezelfde gewoonten, hetzelfde eten, dezelfde levensstijl... En er zijn overeenkomsten tussen het islamitische en het orthodoxe geloof."

Boutaris noemt ook de joden. Van hen woonden er voor de Tweede Wereldoorlog zo'n 60.000 in Thessaloniki; zij werden grotendeels gedeporteerd door de nazi's. Er zijn er nu nog zo'n 1500 over. Zijn offensief om de banden aan te halen lijkt aan te slaan - het aantal Turkse en Israëlische toeristen groeit gestaag. "Sommige restaurants hebben nu menukaarten in het Turks. En kosjere maaltijden", stelt hij tevreden vast.

Boutaris' open houding ontmoet kritiek in de voorspelbare hoek, bij conservatieve politici en in de orthodoxe kerk. Maar hij wil door en houdt vast aan zijn openhartige stijl, om de stroperigheid van de bestuurscultuur te doorbreken en zijn stad leefbaarder te krijgen. Dat is hard nodig - straten zijn vies en de stad gaat gebukt onder een permanent verkeersinfarct. Maar het duurde bijvoorbeeld jaren om de aanleg van vijf busbanen goedgekeurd te krijgen. "De regio gaat over de doorgaande wegen in de stad. Die beheert de stoplichten, terwijl wij over die op de andere wegen gaan. Dat leidt tot een permanente chaos. Daarnaast heeft de staat de gemeentepolitie wegbezuinigd. Dertig man, in één klap. Ik heb nu nog zestien verkeersagenten. Daarmee kan ik niks beginnen."

Maar ook zijn eigen inwoners krijgen ervan langs. "Het gedrag van de burgers is heel asociaal. Er is geen sociale cultuur. Dan heb ik het over dubbel parkeren, parkeren op de stoep en onbeschofte taxichauffeurs."

Boutaris zegt iedereen waar het op staat. Riskant gedrag voor politici in het algemeen, helemaal in een land waar iedereen die de strijd aanbindt met bestaande structuren vroeg of laat opgeeft. Boutaris kan er niet mee zitten. "Ik ben niet bang voor vijanden. Het efficiënt organiseren van de ophaaldienst, wat heeft dat met politiek te maken? Bij mijn weten halen linkse vuilnismannen het afval niet alleen met hun linkerhand op."

Eventuele politieke schade, bij kiezers of in Athene, speelt geen rol in zijn beleid, verzekert Boutaris. Maar de beste verklaring voor zijn onverschrokkenheid is wellicht zijn leven buiten en na de politiek. "Ik ben geen politicus van beroep. Ik ben vooral een wijnproducent", zegt hij, terwijl hij de zoveelste Camel uitdrukt. "Van heel goede wijnen."

undefined

Referendum

De uitslag van de Europese verkiezingen werd vooraf bestempeld als een referendum over het strenge beleid van de Griekse regering. De linkse oppositiepartij Syriza is weliswaar met ruim 26 procent van de stemmen voor het eerst de grootste en zegt dat de kiezers de regering hebben afgestraft. Maar de voorsprong op de conservatieve regeringspartij Nieuwe Democratie is nog geen 4 procent, en coalitiepartner Pasok deed het beter dan verwacht. Premier Samaras zal daarom vermoedelijk doorgaan op de ingeslagen weg. Het extreem-rechtse Gouden Dageraad kreeg bijna één op de tien stemmen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden