'Gewoon. Ik haat dat woord'

In Wassenaar vonden ze haar te wild, in Amsterdam bekakt. Pas in Engeland kon barones Caroline de Westenholz (61) zichzelf zijn.

Les 1

Niemand wil gewoon zijn

"Ik heb me nooit echt Nederlandse gevoeld. Ook als kind niet. Mijn naam Caroline werd op z'n Engels uitgesproken. Mensen vroegen mij: waarom heet je niet gewoon Carolien? Ik dacht: waarom gewoon Carolien? Ik ben in Engeland geboren, heb een Engels paspoort en ben maar half-Nederlands. Ik gedroeg me anders dan veel mensen hier. De buurvrouw heeft mij eens uitgescholden voor artiestenkind. In Wassenaar werd ik te wild gevonden, in Amsterdam was ik bekakt omdat ik netjes praatte. Het was een van de redenen waarom ik weg wilde uit Nederland: ik kon hier mezelf niet zijn. Ik wil vliegen. In Engeland kun je zijn wie je wil. Excentriek is een type dat daar door alle klassen wordt geaccepteerd. Ik haat het woord 'gewoon'. Ik vind het ook hypocriet: wie wil er nou gewoon zijn?

Mijn man is een excentrieke Engelse dandy. Een heerlijk mens, maar wel iemand met gebruiksaanwijzing. Ik heb hem ontmoet op een tuinfeest in Londen. Hij stond op een vrouwelijke manier, heel elegant met zijn ene been gestrekt terwijl hij een lange roze sigaret rookte. Naast hem zat een pekineesje in het gras. Het leek een statement. Later vroeg hij mij: 'Do you think I am homosexual? Most people think I am.' Dat is hij bepaald niet, hij was twee keer met een vrouw getrouwd voordat wij elkaar vonden."

Les 2

Neem je leven in eigen hand

"Via Peter ben ik, heel Jungiaans, in wezen getrouwd met mijn stiefvader Albert Vogel jr., de acteur en voordrachtskunstenaar. Hij was mijn grote held, hij heeft zijn artistieke en intellectuele interesses op mij overgebracht. Ik heb, deels onbewust, gezocht naar een soort replica van hem. Mijn stiefvader was de eerste dandy in mijn leven, zo ontstond mijn levenslange fascinatie voor dandy's. Waarom? Omdat de dandy, sinds de aristocraat van de troon is gevallen, de superieure mensensoort is en moet zijn, uit hoofde van zijn credo. Altijd perfect gekleed, altijd iedereen te vlug af, altijd de sluwste opmerkingen.

Ook Couperus gold als een dandy. Hij was de inspiratie van Albert die veel van hem heeft voorgedragen. Zijn liefde voor kunstenaars uit het fin de siècle heb ik volop meegekregen, tegelijk sta ik graag in deze eeuw. Je moet er toch niet aan denken dat je als vrouw geleefd zou hebben in de tijd van Eline Vere: je kon niets. Daar ben ik toch iets te anarchistisch voor, want ik wil wel graag leuke dingen doen in het leven.

Dat is gelukt. Al was het wel een stap om op mijn dertigste, net gescheiden van mijn

eerste man, in Engeland te gaan wonen. Hij was er met een ander vandoor gegaan en ik dacht: ik word nooit meer gelukkig en vind nooit meer een leuke man. Den Haag is een plezierige stad, maar niet erg bruisend als je jong bent. Ik besloot het opnieuw te proberen in Londen, mijn geboortestad. Het was de beste beslissing uit mijn leven. Binnen een jaar had ik een leuke baan en een heel leuke man. Ik heb een tijdje in Italië gewoond en in Zuid-Frankrijk, maar in Londen voel ik mij het meest thuis. We hebben een kleine flat, niets bijzonders, maar heel centraal: in een half uur ben je op Piccadilly."

Les 3

Wees niet dogmatisch

"In Nederland ben ik hooguit drie maanden per jaar, altijd in het voor- en najaar om een tentoonstelling voor te bereiden in het Louis Couperus Museum. Het bestaat nu twintig jaar en voor die gelegenheid is de jubileumexpositie 'Van ZERO tot Kleine Zielen' gemaakt. Bezoekers van het museum denken vaak dat Couperus daar heeft gewoond. Dat is niet zo. In het huis was in de jaren zestig de Internationale Galerij Orez gevestigd, de avant-gardegalerie van Albert Vogel en zijn partner Leo Verboon.

Dat was de spagaat van Albert: hij stond met één been in de negentiende eeuw en met het andere in de moderne kunstwereld. Hij exposeerde Yayoi Kusama en Nul-kunstenaars als Jan Schoonhoven en Armando. De Nul-groep was de Nederlandse variant van de beeldende kunststroming ZERO - de naam Orez was daarvan het omgekeerde.

Ik werk hard aan een boek over de geschiedenis van die gekke galerie waarin ik min of meer ben opgegroeid. Het boek verschijnt tijdens de jubileumtentoonstelling. Een deel van het museum is nu opnieuw ingericht zoals de galerie destijds: de betimmering en mooie schoorsteenmantel zitten achter tengel, er hangen werken uit die jaren en in de serre is deels de befaamde Polka Dot Love Room van Yayoi Kusama gereconstrueerd. De voorkamer is gewijd aan Couperus en de historie van het museum. Net als de ZERO-kunstenaars was Couperus een avant-gardist in zijn tijd. Als een van de eersten schreef hij over vrije liefde, echtscheiding en vrouwelijke seksualiteit, dat waren toen schandelijke onderwerpen."

Les 4

Beschouw je privileges niet als vanzelfsprekend

"Veel ZERO-kunstenaars, schrijvers en acteurs van de Nederlandse Comedie kwamen bij ons over de vloer als we zondag jour hadden. Albert was een soort spin in een web. Een groot levenskunstenaar. En ontzettend geestig, je kon vreselijk met hem lachen. Tegen etenstijd werden de mannen eropuit gestuurd met grote pannen om rijsttafel te halen en dan zaten we allemaal in de eetkamer of met een bordje op schoot bij de open haard.

Het was Indische gastvrijheid. Mijn moeder had Indisch bloed, o ja. Op foto's zie je dat haar grootmoeder zo uit de klapperboom kwam. Mijn moeder hoopte op tien kinderen, maar ze kreeg zes miskramen en slechts één kind. Daarom was bij haar iedereen welkom. We hadden een geweldig huis waar alles kon, aan de Wassenaarse Konijnenlaan. Mijn moeder en Albert trouwden toen ik net zes was.

Als enig kind in een rijke familie had ik een verwend kreng kunnen zijn, maar mijn ouders hebben voorkomen dat ik blasé werd. Ik groeide op met de theaterinstelling: doorwerken, niet zeuren, wie denk je wel niet dat je bent? Ik heb me altijd gerealiseerd: het is heel bijzonder wat ik hier meemaak. Ik zat in een hoekje en zoog alle verhalen van de Vogels op als een spons. Vooral onder de indruk was ik van die vorig jaar overleden, prachtige Ellen Vogel (zus van Albert jr., red.) met haar theatrale gebaren, mooie kleren en vlammende haar. Ik ging mee naar premières, als het laat werd hoefde ik de volgende dag niet naar school. Het was handig dat ik een snel verstand had, ik ging toch wel over. Eeuwig dankbaar ben ik voor die leuke jeugd."

Les 5

Ken je zwakheden

"Als volwassene ben ik op zoek gegaan naar mijn echte vader, Paul de Westenholz. Ik was anderhalf toen mijn moeder met mij bij hem wegging, sindsdien was er geen contact meer. Het voelt als een vacuüm als je niet weet wie je heeft gemaakt, ik was ook benieuwd of hij echt zo slecht was als zij altijd vertelde. Ik vond hem terug in Londen waar hij na de scheiding was blijven wonen.

De belangrijkste oorzaak van de breuk tussen mijn ouders was zijn gokverslaving. Ze zaten voortdurend aan de grond, ondanks het bankierssalaris dat ze van mijn moeders vader kregen; die was directeur-generaal van de Shell toen. Mijn vader bleek nog steeds te gokken: hij nam mij mee naar casino's. Dat was enig. Het is een soort zelfkant van het leven die ik heel spannend vind. Ik doe het tegenwoordig weinig meer, hoewel ik niet zo lang geleden met een Amerikaanse vriendin in het casino van Monte Carlo was. Maar ik heb geleerd voorzichtig te zijn, want net als mijn vader kan ik makkelijk verslaafd raken. Ik houd van een slokje, vroeger heb ik gerookt - je moet daarmee oppassen.

Ook mijn talenknobbel heb ik met hem gemeen. Talen komen mij aanwaaien, al is Sanskriet, waarmee ik nu voor de lol bezig ben, wel erg moeilijk. Mijn vader was een zwierige aristocraat die iets bohemienachtigs had, overal bewoog hij zich even makkelijk. Dat kosmopolitische herken ik. Veel Westenholzen hadden dat, ze woonden hier, dan weer daar, niet bij te houden.

Helaas heeft mijn vader ons contact na zes jaar verbroken. Toen ik, nota bene in zijn flatgebouw, de man van mijn leven ontmoette, gedroeg hij zich jaloers. Hij vond Peter ook te oud voor mij - we schelen twintig jaar. Mijn vader trok zich terug, verhuisde en nam weer een geheim telefoonnummer om niet door mij gevonden te worden. Ten slotte heb ik het opgegeven, maar ik betreur het dat ik hem nooit meer heb gezien en gesproken."

Les 6

Verdiep je in je familieverleden

"Op zoek naar mijn roots vond ik niet alleen mijn vader, maar langzamerhand een hele familie: neven en een nicht in Engeland, een halfbroer, een neef in Oostenrijk van wie ik het bestaan niet wist. Deze neef, een genealoog, had alles uitgezocht over onze voorouders en hun adellijke afkomst. Dat ik Freiin - barones - ben is een mooi romantisch verhaal, maar ik hecht niet aan die titel. Freiin, zeg ik altijd, is een vrije vrouw. Door mijn neef raakte ik echter voor het eerst geïnteresseerd in de familiegeschiedenis, en toen hij mij wees op een groot familiearchief in Hamburg ben ik alles gaan uitzoeken.

Ik stuitte daarbij op het verhaal van mijn Duitse grootvader die aan de Herengracht in Amsterdam een branche van onze familiebank had opgericht. Negen jaar later, in 1929, heeft hij dit filiaal van Friedrich Westenholz & Co echter failliet laten gaan, waarna het hele imperium instortte. Hoe kan hij zo dom hebben gedaan, vroeg ik

mij af. Ik ontdekte dat hij de beurs heeft opgelicht met de verkoop van tabak, waarschijnlijk omdat hij gechanteerd werd met zijn homoseksualiteit, of eigenlijk biseksualiteit, want hij had twee zoontjes. Hij was dus slachtoffer van die tijd, diep treurig, want uiteindelijk zag hij geen andere uitweg dan suïcide. Mijn vader was toen twaalf en heeft nooit een behoorlijke schoolopleiding gehad omdat er geen geld meer was.

Mijn Engelse neven, die zich op hoog adellijk niveau bewegen, generen zich voor de schande van die familiebank, maar mij geeft het een soort satisfactie dat ik nu weet waar ik vandaan kom. Als je de verhalen kent, leer je een deel van jezelf kennen. Ook mijn vader, die heel gesloten was over zijn verleden, heb ik daardoor beter leren kennen. Gaandeweg begon ik een innerlijke noodzaak te voelen een boek over hem en de familie Von Westenholz te schrijven, hoewel ik geen kinderen heb die het ooit kunnen lezen. Het is reuze jammer dat ik ze niet kon krijgen, maar mijn wijze moeder zei altijd: ween niet om wat ge nooit bezeten hebt."

Les 7

Opstaan, mooi maken, de dag in

"Ik ben geboren met een zilveren lepel in mijn mond en heb een fantastisch leven. Niettemin heb ik weleens gedacht: niemand heeft mij nodig. Toch ga ik niet in bed liggen simmen. In een theaterfamilie leer je hard te zijn tegenover jezelf. Wat er ook gebeurt: opstaan, mooi maken, de dag in. Na mijn moeders overlijden zei iemand die nu ook al dood is: maak je geen zorgen, jij omringt je altijd wel weer met nieuwe mensen. Dat stak mij een hart onder de riem. Het is ook waar. Altijd komen er nieuwe projecten en nieuwe mensen op me af. Op zolder heb ik hangmappen vol met familiepapieren van mijn moeder - de familie Van Hasselt - misschien moet ik die eens bekijken."

Caroline de Westenholz

Caroline de Westenholz (Londen, 1954) deed op haar 17de eind-examen gymnasium waarna ze kunstgeschiedenis studeerde in Leiden. In 2002 promoveerde ze op een proefschrift over haar stief-grootvader Albert Vogel sr. In 1985 vestigde ze zich in Londen waar ze de eerste Europese medewerker werd van MTV Europe. Ze organiseerde verschillende tentoonstellingen in Londen en in Nederland zette zij na de dood van haar stiefvader Albert Vogel jr. diens moderne kunstgalerie in Den Haag voort. In 1996 begon zij in datzelfde pand het Louis Couperus Museum, met wisselende exposities.

In 2014 verscheen De Westenholz' biografie 'De Vogels, een flam-boyante theaterfamilie'. Vorig jaar publiceerde ze haar familie-geschiedenis onder de titel 'De familie Von Westenholz, van kastelen tot casino's'.

De jubileumexpositie 'Van ZERO tot Kleine Zielen' in het Haagse Louis Couperus Museum is te zien tot en met 6 november. www.louiscouperusmuseum.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden