Gewone man in ongewone situaties

In 'A Hologram for the King' speelt Tom Hanks een man in crisis, alleen in de woestijn. Opnieuw een perfecte rol voor hem.

Acteur Tom Hanks (59) glorieert als outcast in eenzame, tragikomische situaties. Dat weet hij zelf ook. Na lezing van Dave Eggers' roman 'A Hologram for the King' liet hij meteen weten geïnteresseerd te zijn in een verfilming. De Amerikaanse zakenman die financieel en emotioneel aan de grond zit, en tegen zijn zin naar Saudi-Arabië reist om een deal rond te breien, is de Hollywoodacteur op het lijf geschreven. Een man in crisis. Alleen in de woestijn. Overgeleverd aan een wereld die hij niet kent, en die hij zich eigen moet zien te maken.

Je denkt meteen terug aan 'Cast Away', de Robinson Crusoe-variant van Robert Zemeckis. Daarin speelt Hanks de postbeambte die als enige overlevende van een vliegtuigongeluk aanspoelt op een onbewoond eiland. In het droogkomische avontuur groeit Hanks, die als old school Hollywoodster vaak vergeleken wordt met James Stewart, uit tot de ultieme Elckerlyc. Een man die zich geen raad weet met krabben en kokosnoten, en aangewezen is op zijn improvisatietalent.

Hanks vormde een prima match met Zemeckis, zoals ook bleek uit zesvoudig Oscarwinnaar 'Forrest Gump'. In de bejubelde tranentrekker was hij de simpele ziel uit de titel die met dank aan gemanipuleerde nieuwsbeelden aanwezig was bij tal van hoogtepunten in de Amerikaanse geschiedenis. Het bracht hem Oscargoud, notabene een jaar nadat hij met 'Philadelphia' ook al had gewonnen.

Homoseksuele advocaat

'Philadelphia' markeerde een belangrijke koerswijziging, samen met 'Sleepless in Seattle'. Na een reeks succesvolle komedies in de jaren tachtig ontpopte Hanks zich in 1993 - hij was inmiddels 37 - ook als een gevoelig karakteracteur. In 'Sleepless in Seattle', die perfecte zwijmelfilm, was hij de jonge weduwnaar die opnieuw moest leren 'daten'. Datzelfde jaar speelde hij in 'Philadelphia' een homoseksuele advocaat die aids heeft, om die reden wordt ontslagen en besluit zijn ex-werkgever aan te klagen.

Zware en lichte rollen wisselde hij af, maar wat bleef: een gewone man in een ongewone situatie. Het is Tom Hanks ten voeten uit. Een acteur die met de lach aan zijn broek lijkt geboren, en die het komediespel in interviews ook iets instinctiefs noemde. Maar terugblikkend op zijn onrustige kindertijd (zijn ouders scheidden toen hij vier was, waarna hij samen met zijn vader, een kok, in tien verschillende huizen woonde en een Californisch nomadenbestaan leidde) zei hij de komedie ook te beschouwen als een zelfverdedigingsmechanisme. "Een manier om de wereld om me heen vorm te geven."

Die existentialistische inslag zie je terug in zijn filmkeuzes (Hoe overleef ik op een onbewoond eiland? In een oorlog? Een terminal? De woestijn?) waarbij hij het credo lijkt te huldigen: minder is meer.

Het gaat er niet om iets te zeggen door te spreken, maar door op een bepaalde manier te lopen, te kijken. Zoals bij zoveel grote komieken (van Charlie Chaplin tot Jacques Tati) komt het ook bij Hanks vaak aan op mimiek: een scheef lachje in een eeuwig jongensachtig gezicht.

Belinda van de Graaf

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden