Gevraagd: schaap met vijf poten voor kerk

Door steeds maar de kool en de geit te willen sparen, jaagt de gemeente Den Haag nu álle eventuele gebruikers van de Haagse Julianakerk tegen zich in het harnas. Volgende week beslist b. en w. over criteria waaraan de (allochtone) gebruikers van de nieuwe gebedsruimte in de kerk moeten voldoen. Maar noch de (allochtone) religieuze groepen noch de (autochtone) bewonersorganisatie zien veel goeds in de plannen voor de voormalige kerk.

Barbara Berger

De monumentale Julianakerk werd een jaar geleden, na protesten van witte buurtbewoners, verkocht aan de gemeente Den Haag. De verkoper, de Hervormde Kerk, had een half jaar lang serieus onderhandeld met de moskeevereniging SICN, voor wie het afketsen van de verkoop een frustrerende verrassing was.

De ondoorzichtige gang van zaken heeft veel kwaad bloed gezet bij islamitische groeperingen binnen en buiten de stad. Daarop beloofde de gemeente van de Julianakerk een 'multifunctioneel en multicultureel' centrum mét gebedsruimte te maken voor de wijk Transvaal, waar tachtig procent allochtonen wonen.

Onlangs legde de gemeente op een bewonersavond twee bouwplannen voor. In het eerste plan staat 856 vierkante meter gebedsruimte tegenover 1045 meter voor een wijk-en dienstencentrum. In het tweede plan is minder gebedsruimte en dubbel zoveel (2098 vierkante meter) ruimte voor het dienstencentrum, uitgebreid met kinderopvang, restaurant en kantoorruimte.

Aarzelend kozen de vooral witte bewoners voor nummer twee. Hun bezwaar tegen de voor hun gevoel dominante aanwezigheid van gebedsruimtes, die in beide varianten over alle vier verdiepingen worden verdeeld, bleef echter bestaan. De gemeente presenteerde bij die gelegenheid ook meteen criteria voor het gebruik van de gebedsruimtes: de religieuze instelling moet veel leden hebben in de wijk, openstaan voor anderen en niet 'in zichzelf gekeerd zijn', ze moet de kosten voor het gebruik van de ruimte kunnen betalen en liefst ook nog ruimte in de wijk achterlaten.

De criteria werden vorige maand voorgelegd aan de Haagse raad voor levensbeschouwing en religie. De raad vindt dat de gemeente soepel moet zijn met de gebruikskosten omdat niet elke groepering die kan opbrengen. Ook vindt de raad, waarin onder meer christenen, moslims, hindoes en humanisten zitten, dat eerst alle religieuze groepen in kaart moeten worden gebracht. De raad toont zich evenwel bereid de kastanjes voor de gemeente uit het vuur te halen en benaderde een dominee en een hindoeistische pandit, die samen met ambtenaren de gebedsruimten in de kerk zullen toewijzen.

Volgens opbouwwerker A. Maas, die nauw samenwerkt met verschillende islamitische groepen in de stad, gaat de nieuwe bestemming van de Julianakerk voorbij aan de werkelijke behoeftes van de religieuze groepen in de wijk. Het tekort betreft niet zozeer gebedsruimte. Het gaat vooral om ruimte voor sociale activiteiten van moskeeën.

Maas: ,,Moskeëen zijn in hun essentie óók ziekenhuis, school en dienstencentrum. De religieuze groepen willen plek voor huiswerkbegeleiding, lezingen of de meidengroep. Of voor de internaten, waar Turkse jongeren worden opgevoed. De moskeevereniging, die de Julianakerk wilde kopen, is daar bijvoorbeeld heel sterk in. Zij willen dat zoveel mogelijk kinderen de universiteit bereiken. Voor hun behoeftes was de Julianakerk ideaal.''

Maas ergert zich aan de beperkte visie en kennis in de wijk. ,,De internaten van SICN zijn spic en span. Heel wat schoner dan de kerk er de laatste jaren bij lag.'' Volgens Maas hebben de grote islamitische stromingen, die aan het vereiste draagvlak in de wijk voldoen, zich allang afgewend van de Julianakerk. ,,Die zoeken naar ruimtes elders, die voldoen aan de brede functie van de moskee.''

,,De Julianakerk is alleen nog maar interessant voor kleine religieuze groepjes, die ergens anders wegens problemen weg moeten. En dan is het de vraag wie er overblijft voor het gezamenlijk gebruik van de ruimte. Marokkaanse berbers en Somalische moslims kunnen bijvoorbeeld wel samen, zij delen het verleden van een stammencultuur. Maar Surinaamse moslims zijn onderverdeeld in soenni's en shia's, dat gaat vaak niet samen. En Turken en Marokkanen zijn cultureel te verscheiden, het komt nogal eens voor dat die niet door één deur willen. En dat zijn dan alleen nog maar de moslims.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden