Geworteld in Nederland, met uitzetting bedreigd

Leers zoekt naar oplossing asielzoekerskinderen en vooral naar steun in Kamer

Ze wonen al jaren in Nederland, zijn hier soms zelfs geboren. Ze hebben vriendjes gemaakt, onderwijs gevolgd en zijn onderdeel geworden van de samenleving. Maar het zijn ook kinderen van uitgeprocedeerde asielzoekers, die moeten worden uitgezet naar het land van herkomst van de ouders. Onmenselijk, vindt een groot deel van de oppositie, die weliswaar getalsmatig in de minderheid is, maar wel veel steun krijgt uit het land.

Minister Leers (immigratie, integratie en asiel) zit ermee in zijn maag. Het kabinet zet al in op snellere asielprocedures, zodat nieuwkomers sneller duidelijkheid krijgen en terug kunnen naar hun thuisland als ze niet in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning. Daarmee lost hij echter het resultaat van lange procedures uit het verleden - de Mauro's en Sahars - niet op. Eén dezer weken komt de bewindsman met zijn plannen voor deze (alleenstaande) vernederlandste asielzoekerskinderen, maar de voortekenen stemmen somber nu voor geen enkele oplossing een Kamermeerderheid te vinden lijkt.

Zo ligt er een advies op de plank over de zogeheten discretionaire bevoegdheid, die de minister in schrijnende gevallen de kans geeft uitzonderingen te maken. Hierin pleit de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) voor een landelijke commissie bestaande uit lokale maatschappelijke organisaties en burgemeesters, die een zwaarwegende adviesrol krijgt. Ook onder eerdere kabinetten hadden burgemeesters een flinke vinger in de pap. Het CDA is volgens bronnen rond de coalitiefractie een voorstander van een dergelijke optie. Ook oppositiefracties vinden het 'een interessant voorstel', al noemen ze het nadrukkelijk 'geen oplossing'. "Discretionaire bevoegdheid is enkel voor uitzonderlijke gevallen en is per definitie willekeurig", zegt PvdA-Kamerlid Martijn van Dam. Tofik Dibi (GroenLinks) vult aan: "Als vreemdeling moet je er toch niet aan denken dat straks een PVV-burgemeester over jouw lot beslist". PVV-Kamerlid Sietse Fritsma vreest voor burgemeesters met 'slappe knieën' die 'mini-generaal pardonnetjes' gaan uitdelen.

D66 vreest juist dat veel schrijnende gevallen door dit voorstel nog niet worden geholpen omdat in het gedoogakkoord staat dat de minister 'terughoudend' moet omgaan met zijn discretionaire bevoegdheid.

Minister Leers erkent dat hij de belangen van kinderen soms ondergeschikt maakt aan het belang van een strenge asielprocedure. ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind vindt dat niet kunnen. "Kinderen verdienen expliciete bescherming. Bij de afweging van individuele gevallen moet zwaar gewicht aan kinderrechten worden toegekend."

SP'er Sharon Gesthuizen verwijt Leers Nederlandse kinderen meer rechten te geven dan vreemdelingenkinderen. "In het familierecht staat het belang van het kind boven elk ander belang. Waarom deze regering een verschil denkt te kunnen maken tussen het ene en het andere kind is mij niet duidelijk."

In het zogeheten wortelingswetsvoorstel van PvdA en ChristenUnie wordt volgens de oppositie meer rekening gehouden met kinderrechten. Met het voorstel komen gezinnen met kinderen die langer dan acht jaar legaal in Nederland verblijven en hier dus 'geworteld' zijn, in aanmerking voor een verblijfsvergunning.

Voorwaarde is wel dat de families hun eigen asielprocedure niet hebben gedwarsboomd. Met dit voorstel komt er volgens de oppositie een oplossing voor de kinderen die - ondanks het generaal pardon van 2006 - in Nederland geworteld zijn. Het gaat om maximaal 1500 asielzoekers met hun minderjarige kinderen, veelal afkomstig uit Afghanistan, Somalië en Irak.

Leers weigert een eerder door de vorige Kamer aangenomen motie van dezelfde strekking uit te voeren. De kans dat er voor dit initiatiefwetsvoorstel een meerderheid komt, is klein, omdat het CDA kritisch is. Volgens CDA-Kamerlid Raymond Knops druist het voorstel in tegen de asielprocedure. Asielzoekers die worden afgewezen maar niet vrijwillig vertrekken en 'soms meerdere en doorgaans kansloze' asiel- of reguliere vervolgaanvragen indienen, hebben daar weliswaar het recht toe, meent de coalitiefractie. "Maar tegelijkertijd en primair is het hun eigen verantwoordelijkheid als dit leidt tot langdurig verblijf en worteling van hun kinderen in de Nederlandse samenleving."

Bovendien beschouwt de CDA-fractie het wetsvoorstel als (een vorm van een) pardonregeling, waar ze tegen zijn.

VVD-Kamerlid Cora van Nieuwenhuizen wijst erop dat het wetsvoorstel 'geen oplossing biedt en het een onjuist signaal afgeeft aan vreemdelingen, omdat dergelijke regels juist zullen leiden tot het frustreren van terugkeer en het bewust inzetten op lang verblijf'. PVV'er Sietse Fritsma vreest het stapelen van procedures, illegaal verblijf, negeren van de vertrekplicht en rechterlijke uitspraken. "Dat alles wordt dan beloond met een verblijfsvergunning."

Toch is het daarmee niet afgedaan. De bewindsman heeft niet alleen de oppositie in zijn nek hijgen; hij moet ook rekening houden met een kritische CDA-achterban die vorig jaar in grote meerderheid (85 procent) opriep een humaner asielbeleid te formuleren. En veel lokale CDA'ers steunden moties met een oproep aan minister Leers de wortelingswet te steunen. De plaatselijke CDA-fractie stemde in 89 gemeenten voor; in totaal is de motie in 170 gemeenten aangenomen.

Er zijn tenslotte bijna 130.000 handtekeningen verzameld onder de Kinderpardon-actie, waarmee GroenLinkser Tofik Dibi probeert de CDA-fractie en minister Gerd Leers onder druk te zetten.

Lange asielprocedures schaden kinderen
Minister Leers heeft niet alleen beloofd snel te reageren op het advies van de ACVZ, maar ook op een rapport van Kinderombudsman Marc Dullaert.

Dullaert stelt dat kinderen in lange procedures door angst en onzekerheid psychische schade oplopen. Die is in sommige gevallen vergelijkbaar met oorlogstrauma's.

Sharon Gesthuizen (SP) wijst erop dat ook uit eerder onderzoek al bleek dat lange asielprocedures schadelijk voor de gezondheid en ontwikkeling van kinderen zijn en noemt het 'schandalig dat Leers hier nog niets mee heeft gedaan'. Volgens Joël Voordewind (ChristenUnie) onderstreept het rapport van de Kinderombudsman 'de noodzaak om het belang van kinderen en hun verworteling in Nederland expliciet mee te wegen in het besluit van IND'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden