Geweld, wantrouwen en verdeeldheid

Iraks sjiitische premier Maliki zet alles in voor een derde termijn

De Amerikaanse bezetting van Irak (2003-2011) heeft twee dingen nagelaten aan het land: sektarisch geweld en vrije verkiezingen. Beiden vonden gisteren plaats in het Arabische land. Aan de verkiezingen deden maar liefst 276 partijen mee - bijna net zoveel als het aantal te verdelen zetels. Degenen die niet aan de verkiezingen meededen, maar wel invloed wilden uitoefenen op het politieke proces, lieten gisteren van zich horen middels bomaanslagen. Daarbij vielen minstens drie doden.

De sjiitische premier Nouri al-Maliki hoopt op een derde termijn. Hoewel de charismaloze politicus wordt geteisterd door corruptieschandalen, heeft hij het voordeel van de zittende premier in een periode van instabiliteit. In Irak gaan politieke omwentelingen hand in hand met geweld en de angst voor verandering drijft veel kiezers in de armen van Maliki's Staat van het Recht Partij. In de peilingen staat hij op voorsprong, al komt hij stemmen te kort voor een meerderheid.

De mogelijkheden voor een coalitie zijn beperkt voor Maliki. De premier heeft meer vijanden dan vrienden, en een nieuwe ambtsperiode is vrijwel onmogelijk zonder de steun van zijn sjiitische concurrenten.

Maliki's ongebreidelde machtszucht vormt daarbij een belemmerende factor. Een aantal van zijn sjiitische rivalen kwam in de afgelopen jaren om bij mysterieuze bomaanslagen, die vermoedelijk het werk waren van de geheime dienst; anderen werd de mond gesnoerd via schijnprocessen.

De verwachting is dat de regerinsformatie lang zal duren. Niet alleen het wantrouwen tussen politici vormt een obstakel, ook de proliferatie van politieke partijen bemoeilijkt het proces.

Maliki profileerde zich ook gisteren als de man die Irak veilig gaat maken. Het hele land kreeg deze week vrij om te kunnen stemmen. Daarnaast speelde de regering handig in op het gevoel van onveiligheid onder burgers. Alle vluchten naar Irak werden geannuleerd, avondklokken ingesteld en honderdduizenden militairen en politieagenten waren uitgerukt om de stemlokalen te bewaken.

Wie niet kon stemmen vanwege de veiligheid werd onder militaire escorte naar de stemlokalen gebracht. De inwoners van de onveiligste sjiitische wijk in Bagdad werden zelfs met dubbeldekkers, en onder begeleiding van helikopters en elite-eenheden van het leger, naar het stembureau vervoerd.

In de soennitische provincie Anbar, waar het politieke verzet tegen de regering is ontaard in een gewapende opstand, was de overheid daarentegen in geen velden of wegen te bekennen. In de provincie bleven op de meeste plekken de stemlokalen gesloten. Te onveilig, stelt de regering, ook al komt het politiek gezien de sjiitische regering goed uit - bij de vorige verkiezingen kreeg Maliki nul van de veertien zetels uit Anbar.

Bij de soennitische bevolking overheerst het cynisme. Politici uit de eigen gemeenschap worden gezien als 'excuus-soennieten' die worden ingezet door Bagdad om het sjiitische overwicht te camoufleren. Veel soennieten hebben de politiek de rug toegekeerd en zijn niet gaan stemmen, tot vreugde van de extremisten.

Hoewel Maliki in de verkiezingsstrijd zichzelf opwerpt als het antwoord op het soennitische extremisme, was zijn beleid van de afgelopen jaren daar deels verantwoordelijk voor. Hij greep bewust niet in toen eind vorig jaar djihadisten hele wijken van de soennitische steden Falloedja en Ramadi innamen. Vervolgens dreigde hij de steden met de grond gelijk te maken, waardoor hij de inwoners verder in de armen van de extremisten dreef.

Of de toekomstige regering erin zal slagen om de soennitische opstand te onderdrukken is lang niet zeker, vooral nu steeds meer djihadisten terugkeren vanuit buurland Syrië. Zeker is wel dat er geen Amerikanen zullen zijn om de regering te redden als de poging mislukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden