Gevreesd protectionisme steekt de kop weer op

Aan beide zijden van de oceaan wordt gesproken over bescherming van de eigen auto-industrie (AFP)

WTO-topman Pascal Lamy waarschuwt de wereld de financiële crisis te pareren met protectionisme. Hij trekt een parallel met de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

De wereld moet de roep weerstaan om de eigen industrie te beschermen door buitenlandse producten duurder te maken. De val die protectionisme heet, staat wijdopen. En om te weten waar protectionisme toe leidt, hoeven we maar te kijken naar de economische ordening die aan de Tweede Wereldoorlog vooraf ging.

Dat is in essentie de waarschuwing die Pascal Lamy, de topman van de wereldhandelsorganisatie WTO, begin deze week gaf. Voor een gehoor van reders, bankiers en grondstoffenhandelaren meldde Lamy dat de internationale handel plotseling een stevige klap oploopt. Nog niet zo lang geleden schoten de prijzen van grondstoffen omhoog en was laadruimte niet aan te slepen. Volgens Lamy is het dan ook wennen aan het beeld dat er nu lege schepen de haven uit varen en aanleggen in afwachting van betere tijden.

De Baltic Dry Index, een indicator voor de prijs van vrachtvervoer, is naar het laagste niveau in zes jaar getuimeld. Sinds eind september duidelijk werd dat er vraaguitval is op de wereldmarkt, is de index met 50 procent gedaald. „In deze turbulente tijden steken protectionistische tendensen de kop op, wordt steeds meer om overheidssteun gevraagd en wordt steeds vaker aan de overheid gevraagd de grenzen voor buitenlanders te sluiten. Met andere woorden: we horen de roep om minder concurrentie”, aldus Lamy.

Lamy ziet een historische parallel met 1929, de tijd van de Grote Depressie. Met de Smoot-Hawley Tariff Act van de jaren dertig gingen de Amerikaanse invoertarieven op 20.000 producten naar recordniveaus. De wet lokte een ketenreactie van protectionisme uit in de wereld en volgens Lamy was dat de opmaat voor de Tweede Wereldoorlog.

Zo ver hoeft het niet te komen, stelt hij gerust, maar heldere regels voor de wereldhandel zijn noodzakelijk. Een multilateraal handelssysteem is volgens hem de beste verzekeringspolis tegen protectionisme. „Een polis tegen onze ergste instincten, het instinct om in tijden van crisis de buitenlander uit te sluiten en steeds hogere tariefmuren op te richten waarachter we onze inefficiëntie kunnen verbergen.”

Dat de huidige Doha-handelsronde – voor het opheffen van handelsbarrières – niet snel een akkoord oplevert, wijt Lamy aan het grootste probleem dat het multilaterale denken nu heeft: het risico op een herhaling van het protectionisme wordt als te abstract ervaren. „Het menselijk geheugen schiet tekort. Velen hebben de tijd van de Grote Depressie niet meegemaakt. Maar we moeten ons wel realiseren dat hoe abstract het risico ook is, het wel degelijk reëel is.”

Lamy geeft geen voorbeelden van protectionistische neigingen. Ze zijn wel degelijk te vinden. De Amerikaanse vakbeweging, maar ook de Nederlandse, heeft onlangs opgeroepen het verplaatsen van banen naar lagelonenlanden minder makkelijk te maken. De nieuwe Amerikaanse president Obama heeft de Amerikaanse textielindustrie aanpassing beloofd van de fiscale regels die de verplaatsing van werk naar het buitenland makkelijk maken. En dan zijn er de discussies, aan weerszijden van de Atlantische Oceaan, over steun voor de auto-industrie.

Lamy wil met zijn pleidooi snel een akkoord over de lopende Doha-handelsronde bereiken. Analisten denken echter dat, ook onder druk van de machtige lobbyclubs, Obama vooral het blussen van binnenlandse branden tot prioriteit verheft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden