Geweld is een uiting van een sociaal probleem

Het geweld dat drie minderjarige voetballers van SV Nieuw Sloten afgelopen zondag tegen een grensrechter gebruikten, is een uiting van een sociaal probleem, zegt hoogleraar maatschappelijke opvoedingsvraagstukken Micha de Winter. "We moeten het niet simplificeren tot iets dat alleen bij voetbal voorkomt. Zoals ook het geweld bij Project X in Haren helemaal niets te maken had met het oorspronkelijke verjaardagsfeestje."

Wat is het dan wel? Waar komt die agressie dan vandaan?

"Gewelddadigheid zit evolutionair in ons, net als empathie. Als mens hebben we beide vermogens, wat eruit komt is afhankelijk van onze opvoeding en omgeving. We hebben allemaal een talent voor geweld, sommigen leren zich te beheersen, anderen niet. Jongeren die zo uit hun dak gaan, hebben nooit geleerd om zich te gedragen in de publieke ruimte. Dat is een breder maatschappelijk probleem. Wij hebben een samenleving laten ontstaan waarin zulke jongeren denken dat ze kunnen doen en laten wat ze willen, dat ze kunnen doen wat hun impulsen hen ingeven. Ook sportverenigingen zijn onpersoonlijk geworden. Voor sommige jongeren lijken ze een soort niemandsland, waar ze zelf de dienst uitmaken - al dan niet onder invloed van drank en drugs."

Er zijn toch heel veel voetbalouders die vlaggen of fluiten bij een vereniging?

"Jawel, maar het is voor verenigingen steeds moeilijker om vrijwilligers te vinden. Sportclubs zijn ooit opgericht door ouders, dat waren gemeenschappen; een verlengstuk van families. Die betrokkenheid is sterk afgenomen. Bekend is bijvoorbeeld dat veel allochtone ouders niet gewend zijn mee te helpen bij een sportclub. Maar ook hoogopgeleide ouders onttrekken zich eraan. Die droppen hun kinderen op zaterdagochtend met een paar euro bij het sportveld en denken: de club zorgt wel voor ze.

Daarbij komt dat sommige ouders de agressie tijdens het sporten aanwakkeren en daarmee het gezag van trainers en scheidsrechters ondermijnen. Sportclubs besteden veel aandacht aan respectvol en sportief gedrag, maar vervolgens staan er vaders langs de lijn te roepen van 'schop hem dood!' Dan heeft die coach natuurlijk weinig gezag meer over."

Wat moet er dan gebeuren?

"Verenigingen moeten eisen stellen als ouders hun kinderen aanmelden. Ze moeten zeggen: 'uw zoon is hier van harte welkom, maar in ruil daarvoor verwachten we dat we af en toe ook een beroep op u kunnen doen'. Veel mensen vinden dat niet leuk, ze hebben wel wat beters te doen, maar we moeten met z'n allen jongeren opvoeden. We moeten beter en meer nadenken hoe we ze empathie bijbrengen, hoe we ze leren zich in een ander te verplaatsen. Dat kan alleen als ouders, sportclubs en scholen de koppen bij elkaar steken. Die domeinen zijn nu te veel van elkaar losgezongen, we hebben allemaal gaten laten vallen. We hebben lang gedacht dat op straat iedereen zijn eigen gedrag wel kan reguleren. Dat is niet zo, zeker bij jongeren niet. Vroeger had je toezicht door jongerenwerkers op straat, die zijn bijna allemaal weggesaneerd. Als er nu al op straat wordt gecorrigeerd, dan is het door de politie, en dat werkt vaak eerder averechts."

Gaat het dan alleen om opvoeding? Heeft zulke agressie helemaal niet met sport zelf te maken? Sommige ouders zeggen: ik doe mijn zoon liever op hockey.

"Je ziet agressie bij alle sporten, óók bij hockey. Ik ben een tijdje hockeycoach geweest van jongetjes van zes jaar. Ik heb daar regelmatig vaders van het veld gestuurd omdat ze stonden te schelden. Voetbal is de grootste volkssport, en daarmee wellicht meer een dwarsdoorsnede van de samenleving. Het heeft met de populatie - en dus met de samenleving - te maken, niet met de sport an sich."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden