'Gezond eten doe je maar thuis'

AMSTERDAM - Maandag is Wina Born op tachtigjarige leeftijd overleden. Een sobere mededeling die het definitieve einde betekent van de bloemrijke wijze waarop ,,de moeder van de Nederlandse culinaire journalistiek'' de pen hanteerde. Meer dan vijftig jaar schreef ze over eten en drinken, in tijdschriften en meer dan honderd kookboeken en restaurantgidsen.

Henja Schneider

Willy Johanna Born werd in 1920 in Sliedrecht in een gereformeerd gezin geboren en groeide op met doodgewoon Nederlands eten. ,,We aten eenvoudig, maar altijd met plezier. En zondags na de kerk een glas port. Maar er werd verder nooit over eten gepraat.'' Na haar gymnasiumopleiding ging ze op een advocatenkantoor werken en pas later ging haar wens om in de journalistiek te werken in vervulling en werd ze medewerkster van de vrouwenpagina van Het Parool. In 1959 begon ze bij Margriet met een culinaire rubriek. 'Voel jij ervoor de Werumeus Buning (destijds een bekend culinair schrijver) voor de huisvrouw in Appingedam te worden?', werd haar gevraagd.

Ze zei ja en in de vijfentwintig jaar dat ze de culinaire rubriek in een van Nederlands grootste vrouwenbladen verzorgde veranderde er veel. ,,Toen ik bij Margriet begon, mocht ik geen wijn in mijn recepten gebruiken, slagroom was geen probleem. Toen ik wegging was het andersom.''

Wina Born stapte over naar Avenue en daar kon ze ,,eindelijk alle sluizen openzetten. Ik vind het heerlijk om lekker uit te halen, niet alleen op papier, maar ook tijdens een lezing voor een volle zaal. Mijn allergrootste genoegen is dat je voelt dat ze allemaal trek krijgen.'' Nu vestigde ze ook definitief haar naam als lyrisch taalgebruikster, iets waar ze om werd geroemd, maar waar ook velen een gruwelijke hekel hadden. Haar allitererende stijl vol barokke metaforen was een dankbaar onderwerp voor parodieën door Annie M.G. Schmidt en Peter van Straaten. ,,Ik overdrijf met opzet, om in te gaan tegen de Hollandse nuchterheid van het-is-maar-eten. Ik wil laten zien dat eten meer is dan een bord voedsel wegwerken.''

Wina Born geloofde niet dat de Nederlandse achterstand op gastronomisch gebied het gevolg zou zijn van calvinisme. ,,In andere protestantse gemeenschappen, bijvoorbeeld in Hongarije en Zwitserland, wordt wel degelijk genoten van lekker eten en lekkere wijn. Elk volk krijgt de keuken die het verdient. In Frankrijk krijgen grote koks het Légion d'honneur, hier krijgt een kok een lintje wegens veertig jaar trouwe dienst, niet voor zijn prestaties in de keuken.''

Wina Born zag de laatste tijd tot haar vreugde dat jonge chefkoks zich afkeren van friemels en fratsels en terugkeren naar het principe van goede ingrediënten gewoon zichzelf te laten zijn. En al dat gepraat over gezondheid? ,,Gezond eten doe je maar thuis'', vond Wina Born, die vaak met heimwee terugdacht aan de tijd dat men nog niet bang was voor een scheut room en een klont boter.

Maar dat was ook de tijd dat men in Nederland dacht dat je ziek werd van olijfolie en dat knoflook alleen maar stonk. Het feit dat daarin verandering is gekomen is zeker niet alleen het gevolg van buitenlandse vakanties en binnenlandse gastarbeiders, maar zeker ook van de onvermoeibaar schrijvende en lezingen houdende Wina Born.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden