Geweld te lijf met blauwe envelop

tilburg – Wat is het antwoord op het drugsgeweld in Brabant? Een werkgroep van Brabantse burgemeesters en hoge ambtenaren van het ministerie van veiligheid en justitie komt waarschijnlijk volgende maand met een plan. Korpschef Simone Steendijk van de politie Brabant Zuid-Oost en criminoloog Balthasar Beke doen alvast een voorzet.

Een belastingschuld is soms makkelijker te bewijzen dan een drugshandel. Waar de politie capaciteit tekort komt, kunnen andere overheidorganisaties helpen bij het bestrijden van drugscriminelen.

„We werken nu te reactief”, vindt Beke, die als zelfstandig adviseur onderzoek deed voor de Brabantse gemeenten. „We reageren op een misdrijf, een woninginbraak, straatgeweld. Maar die zichtbare vormen hebben een voedingsbodem in onzichtbare criminaliteit: netwerken die zich bezighouden met drugshandel, heling, fraude. Dat vereist analyse van die netwerken, en fundamentele keuzes in de aanpak, die je nu niet ziet. Burgemeesters pakken vooral aan wat zich manifesteert in hun eigen omgeving. Maar deze criminaliteit houdt zich niet aan gemeentegrenzen.”

„Ik ben het daar niet mee eens”, zegt Steendijk. „We richten ons ook op criminele organisaties. Maar we hebben een beperkte capaciteit.” De politie houdt in Brabant ruim twintig netwerken in de gaten, maar slechts naar ’enkele’ loopt op dit moment een echt onderzoek, zegt Steendijk. „Dit soort onderzoeken zijn vaak buitengewoon complex. Teams van twintig man werken er soms anderhalf jaar aan. Een topcrimineel werkt nooit alleen, we willen weten wie zijn geldschieters zijn, waar hij zijn wapens haalt, met wie hij samenwerkt. Waar het onderzoek ophoudt, hangt vaak af van wat we kunnen bewijzen. Er zijn heel veel mensen met bezit dat niet via legale wegen is te verklaren. Die zou je eigenlijk allemaal nader moeten onderzoeken, maar dat gaat niet.”

„Je kunt groepen ook bestuursrechtelijk aanpakken”, zegt Beke. Dat kan bijvoorbeeld via de Wet Bibob, waarmee gemeenten ondermeer horecabedrijven kunnen screenen. Criminelen gebruiken vaak legale bedrijven om hun drugsgeld wit te wassen. „De vraag is: wat voor groep is dit, en welke instrumenten zijn het meest kansrijk. Je kunt ervoor kiezen om voor 60 procent in te zetten op recherche, en voor 40 procent op bestuurlijke middelen.”

Dat vindt ook Steendijk. „Bouw- en woningtoezicht kan het criminelen moeilijk maken door geen bouwvergunning te verlenen. De Belastingdienst kan bezit ontnemen, bij een belastingschuld. In sommige dossiers gaat het om 50.000 euro. Zo kun je zorgen dat ze niets meer hebben aan dat criminele geld. „Wat we in het verleden te weinig deden, was het delen van informatie. Dat is nu beter omdat we als politieregio’s nu één computersysteem hebben. Daardoor kunnen we ook structureel delen met andere organisaties.”

Volgens Steendijk gaat dat op dit moment al veel beter dan enkele jaren geleden. „We zijn nu heel hard bezig gezamenlijk netwerken op te rollen.” De topwerkgroep drugscriminaliteit van minister Opstelten kan dat proces versnellen, hoopt Steendijk. „Ik heb er vertrouwen in dat we de criminaliteit een gevoelige slag kunnen toebrengen.”

Gaat dat ook zonder dat ze meer agenten krijgt? „Ja. Nou, dat zal wel moeten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden