Geweldige Leider wil laten zien dat hij boven op de apenrots zit

Noord-Koreaanse Arbeiderspartij houdt partijcongres, het eerste in 36 jaar. Kim Jong-un consolideert zijn macht.

De Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang is er klaar voor. De straten zijn brandschoon, goed gevulde bloempotten sieren de balkons langs de weg en grote banieren roepen op tot het vieren van Kim Jong-uns leiderschap door het tonen van patriottisme. Het is feest in Noord-Korea, nu vandaag het congres van de regerende Koreaanse Arbeiderspartij begint. Het eerste sinds 36 jaar, het zevende ooit. Het organiseren van dit congres toont dat Kim Jong-un zijn macht consolideert en terugkeert naar de tradities van zijn opa, de Eeuwige Leider.

Al maanden zijn de Noord-Koreanen druk in de weer met het voorbereiden van dit grote en zeldzame evenement. Een door de partij uitgeroepen zeventig dagen tellende loyaliteitscampagne in de aanloop naar het partijcongres moest de productiviteit van alle Noord-Koreanen verhogen.

Een massale mobilisatie was het gevolg. Het ochtendalarm dat dagelijks door de straten van Pyongyang galmt, ging de laatste maanden een uur eerder af dan doorgaans. Van mijnwerkers tot serveersters - ze moesten hun werkdag om vijf uur 's ochtends beginnen. Extra uren werken en het bijwonen van een van de vele politieke bijeenkomsten gaf de burgers de kans hun toewijding aan hun 'Geweldige Leider' en 'Briljante Kameraad' te tonen.

Die toewijding staat ook vandaag centraal, als alle ogen op Noord-Korea zijn gericht. Voor Kim Jong-un is het congres de perfecte manier zijn boodschap de wereld in te krijgen. De wereldmedia zitten in zijn voortuin, loerend naar ieder snippertje informatie dat ook maar een beetje inzicht geeft in het gesloten regime. Sommige experts menen dat Noord-Korea zich op het congres officieel zal uitroepen tot nucleaire staat, anderen menen dat Kim Jong-un zich als 'Eerste Secretaris' laat omdopen tot 'Algemeen Secretaris'. Aartsvijand Zuid-Korea vreest een nieuwe grote nucleaire test. Het is gissen, voor iedereen.

"Ik verwacht niet iets té dramatisch de komende dagen", zegt Christopher Green, die als Noord-Korea-kenner aan de Universiteit Leiden verbonden is. Het congres heeft volgens hem twee belangrijke elementen: de daadwerkelijke inhoud en de beeldvorming. "Sinds Kim Jong-un in 2011 aan de macht kwam, probeert hij een systeem te ontwikkelen dat hem aan de macht houdt. Sindsdien heeft de Arbeiderspartij binnen de beslissingsstructuur weer een grotere rol."

Daarnaast zuiverde Kim na zijn aantreden een groot deel van de partijtop, in de hoop de strijd tussen de verschillende facties binnen de partij in de kiem te smoren. Hij liet zijn oom en topfunctionaris Jang Song-thaek executeren en er 'verdwenen' de afgelopen jaren diverse andere Noord-Koreaanse politici. "Dit congres is vooral symbolisch zeer belangrijk, de inhoudelijke politieke beslissingen zijn vooraf al genomen."

Het was de grootvader van de huidige leider, de 'Eeuwige President van Noord-Korea' Kim Il-sung, die tijdens zijn regeerperiode zes congressen organiseerde. De eerste in 1946, een jaar nadat het Koreaanse schiereiland in tweeën werd verdeeld. De congressen die volgden, stonden veelal in het teken van de staatsideologie Juche, volgens de partij een creatief afgeleide vorm van het marxisme-leninisme met een focus op zelfredzaamheid en extreem nationalisme.

Het laatste congres vond plaats in 1980 en duurde vier dagen. Het was het congres waar de president zijn zoon Kim Jong-il als opvolger aan het volk presenteerde. Een volgend congres bleef uit. "Onder Kim Il-sung was de partij de heersende macht. Na zijn overlijden verlegde Kim Jong-il de focus naar het leger en defensie en veranderde bewust de traditionele processen. Zo dwong hij de macht af. Kim Jong-un doet nu precies hetzelfde. Juist door te veranderen, trekt hij de macht naar zich toe", aldus Green, die tevens werkzaam is voor de welingevoerde nieuwssite NK News.

Het kernwoord is volgens hem 'herstel'. Kim Jong-un moet als nieuwe en jonge leider - hij is in de dertig - laten zien dat hij beslissingen neemt en tonen, in ieder geval aan het volk en de buitenwereld, dat hij boven op de apenrots zit. Door het anders te doen dan zijn vader, keert hij terug naar het succes van zijn opa. "Een partijcongres is het belangrijkste evenement binnen die traditionele cultuur. En dit is het eerste congres sinds decennia. Hij gaat voor herstel."

Maar de leider van het socialistische land neemt niet helemaal afstand van zijn vader. Met zijn zogenoemde Byungjin-beleid lijkt hij te streven naar de perfecte combinatie: een parallelle ontwikkeling van de economie (zoals zijn grootvader) en nucleaire wapens en een sterke defensie (zoals zijn vader).

Dit beleid staat ook volgens de Noord-Koreaanse minister van buitenlandse zaken centraal tijdens het congres. "De economie staat boven aan de agenda", zegt Ri Su-yong in een interview met persbureau AP. "Ten tweede het verbeteren van de levensstandaard en het vinden van de beste en optimale manier om dit te doen. Ten derde het versterken van onze nationale defensie mogelijkheden."

Zijn land is de laatste maanden veelvuldig in het nieuws vanwege de nucleaire testen die het uitvoert, de raketlanceringen en VN-sancties die daarop volgden. Toch ligt de macht volgens de Noord-Koreaanse minister niet bij de nucleaire wapens of militaire middelen. "De echte macht ligt bij de gelijkgestemde eenheid van de mensen en de leider", aldus minister Ri Su-yong. "En het is deze macht die ons land naar de overwinning leidt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden