TaalTon den Boon

Gewoonlijk is er geen reden tot, maar ook niet voor paniek

Is er ‘reden tot paniek’ of is er ‘reden voor paniek’? De afgelopen kwarteeuw kwamen beide varianten ongeveer even vaak voor in Trouw: 167 keer met ‘tot’ en 162 keer met ‘voor’. Dat is vergelijkbaar met NRC: 195 keer ‘reden tot paniek’ en 186 keer ‘reden voor paniek’. In De Telegraaf komen beide varianten precies even vaak voor (175 keer), maar in de Volkskrant ligt de verhouding net andersom: 180 keer is in die krant ‘reden tot paniek’ en 185 keer ‘reden voor paniek’. Ter geruststelling: in al deze kranten staat in ongeveer driekwart van de gevallen ‘geen’ voor ‘reden’: in feite is er dus meestal géén reden tot of voor paniek.

In Van Dale wordt ‘reden’ zowel met ‘voor’ als met ‘tot’ gecombineerd. Zo is bij het trefwoord ongerustheid de voorbeeldzin ‘er is geen reden tot, voor ongerustheid’ te ­vinden. De taalwerkelijkheid wijst wel uit dat ­sommige woorden veel vaker worden gecombineerd met ‘reden tot’ (reden tot wanhoop, tot tevredenheid, tot zorg) dan met ‘reden voor’. ‘Reden tot zorg’ bijvoorbeeld komt in de kranten ongeveer acht keer zo vaak voor als ‘reden voor zorg’. Geregeld tref je zorg en paniek trouwens samen aan in de grammaticale samentrekking ‘er is reden tot zorg, maar niet tot ­paniek’.

Van Dale vermeldt vooralsnog alleen de voorbeeldzin ‘er is geen reden tot paniek’, maar dat is geen reden om ‘er is (geen) reden voor paniek’ fout te rekenen. Beide varianten zijn in de meeste gevallen verwisselbaar. Afgaande op de historische krantendatabank Delpher is de combinatie ‘reden voor paniek’ (eerste vindplaats: 1876) overigens iets ouder dan ‘reden tot paniek’ (1885).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden