Gezocht: baas (v/m) van de wereld, die toch bescheiden blijft

opvolger ban ki-moon | De Veiligheidsraad stemt vandaag over een nieuwe secretaris-generaal voor de VN. Wie moet het worden?

Dit zou de tekst kunnen zijn voor de vacature van secretaris-generaal van de Verenigde Naties: "Gezocht: baas (v/m) van de wereld, die toch bescheiden blijft. Zeer diplomatiek maar wel in staat om zo nodig met de vuist op tafel te slaan. En niet te beroerd om aan een dood paard te trekken."

Vandaag stemt de Veiligheidsraad voor de vijfde keer over de kandidaten voor deze positie. Op 1 januari moet de nieuwe SG beginnen, de benoeming wordt verwacht in oktober.

De uitdagingen waar de nieuwe SG voor komt te staan zijn enorm: zorgen dat de 193 lidstaten het klimaatprobleem aanpakken, armoede uitbannen en de mensenrechten respecteren. Maar vooral zal zij of hij te maken krijgen met internationale conflicten, terrorisme en onverwachte crises.

Bij al die kwesties zit de secretaris-generaal in een precaire positie. Hij of zij zit niet de Algemene Vergadering van de VN voor en ook niet de Veiligheidsraad. Die hebben beide eigen, roulerende voorzitters. De SG is wel het hoofd van het secretariaat, de ambtelijke organisatie, met wereldwijd ruim 40.000 werknemers.

Als het gezicht van de VN, de stem van de wereldgemeenschap komt de SG vooral naar buiten. In die rol is de vertrekkende man, Ban Ki-moon, veel minder opgevallen dan zijn voorganger Kofi Annan. Dat heeft ook te maken met uitstraling, Ban komt niet zo sterk over in de media. En met talenkennis: zijn Engels is niet geweldig, zijn Frans klinkt verschrikkelijk.

Toch kan de huidige SG wel stevig uit de hoek komen, zo noemde hij degenen die een hulpkonvooi in Syrië aanvielen 'lafaards'. Maar hij wees de Syrische regering of de Russen niet aan als daders, zoals de Verenigde Staten wel deden. Dat tekent het subtiele evenwicht dat hij moet bewaren tussen de noodklok luiden en diplomatiek blijven.

Dan heeft de nieuwe wereldleider ook nog eens te maken met de Veiligheidsraad. De vijf permanente leden - China, de Verenigde Staten, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk - hebben een veto en kunnen dus alles blokkeren. Sommigen binnen de VN pleiten er daarom voor dat de SG voor maar één termijn benoemd wordt, om te voorkomen dat de SG de grootmachten naar de mond praat met het oog op een tweede termijn.

Toch een vrouw?

De Portugees Antonio Guterres lag in de vorige stemrondes op kop en het ziet ernaar uit dat hij vandaag de meeste stemmen krijgt. Maar dat wil niet zeggen dat hij het ook wordt. De Oost-Europese lidstaten vinden dat het tijd wordt voor iemand uit hun regio en zij krijgen steun van Rusland, dat een veto heeft. Maar de Oost-Europese kandidaten die goed scoren in de stemrondes, liggen niet goed bij de westerse landen.

Het is goed mogelijk dat op het laatste moment een konijn uit de hoge hoed wordt getoverd. Veel genoemd is de Bulgaarse Eurocommissaris Kristalina Georgieva, geprezen als degelijke en deskundige bestuurder. En zij is een vrouw. Veel lidstaten, en Ban Ki-moon zelf, hebben gezegd dat het tijd wordt voor een vrouw aan het roer van de VN. Georgieva, die de laatste tijd veel in New York is gesignaleerd, zei 'vereerd' te zijn dat ze genoemd wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden