Gewoon iedereen door elkaar

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Staatssecretaris Dijksma maakt binnenkort bekend op welke manier het onderwijs aan leerlingen met een beperking in de toekomst geregeld moet worden. Basisschool De Heerd in Leusden geeft volgens een ouderorganisatie het goede voorbeeld. Tien procent van de leerlingen heeft een handicap.

Terwijl de leerlingen van groep 7 van openbare basisschool De Heerd in Leusden zich ijverig over een taaltoets buigen, bladert achterin de klas Davin –een 11-jarige jongen met het syndroom van Down– in een telefoonboek. Davin volgt al vanaf groep 1 zijn eigen programma.

Hij kan inmiddels korte tekstjes lezen en sommetjes maken met getallen onder de vijftien. Op deze reguliere basisschool leert hij zo zelfstandig mogelijk te zijn, zeggen zijn ouders en begeleiders. Hij fietst zelf naar school, hij speelt bij andere kinderen thuis, in de pauze voetbalt hij mee. Op zijn tafeltje ligt een magneetstrip met pictogrammen die zijn juf klaarlegt. Dan weet hij waar hij aan toe is. Het volgende plaatje laat zien dat hij zo de conciërge gaat helpen. Even later zwabbert hij de jongenstoiletten.

Davin is zeker niet de enige die speciale begeleiding nodig heeft, maakt zijn juf Jorieke Troost duidelijk, terwijl ze een doosje op tafel legt. Het is een apparaatje met een microfoon dat in directe verbinding staat met een jongen die ernstig slechthorend is. Troost: „Ik moet hem ook recht aankijken als ik praat, anders verstaat hij me nog niet.”

Tien procent van de kinderen op deze openbare basisschool met in totaal 116 leerlingen is een zogenoemde ’rugzakleerling’, wat betekent dat hij of zij speciale zorg nodig heeft vanwege een ernstige handicap. Dat is uitzonderlijk veel voor een gewone basisschool, vertelt een woordvoerder van het ministerie van onderwijs. Landelijk heeft 1,4 procent van de leerlingen een rugzak.

Die aanpak past bij de visie van het lerarenteam, maakt directeur Alette Rond duidelijk. „Deze school is eigenlijk mijn ideaal voor de hele samenleving.” Allochtoon en autochtoon, verstandelijk gehandicapt, doof, hoogbegaafd en gewoon, zitten hier met elkaar in de klas. Ieder krijgt het onderwijs dat bij hem of haar past. „Wij respecteren elkaar om wie we zijn.”

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar de ouders van Davin bevestigen dit beeld. Hun zoontje zit al vanaf de kleuterklas in dezelfde groep; de leerlingen en de leerkrachten accepteren hem volkomen, zegt zijn moeder, Elise Nieuwhof.

„Toen wij zeven jaar geleden voor het eerst op deze school kwamen, zat de kleuterjuf met hoge laklaarzen, enorme hakken en minirokje naast de directeur met houthakkershemd en blazer. Wij dachten: als jullie hier zo jezelf kunnen zijn, en elkaar toch respecteren, dan vertrouw ik erop dat jullie mijn zoon ook accepteren zoals hij is. En dat doen ze hier nog steeds, met een enorme liefde.”

Ook onder de kleuters is op De Heerd een meisje met het downsyndroom, er zijn leerlingen met een autistische stoornis, er is een zeer zwak begaafde leerling, etcetera. Hoewel zij veel aandacht nodig hebben, lijden de andere kinderen er niet onder, ziet ook de onderwijsinspectie, die de onderwijskwaliteit van de school goed noemt.

Op De Heerd gaan ze nog verder: de aanwezigheid van leerlingen met een beperking geeft de school iets extra’s, óók aan de gewone leerlingen. Want zij leren vanaf heel jonge leeftijd omgaan met mensen die anders zijn, zoals Davin. Veel leerlingen helpen hem graag en Davins vaak ontwapenende reacties hebben een gunstige uitwerking op de groep, zeggen leerlingen en ouders. Zijn aanwezigheid is eigenlijk heel gewoon, meldt een leerling.

Deze situatie is natuurlijk gegroeid, vertelt directeur Rond. In de jaren negentig kreeg de school veel leerlingen van het nabijgelegen asielzoekerscentrum (azc): vaak kinderen die de taal niet spraken en op latere leeftijd in een klas kwamen. Daarvoor moest het onderwijs flexibel worden en inspelen op de individuele behoeften van de kinderen. Dat azc gaat binnenkort dicht, het individuele onderwijs is gebleven.

Er zijn veel meer leerlingen die extra zorg nodig hebben, vertelt Jolien Brouwer, die deze leerlingen begeleidt. Leerlingen die moeite hebben met rekenen of dyslectisch zijn bijvoorbeeld. Maar ook juist hoogbegaafde leerlingen volgen hier een eigen programma zonodig.

Brouwer wordt als ’special teacher’ betaald uit geld dat binnenkomt voor de rugzakleerlingen. Zij begeleidt deze en betrekt daar waar mogelijk andere leerlingen bij. Rond: „Zo profiteren alle kinderen van het feit dat wij veel rugzakleerlingen hebben.”

Ouderorganisatie Platform VG, een overkoepelende organisatie van belangenbehartigers voor mensen met een verstandelijke beperking, is enthousiast. „Dit is een voorbeeldschool, daar zouden er veel meer van moeten zijn”, zegt de woordvoerder. „De kracht van de school komt door een cultuuromslag. Van denken ’oh help, wat komt er nu op ons af’, naar ’hoe kunnen we de zorg en het onderwijs voor dit kind goed regelen’.”

Ouders op De Heerd zien het ook zo. Anja Panjwani bijvoorbeeld, moeder van onder meer een dochter in de klas van Davin, vindt de meerwaarde groot. Haar kind loopt op bepaalde gebieden voor, vertelt ze. Ze spreekt bijvoorbeeld al goed Engels, en de school heeft ook voor haar een speciaal programma. „Passend onderwijs betekent op deze school echt dat voor ieder kind individueel het onderwijs past.” Dat deze school dit redt, komt volgens haar door de grote inzet van het lerarenteam.

„Ik denk dat er veel meer kinderen binnen het regulier onderwijs opgevangen kunnen worden”, zegt Rond. Al zal er voor een heel specifieke hulpvraag nog wel speciaal onderwijs nodig zijn. „Maar het is jammer dat er scholen zijn die nog gewoon zeggen: ’dit kind kunnen wij niet helpen’, terwijl er vaak wel veel mogelijk is. Het biedt zoveel meerwaarde voor kinderen om vanaf een hele jonge leeftijd te leren omgaan met verschillen. Dat geeft je als mens heel veel mee.”

Jelle (10) zit bij Davin in de groep: „Hij is wel eens lastig als ’ie iets van je afpakt. Dan moet je ook iets van hem afpakken, dan geeft hij het wel weer terug.” Maar hij is vooral heel aardig, vindt Jelle. „Met het voetballen staat ’ie te zwaaien naar iemand met de bal, die helemaal niet bij hem in het team zit: ’hier hier’. Echt schattig.”

]]>

Davin zit al vanaf de kleuterklas in dezelfde groep; de leerlingen en de leerkrachten accepteren hem volkomen. (FOTO JÿRGEN CARIS, TROUW) Beeld
Davin zit al vanaf de kleuterklas in dezelfde groep; de leerlingen en de leerkrachten accepteren hem volkomen. (FOTO JÿRGEN CARIS, TROUW)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden