Gevonden: transparante jezuïet met super netwerk

Wat is er met de Nederlandse rooms-katholieke kerkprovincie aan de hand dat zij zich een hoogleraar bedrijfsethiek als topman voor haar bureel heeft uitgezocht? Prof. dr. Eduard Kimman (55) treedt per 1 juni aan als secretaris-generaal van de bisschoppenconferentie. Zijn taken in Amsterdam (VU) en Maastricht legt hij, op een partikeltje na, neer.

'SG' van de bisschoppen is in weinig te vergelijken met degene die in de Samen-op-wegkerken deze titel voert. De laatste is zelf in hoge mate het gezicht van de kerk naar buiten en drukt zijn (soms als regentesk en episcopaal misprezen) stempel op het beleid, binnen het democratisch kader van een collegiaal bestuur en een synode.

In de rk verhoudingen maken de bisschoppen het beleid en is de SG hun eerste ondergeschikte, die hun beleid voorbereidt, dient, uitvoert. Ook bestiert hij het kantoor en de medewerkers van de kerkprovincie aan de Biltstraat in Utrecht. Net als zijn voorgangers uit het recente verleden -Van Luyn, Verhoeven, Stevens- kiest Kimman om te beginnen voor een bescheiden profiel, geeft hij geen interviews, komt niet met een eigen program.

De keuze voor prof. Kimman is opvallend. Deze pater-jezuïet houdt zich op in academische kringen en in de bedrijfswereld, en eerder verbleef hij jaren in verre buitenlanden. In Maastricht woonde hij tot nu toe temidden van studenten. Hij geldt als veelzijdig, open, communicatief, zelfverzekerd, met enige neiging tot bourgondisch - een veel gezocht spreker en adviseur.

Anders dan bij zijn voorgangers was zijn werk- en leefmilieu helemaal niet het klerikale of binnenkerkelijke. Hij heeft de ontwikkelingen in de kerkprovincie zeker wel gevolgd, maar op gepaste afstand.

Waarom Kimman nu op deze post? Er zit een stukje verdelende rechtvaardigheid in. De jezuïeten als prominente en ooit bloeiende orde in ons land hebben nog nooit een topfunctionaris in de kerk mogen (hoeven) leveren - geen bisschop, geen secretaris-generaal, alleen één bisschoppelijk vicaris, dr. H. van der Meer als rechterhand van de bisschop van Roermond. Maar dat was een apart en omstreden geval.

Uit goede bron wordt vernomen dat bij het zoeken naar een opvolger van Stevens (pensioen) de naam van Kimman pas laat in de race is opgedoken. In Utrecht wordt gezwegen wie er voor de eer hebben bedankt of wie gewogen zijn en toch te licht bevonden.

'Te licht': dat zal niemand van prof. Kimman beweren. Eerder zal men opperen dat hij eenmaal in dit zadel geheven nog hoger ogen kan gooien. Kimman is niet alleen een autoriteit in de bedrijfsethiek, in de zin van een theoretische wetenschapper, hij heeft ook een naam als bestuurder, organisator met bovendien een scherp oog voor de noodzaak van transparantie en integriteit in de praktijk van elke vorm van organisatie en bestuur - in ondernemingen van bankwezen tot kerkelijk bedrijf.

Van Kimman wordt verwacht dat hij de kwaliteit van het bestuur van de kerkprovincie versterkt en moderniseert. Sommigen hebben hem al gewaarschuwd dat zijn leven verder vol zal zijn met het sussen van binnenkerkelijke ruzies, met rumoer over seksueel misbruik van geestelijken, het laveren tussen alle stromingen en belangen die de rk kerk verdelen, de strijd om de schaarser wordende financiële middelen. Kimman lijkt het type dat zulke zaken er tussen de bedrijven door met zwier en charme bij doet. Misschien kost het hem nog wat extra inspanning de 'Arme Kant' te overtuigen dat hij geen pater van de rijken is.

Zijn eigen aandachtsveld is sterk maatschappelijk gericht: de rol van de godsdienst in de samenleving, het overwinnen van de gêne in het verkeer tussen kerk en staat, versterking van de samenwerking tussen de diverse kerken en andere godsdienstige stromingen in het land. Het toeval wil dat hij als VU-hoogleraar de kamer deelde met... prof. Jan Peter Balkenende, nu CDA-leider.

De Nederlandse bisschoppen hebben allang de gewoonte om de (in)formateur een verlanglijstje te sturen; met Kimman hebben ze iemand in huis met een enorm netwerk in Den Haag en in de zakenwereld, zoals sinds de dagen van bisschop Bür van Rotterdam niet meer is vertoond en waarschijnlijk zelfs door deze niet. Ooit waren jezuieten geduchte biechtvaders van koningen en prinsen, zoals père La Chaise van koning Lodewijk XIV. Pater Kimman voor Máxima? Een jezuïet aan het Nederlandse hof? Argwanende protestanten kunnen nu alvast gaan rillen voordat volgend jaar de rk kerk in Nederland 150 jaar herstel van haar hiërarchie viert.

Er is wel geopperd dat de SG in de rk kerk helemaal niet per se een priester hoeft te zijn, dat diens taken bij alle schaarste ook of beter aan een vrouw kunnen worden toevertrouwd. Zover zijn de bisschoppen niet gegaan. Dat was echt héél verrassend geweest; de keus voor Kimman is dat al met al niet eens veel minder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden