Geweld is de rode draad in het programma van ’Movies that Matter’.

Dappere Wit-Russische scholieren demonstreren voor vrijheid en democratie. Het Palestijnse nationale voetbalteam bereidt zich voor op de kwalificatiewedstrijd voor het WK, maar wacht op spelers uit Gaza die de Israëlische grens niet over mogen.

Een Iraakse journalist wordt door Amerikaanse militairen opgepakt en voor terrorist aangezien. In Cambodja onderzoekt een vrouw het verleden van haar ouders ten tijde van de Rode Khmer. Een Montenegrijnse journalist onderzoekt de dubieuze rol van de autoriteiten van zijn land tijdens de Balkanoorlog.

Overal in de wereld komen mensenrechten in de knel. En overal proberen mensen dat te laten zien. Met een camera in de hand bijvoorbeeld. Het International Documentary Filmfestival Amsterdam IDFA vertoont ieder jaar talloze films waarin makers onrecht in hun eigen omgeving vastleggen of er juist naar op zoek gaan.

Onder de noemer Movies that Matter worden tijdens het IDFA in samenwerking met Trouw tien films vertoond waarin mensenrechten centraal staan.

Soms bijna en passant, zoals in het ontroerende ’New Year Baby’. De in Amerika opgegroeide Socheata Poeuv heeft haar ouders nooit veel horen vertellen over het tijdperk van Pol Pot in hun vaderland Cambodja. Maar wanneer haar moeder een familiegeheim onthult, is dat voor Poeuv reden dan meteen maar vérder te graven. Ze sleept haar ouders mee naar het land waar zij hun bittere herinneringen dachten te hebben achtergelaten en stelt hen vragen.

Laverend tussen tederheid en confrontatie trekt de beginnende filmmaakster verschillende losse draadjes naar elkaar toe en reconstrueert zo een prachtig familieverhaal, dat doorweven is met de bloedige nationale geschiedenis van Cambodja maar er niet door is verwoest. Opmerkelijk is Poeuvs gebruik van animatie om de fantasieën die ze als kind had over dat verre oosterse land te visualiseren.

Zo’n slimme kunstgreep maakt ook ’The Prisoner or: How I Planned to Kill Tony Blair’ tot een bijzondere film. Een Iraakse journalist wordt in 2003 opgepakt door Amerikaanse soldaten en komt terecht in de beruchte Abu Ghraib gevangenis. We zien deze Yunis van voor die tijd: een mollige vrolijke man. We zien hem nu: mager, ernstig. Wat er in die duistere tussentijd is gebeurd, verbeelden de makers Petra Epperlein en Michael Tucker in grafische striptekeningen: Rambo-achtige mannen in uniform, vuisten, honkbalknuppels, bloed. Het maakt het geweld abstracter en gruwelijker tegelijk.

Geweld. De films die alle meedingen naar de Movies that Matter Award, die door een jury onder leiding van Hedy d’Ancona wordt toegekend, mogen dan nog zoveel krachtdadigheid en hoop uitdragen, geweld is de rode draad die door het programma loopt. Of het nu gaat om geweld als een way of life, grootse politieke conflicten waarin burgers onwillekeurig worden meegesleept of psychologische oorlogvoering, het is verbijsterend om te zien hoeveel mensenlevens worden getekend door geweld.

De twee Haïtiaanse broers 2Pac en Bily leven in de door de VN tot ’gevaarlijkste plek op aarde’ uitgeroepen sloppenwijk Cité Soleil. 2Pac – zijn naam zegt het al – wil rapper worden, maar vooralsnog heeft hij het veel te druk met een gangsterbestaan vol machinegeweren en drugs, mede mogelijk gemaakt door president Aristide. De Deense Asger Leth kreeg voor ’Ghosts of Cité Soleil’ met de camera toegang tot een universum waar geweld onthutsend alledaags is.

Herinneringen aan geweld vormen de stuwende kracht van ’Carla’s List’, een fraai portret van openbaar aanklager Carla del Ponte, de koppige Italiaanse die onvermoeibaar en onder permanente zware bewaking tracht de voortvluchtige aanvoerders van de oorlogen in voormalig Joegoslavië voor het internationaal gerechtshof in Den Haag te slepen.

De Zwitserse Marcel Schüpbach volgt haar tijdens besprekingen met regeringsleiders die van alles beloven maar weinig doen en tijdens een pleidooi voor internationale samenwerking voor de VN Veiligheidsraad. Ertussendoor vertelt een vrouw dat ze haar destijds ongeboren zoon nooit heeft kunnen zeggen wat er met zijn vader in Srebrenica is gebeurd. Voor deze mensen is de juriste aan het werk. Del Ponte, een streng ogende dame met onafscheidelijke Louis Vuitton-handtas, die simpelweg ’niet rust, niet slaapt’ voordat ze haar doel heeft bereikt, is het stoere boegbeeld van het Movies that Matter programma. Ze bijt zich onverdroten vast in haar gevecht voor recht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden