Reportage

GGZ-Friesland opent een eigen escaperoom

In de escaperoom van GGZ Friesland ontvouwt zich het verhaal van psychiatrisch patiënt Hendrik. De opdracht is om hem te helpen. Beeld Herman Engbers

Het gaat niet goed met de tolerantie jegens psychiatrisch patiënten, merkt de grootste ggz-instelling van Friesland. Dus opent die een escaperoom in een verlaten gang.

Verwarde personen? Laura Switters (29) kent ze eigenlijk alleen van de krantenberichten over overlast. Maar nu staat ze in een verlaten gang in de grootste ggz-instelling van Friesland. Klaar om via een escaperoom in het hoofd van een patiënt te kruipen. Net als haar drie collega's trekt ze een witte doktersjas aan.

In hun werk bij een verzekeraar komt het viertal niet of nauwelijks in aanraking met psychiatrisch patiënten. "Ik weet er vrij weinig van", zegt Stephan Albersen (33) eerlijk. "Maar wel dat er een stigma op zit." Jolanda Born (44): "Ik heb bij een bank gewerkt en daar kwamen af en toe patiënten. Contact maken lukte soms al niet, dat is zo lastig."

Schandpaal

Een ggz-instelling die in een verlaten gang een escaperoom opent: het klinkt niet echt logisch. Is het ook niet, zegt kartrekker Louwra Weisfelt van GGZ Friesland. "Maar we moesten iets doen." Afgelopen jaar belandde een aantal filmpjes van patiënten op internet, waarin zij zich 'verward' gedroegen op straat. Weisfelt: "Daar werd heel kwetsend op gereageerd en patiënten werden soms publiekelijk aan de schandpaal genageld."

Hoewel de Friezen zichzelf heel tolerant vinden, blijkt uit onderzoek dat de instelling af liet nemen, valt dat in de praktijk tegen, aldus Weisfelt. "Als je over verwarde personen leest, gaat het meestal over overlast. Daardoor gaan mensen denken dat mensen met een psychiatrische stoornis altijd gevaarlijk zijn. Dat is niet zo als je naar de cijfers kijkt: patiënten lopen juist meer kans dat er geweld tégen hen wordt gebruikt."

In het licht van die ontwikkeling ontstond het wilde idee van de escaperoom, samen met opvangorganisatie Zienn en mediaplatform Suksawat. Een medewerker baseerde het script op het tragische levensverhaal van zijn vader. Eendrachtig timmerde en knutselde het team wekenlang, en speurde naar meubels op Marktplaats.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Herman Engbers

Hendrik

De tijd loopt. De vier collega's stappen als arts-assistenten de kinderkamer van Hendrik binnen. Hun opdracht is om hem te helpen. In de kamer staan twee ledikanten, een babybedje, een verroeste step, er slingert een teddybeer Laura: "Zo één had ik er vroeger ook." De spelers halen alles overhoop op zoek naar hints: matrassen worden opgetild, kastjes geopend.

Door de opdrachten heen ontvouwt zich het verhaal van Hendrik. Als kleine jongen heeft hij behoefte om alleen zijn, maar in een gezin van twaalf kinderen in een krap huis is dat niet zo gemakkelijk. Zijn vader en moeder slaan hem. Hendrik is daardoor veel op straat te vinden, waar hij als hij ouder wordt met de verkeerde mensen in aanraking komt.

Van het een komt het ander: door een deur te ontsleutelen, komen de spelers in de Bijlmerbajes terecht. Ze gaan op in het spel, alleen Jolanda Born leest de dagboekfragmenten en brieven over Hendriks leven goed. De rest rent rond, probeert kasten te ontsleutelen, codes te kraken, tot in de derde kamer een filmpje begint te spelen. Het is Hendrik zelf.

Te laat

"Jullie zijn te laat", zegt hij. "Niemand heeft mij kunnen redden." De kamer ligt bezaaid met bierflesjes. Uit een la tovert Albersen antidepressiva en pijnstillers. "Kijk eens naar jezelf", vervolgt Hendrik. "Wat doe jij als iemand anders is, het moeilijk heeft? Loop je lekker door of steek je een poot uit?"

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Herman Engbers

Niet veel later staan de spelers buiten. Ze praten na over stroeve sloten, hun goede tijdscore. Dan komt Hendrik ter sprake. Born: "Waarom benader ik zo iemand eigenlijk niet?" Albersen: "Het is toch onwetendheid, denk ik". Born: "Als ik eerlijk ben, zou ik weglopen als ik een verwarde vrouw zie. Want wat kan ik nou doen?"

Louwra Weisfelt, die het team heeft opgewacht: "Even groeten of knikken op straat helpt al, in plaats van om iemand heen lopen. Of vragen hoe het gaat als iemand in paniek is." Met een reden spreken ze bij GGZ Friesland liever over 'onbegrepen' dan over 'verward' gedrag. Born: "Wij moeten niet te snel oordelen, want achter iedereen zit een verhaal."

De escaperoom opent komende dinsdag en is op afspraak gratis toegankelijk. Eventuele donaties worden gebruikt voor een kerstdiner voor patiënten.

Lees ook: De ene verwarde man is de andere niet

De man die in mei drie mensen neerstak in Den Haag, stond bekend als verward. Die term wordt te snel op mensen geplakt, vindt expert Bauke Koekkoek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden