Gezworen vijanden nu dikke vrienden

KAAPSTAD - Het is officieel. De vroegere gezworen vijanden in Zuid-Afrika, het ANC en de NNP, hebben deze week een 'historisch' samenwerkingsverband gesloten.

Ruim veertig jaar apartheid, de opsluiting van Nelson Mandela en de talloze politieke moorden onder leiding van de Nationale Partij lijken volledig vergeten. Als dikke vrienden kondigden de twee partijen aan dat ze nu samen de 'natie gaan opbouwen' en ten strijde zullen trekken tegen armoede en raciale verdeeldheid. President Mbeki zal naar verwachting NNP-leider Marthinus van Schalkwijk en mogelijk ook andere 'Nats' ministersposten geven.

Op het eerste gezicht is de oppositie de grote verliezer. Het veelbelovende huwelijk tussen de NNP en de Democratische Partij hield slechts een jaar stand, en strandde enkele weken geleden op kleinzielige wijze. Waar politieke analisten vorig jaar nog jubelden dat Zuid-Afrika door deze sterke oppositie een volwassen tweepartijenstaat leek te worden, is de situatie nu terug bij af.

De grote winnaar lijkt het ANC. Ten eerste krijgt de partij eindelijk de felbegeerde mede-controle over de provincie West-Kaap, die tot nu toe in handen was van de 'blanke' oppositie. Bovendien heeft het ANC nu vrijwel alle partijen aan zijn kant. Doordat de NNP bij hem in bed stapt, ontstaat een onwaarschijnlijk brede regering, van uiterst zwart links tot behoudend Afrikaner rechts. In hetzelfde bed lagen immers ook al de Inkatha Vrijheidspartij, de communistische partij en vakbondenkoepel Cosatu, die slechts morrend akkoord zijn gegaan met de nieuwe 'blanke' minnares.

Voorstanders van het huwelijk menen dat Zuid-Afrika zijn problemen beter kan oplossen met zo'n brede non-raciale regering dan met een oppositiecultuur die neerkomt op banale ruzies tussen blank en zwart. Maar de meeste analisten spreken van schaamteloos opportunisme. ,,Beide partijen komen niet erg geloofwaardig over'', vindt Tom Lodge van de Universiteit van Witwatersrand.

Volgens de gezaghebbende democratenveteraan Helen Suzman zal het ANC door de kiezers worden afgestraft. Ze noemt de samenwerking tussen de vroegere vijanden teleurstellend. ,,Ik had nooit gedacht dat het ANC zijn principes zo makkelijk zou loslaten. Wat moeten ze een slecht geheugen hebben, dat ze zich niet eens de wetten herinneren die hun aanhangers zo hard hebben getroffen'', aldus Suzman. ,,Ik betwijfel of de massa's ook zo'n slecht geheugen hebben.''

Maar zelfs al kost het het ANC misschien stemmen, volgens de meeste analisten zal de NNP uiteindelijk de grootste verliezer zijn. De volgende verkiezingen zijn pas in 2004, en de verwachting is dat de Nieuwe Nationale Partij tegen die tijd volledig zal zijn verschrompeld. ,,De NNP is bankroet en zwak aan de basis. Uiteindelijk zal de partij simpelweg sterven in de armen van het ANC'', aldus Sipho Seepe van de Vista Universiteit.

Volgens Lodge maakt het gelegenheidshuwelijk duidelijk dat er in het nieuwe Zuid-Afrika geen plaats meer is voor de vroegere apartheidspartij. Zelfs de naamsverandering die de NNP overweegt, iets met het woord Afrikaans erin, zal niet mogen baten. ,,Dit is de manier waarop Zuid-Afrikaanse partijen gewoonlijk sterven, via naamswijzigingen, allianties'', aldus Lodge. ,,Het paard wordt nu kunstmatig in leven gehouden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden