Gewaagde openingsfilm dankzij verborgen camera

The Ambassador
Regie Mads Brügger

Het IDFA heeft een goede neus voor spraakmakende openingsfilms. De Deense documentaire 'The Ambassador' - over de vuile atmosfeer rond de internationale handel in diplomatieke paspoorten en diamanten in Afrika - is zo'n film die al voor de wereldpremière vanavond in het Amsterdamse Tuschinksi-theater een rel ontketende.

De Nederlandse zakenman Willem Tijssen, een van de geportretteerden in de film die met een verborgen camera werd vastgelegd, eiste in een brief aan de festivaldirectie terugtrekking van de film. Tijssen voelt zich door de Deense documentarist Mads Brügger vals beschuldigd van corruptie en omkoping. Het festival zegt de brief van Tijssen ter kennisgeving te hebben aangenomen.

Brügger is een documentairemaker die met satirische inslag toont hoe de macht in het hart van Afrika wordt verhandeld. Hij schetst hoe Europese landen (met de voormalige kolonisator Frankrijk voorop) en China het op een akkoordje gooien, en de waardevolle mineralen uit de bodem halen, terwijl de bewoners van de Centraal-Afrikaanse Republiek straatarm achterblijven. Koper, kobalt, ijzer, mangaan, uranium, rode kwik - alle mineralen zijn voorhanden.

Brügger, die zich in de film voorstelt als Mr. Cortzen, trekt een neokoloniaal tenue aan en weet via onze Nederlandse zakenman, werkzaam voor de firma Diplomatic Services Africa en sinds vier jaar als economisch consultant/diplomaat in dienst van de Liberiaanse regering, een paspoort te bemachtigen waarmee hij zich als honorary consul van Liberia in de Centraal-Afrikaanse Republiek kan vestigen.

De luciferfabriek die hij daar wil opzetten, gerund door pygmeeën, want dat zijn zulke leuke kleine zwarte mensjes, moet als dekmantel dienen voor zijn ambities in de diamanthandel.

De Nederlandse zakenman Willem Tijssen biedt zijn diensten aan voor 135.000 dollar. In het pakket zit ook een honarary MBA van de universiteit van Monrovia en een Liberiaans rijbewijs. Tijssen ontvangt tijdens een bezoekje aan Denemarken alvast 50.000 dollar cash.

En dat is nog maar het begin van het onwelriekende wheelen en dealen dat de grote blonde Deen als Liberiaanse consul tevoorschijn tovert. We treden een schimmige wereld binnen, waarin het hoofd van de State Security, een voormalig legionair, uitlegt dat Frankrijk de Centraal-Afrikaanse Republiek altijd heeft beschouwd als zijn spaarbank.

"Fransen denken dat alles wat hier in de grond zit, hun toebehoort", aldus het hoofd van de State Security die overigens niet terugkeert in de film. Hij wordt ergens dood gevonden.

'The Ambassador' raakt met zijn onderzoek naar het leegroven van de Afrikaanse bodem en malafide praktijken op hoog niveau (ook de recente Nobelprijswinnares Ellen Johnson Sirleaf, presidente van Liberia, en haar minister van buitenlandse zaken komen in de verdachtenbank te zitten), een gevoelige snaar. De beelden herinneren aan andere spraakmakende documentaires over Afrika: 'Darwin's Nightmare', door de Oostenrijkse documentarist Hubert Sauper opgenomen aan de oevers van het Victoriameer in Tanzania, en de controversiële Congo-film 'Episode 3 - Enjoy Poverty' van de Nederlandse filmer Renzo Martens, waarmee het IDFA drie jaar geleden opende.

Zentropa, de Deense filmproductiemaatschappij van Lars von Trier en Peter Aalbaek Jensen, heeft met 'The Ambassador' een van de gewaagdste films van het festival gemaakt.

De documentaire, die ook meedingt naar de Joris Ivens Award, is niet alleen een frontale aanval op het neokoloniale Frankrijk en vele andere buitenlandse plunderaars, maar roept toch ook de vraag op hoe ver je eigenlijk mag gaan met verborgen camera's in een documentaire die leunt op sterke, theatrale krachten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden