Geweld in verpleeghuizen is soms een grijs gebied: wanneer is het bewust en wanneer niet?

Scènes uit de documentaireserie 'In de Leeuwenhoek' Beeld -
Scènes uit de documentaireserie 'In de Leeuwenhoek'Beeld -

In het Rotterdamse verpleeghuis De Leeuwenhoek gaat het er soms zo grof aan toe dat bewoners worden uitgescholden of een klap krijgen, bleek vandaag uit onderzoek van Trouw. Niemand vindt dat soort geweld acceptabel.

Toch is enige mate van geweld vaak aan de orde. “Als een verpleeghuis zegt: bij ons gebeuren dat soort dingen nooit, dan klinkt dat wel erg stellig”, zegt Tom van der Hout.

Hij houdt zich bij meldpunt Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond bezig met veiligheid van ouderen. “Geweld is zeker niet altijd moedwillig. Het kan ook mis gaan als zorgpersoneel een cliënt gehaast wast omdat er nog drie mensen wachten.” Dan kan het te hardhandig gaan, met blauwe plekken tot gevolg. “Maar is dat moedwillige mishandeling?” Vaak niet, zegt Van der Hout.

Duidelijker is het als de blauwe plekken afkomstig zijn van familieleden of medebewoners. Al heeft mishandeling door familie in onze meldingen meestal financiële motieven, zegt Van der Hout. Een broer of kleinkind van een bewoner kan er met de pinpas vandoor gaan voor eigen gebruik. “Daarnaast zijn er gevallen bekend van personeel dat over de schreef gaat. Ook dan kan het gaan om diefstal, maar ook over fysiek geweld.”

Hoe kan dat toch, dat medewerkers met passie voor de zorg dat soort dingen doet, vraagt interim-voorzitter van CNV Zorg en Welzijn Jan de Vries zich af. “We kennen verpleeghuis De Leeuwenhoek waar de misstanden hebben plaatsgevonden. We weten dat de werkdruk er hoog is, dat er personeelstekorten zijn. Dan moet je als leiding extra alert zijn en je medewerkers ondersteunen, want dit gedrag komt voort uit onmacht.”

Onmacht

De onmacht keert vaker terug als oorzaak van fysiek of verbaal geweld. Gijsbert van Herk, de voorzitter van Humanitas waar De Leeuwenhoek onder valt, sprak over wat de medewerkers over zich heen krijgen. Ouderen met dementie hebben geen remmingen. Ze kunnen ineens slaan, bijten of vervelende opmerkingen maken. De medewerkers moeten leren daarmee om te gaan. Dat valt volgens De Vries niet mee als er tegelijkertijd enorm veel druk is om elke handeling zo snel mogelijk te verrichten. Er is wel een oplossing, denkt de voorzitter van CNV Welzijn en Zorg. Investeren in de opleiding en coaching van de medewerkers en de werkdruk aanpakken. Hoe wijdverbreid het probleem van geweld in verpleeghuizen is, blijft tot nu toe onbekend. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft jaarcijfers, maar die gaan alleen over ouderenmishandeling in het algemeen, niet over incidenten in verpleeghuizen.

Volgens Humanitas-voorzitter Van Herk komen problemen tussen personeel en bewoners vaker voor in grootstedelijke gebieden dan op het platteland. Dat is volgens De Vries zeker denkbaar. Dat heeft te maken met de schuldproblemen van werknemers. Bij Humanitas in Rotterdam zit een kwart van het personeel in de schulden. “Dat is ook van invloed op hoe zij hun werk doen”, zegt De Vries. “Dat probleem met schulden speelt in de steden meer dan op het platteland. Als werkgever moet je daarover praten met je personeel en hen steunen bij een schuldsanering. ”

Meer oren en ogen

Dat het niet altijd veilig is in de verpleeghuizen, laten de bordjes zien met ‘Let op uw spullen’. Zijn de bordjes er niet, dan waarschuwt het personeel wel als vader of moeder dure ringen of armbanden draagt. Is een beveiliger voor verpleeghuizen niet iets? “Nou, niet als je mensen met uniform of aparte beveiligers bedoelt”, zegt De Vries. “Maar meer ogen en meer handen zijn welkom. Niet alleen van zorgmedewerkers, maar juist van mensen die zorgmedewerkers ontlasten. Denk aan de wegbezuinigde conciërge of de gastvrouw. Zij kunnen toezicht houden op de huiskamer en de gangen.”

Lees ook: 'In 'modelverpleeghuis' De Leeuwenhoek worden ouderen mishandeld'

In een instelling die binnenkort in een tv-serie van publicist Hugo Borst en theatermaker Adelheid Roosen model staat voor de ouderenzorg in Nederland, worden ouderen mishandeld. Dat blijkt uit onderzoek van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden