Hoe houden we het vol?

Gezocht: de juiste taal om ons in bedwang te houden als de zon schijnt

Aanwijzingen in het Duits en Nederlands in een winkelstraat in het centrum van Venlo.  Beeld ANP
Aanwijzingen in het Duits en Nederlands in een winkelstraat in het centrum van Venlo.Beeld ANP

De coronamaatregelen sorteren onvoldoende effect, concludeerde de voorzitter van het Veiligheidsberaad na Hemelvaart. Hoe kunnen gezagsdragers de drukte deze zomer in goede banen leiden?

De Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad, ziet de zomer met buikpijn tegemoet. Als het ondanks alle coronaver- en -geboden donderdag al zó druk was op sommige stranden en in parken, hoe moet dat dan als de zon de hemel dag na dag siert? Er moeten beperkingen worden opgelegd, concludeerde hij op Hemelvaart, veel meer beperkingen.

Natuurlijk voorkomt het afsluiten van recreatiegebieden gekrioel, zegt Cees van Woerkum, die als socioloog meewerkte aan een rapport over conflicten in de publieke ruimtes. Maar hard optreden alleen is niet voldoende om het gedrag van een samenleving te veranderen.

“Zo heeft het uitdelen van boetes maar beperkt effect”, stelt hij. “Zeker nu. De kans dat je gepakt wordt is klein en de acceptatiegraad daalt. Nu het de goeie kant op gaat met het aantal coronapatiënten en -doden is het zo’n beetje gedaan met die pandemie, denken we, het is tijd om weer gewoon te doen. Boetes worden gezien als oneerlijk. Als ik de baas van Nederland was, zou ik die verboden en bekeuringen aanvullen met alternatieve maatregelen.”

Niet wapperen met bonnenboekjes

De overheid hamert er steeds op dat we dit virus samen moeten bestrijden, zegt Van Woerkum. “Maar hoe? Ik mis details. Een idee is om te investeren in een landelijke campagne die mensen leert om anderen aan te spreken wanneer zij onvoldoende afstand houden. Nu ligt dat gevoelig, mensen reageren geprikkeld wanneer zij worden terechtgewezen. We hebben de juiste taal niet.” De socioloog noemt de ontstaansgeschiedenis van het begrip ‘Bob’, waarmee mensen elkaar kunnen wijzen op hun drink- en rijgedrag. Dat werkt.

Ook Syan Schaap denkt dat een positieve benadering meer effect kan hebben dan wapperen met bonnenboekjes. Hij is directeur van het Event Safety Institute, dat zes steden helpt met het beheren van mensenstromen in hun binnensteden, oftewel crowd management.

“In Eindhoven lopen zogenoemde city hosts rond, die mensen vriendelijk wijzen op het houden van afstand en op minder drukke straten. En waar zij in eerste instantie veel vragen en tegenstand kregen, lijkt er in die binnenstad een nieuwe sociale norm te zijn ontstaan.” Ook gemeenten als Almere en Groningen hebben ‘drukteadviseurs’ ingezet om handhavers te ondersteunen.

Spreiding is het knelpunt

“We hebben voldoende buitenruimte”, zegt Schaap. “De spreiding is het knelpunt. Het is de kunst om te voorkomen dat het op populaire plekken zo druk wordt dat je de controle verliest.” Welke tips heeft hij voor beleidsmakers? “Verzamel feiten. Hoeveel bezoekers waren er op welke locaties op piekdagen vóór corona? En wat is nu de max?”

Nummer twee is ‘design’. “Daarmee bedoel ik het creëren van ruimte door omleggen en verbreden van looproutes. Geef mensen een duwtje in de juiste richting. Dat kan met pijlen, borden en hekken, maar ook door het verstrekken van actuele informatie. Wie in Breda een bericht stuurt naar een speciaal WhatsApp-nummer, krijgt te horen hoe druk het is in de binnenstad. Diegene kan dan zelf bepalen of het slim is om te gaan, en keuzevrijheid helpt bij gedragsverandering. We moeten leren vrije tijd bewust te plannen, als een treinreis.”

Net als Schaap hamert het Veiligheidsberaad op lokaal maatwerk. “Wat in Amsterdam te druk is, kan elders prima zijn”, zegt woordvoerder Marleen Oldenhave. “En die verschillen zullen met de versoepelingen enkel groter worden. Drukte is niet te kwantificeren, het gaat om beheersbaarheid. Ik hoop dat er creatieve oplossingen komen. Handhavend optreden is het laatste wat we willen.”

Lees ook:

Advocaten roepen mensen op: kom in verzet tegen coronaboete

De noodverordening rammelt, stellen advocaten. Gedragsregels zijn onduidelijk en strijdig met grondrechten. En dat is kwalijk, want mensen worden fiks gestraft bij overtreding. De strafpleiters roepen mensen op in verzet te komen.

In quarantaine op de Natte Hari: ‘Zeilend merk je niets van corona’

Geen Kleine Sneekweek dit jaar op het Sneekermeer, wel ruimte om zelf te genieten op en aan het water op deze zonovergoten Hemelvaartsdag. Virusbestendig, ieder in zijn eigen coronacocon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden