Gevoelige tik voor Europese Commissie, maar topambtenaar Selmayr kan blijven

Jean-Claude Juncker (L) in gesprek met Martin Selmayr tijdens een EU-top eerder dit jaar. Beeld AFP

Het Europees Parlement heeft strikt genomen niets te zeggen over het personeelsbeleid van de Europese Commissie, maar deelt toch een politiek gevoelige tik uit aan commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. 

In een scherpe resolutie roept het parlement de commissie op om de schimmige benoeming van Junckers vertrouweling Martin Selmayr tot secretaris-generaal 'opnieuw te bekijken' om mogelijke andere kandidaten een nieuwe kans te geven.

Selmayrs flitsbenoeming 'kan worden beschouwd als een soort van staatsgreep waarmee de grenzen van de wet zijn opgezocht en mogelijk zelfs overschreden', staat in de resolutie, die woensdag werd aangenomen in Straatsburg.

Dat is harde taal. Die zal waarschijnlijk geen gevolgen hebben, maar het gebeurt bijna nooit dat het parlement zo'n felle houding inneemt tegenover de commissie, een traditionele bondgenoot in Brussel. In de tijd die de commissie-Juncker nog rest (tot najaar 2019) zal zij deze affaire met zich mee blijven dragen.

De secretaris-generaal van de Europese Commissie is de machtigste ambtenaar van Brussel. De post werd de afgelopen 2,5 jaar bekleed door de Nederlander Alexander Italianer. De Duitser Selmayr werd op 21 februari, tot verrassing van het grootste deel van de commissie, naar de toppost geparachuteerd, op voorspraak van Juncker, wiens kabinetschef hij tot dat moment was. Enkele minuten daarvoor had Italianer zijn lang geheim gehouden wens openbaar gemaakt om voortijdig te vertrekken.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Alexander Italianer. Beeld Sander de Wilde

Die gang van zaken maakte allerlei verdachtmakingen en complottheorieën los. De affaire, die in eerste instantie alleen interessant leek voor bewoners van de Brusselse kaasstolp, werd voor de eurokritische buitenwereld een nieuw bewijs van de verdorvenheid van de hele EU. Zelfs de Tweede Kamer ging zich ermee bemoeien.

De zaak escaleerde verder door de onhandige reactie van commissiewoordvoerders, die ontwijkend en hautain reageerden op kritische vragen van journalisten. Ook Juncker zelf kwam onder vuur te liggen toen hij zei dat er maar één persoon was die Selmayr kon ontslaan, en dat was hijzelf. De commissie hield vol dat de regels voor dergelijke benoemingen strikt zijn gevolgd.

Niet transparant 

Over de tekst van de resolutie is lang gesteggeld door de partijen in het Europees Parlement, mede in het besef dat de parlementariërs juridisch gezien geen poot hadden om op te staan – tenzij ze de hele commissie-Juncker de laan uit zouden sturen. Bovendien kwamen oude verhalen los over ambtelijke benoemingen binnen het parlement zelf, die ook geen toonbeeld van transparantie en eerlijkheid waren.

Het parlement roept de commissie vooral op om de huidige procedures nog eens goed tegen het licht te houden, zodat affaires zoals die rond Selmayr nooit meer kunnen voorkomen.

"We wachten op het moment dat de commissie haar kop uit het zand haalt en onze zorgen omzet in daden", aldus de Tsjechische Europarlementariër Jan Zahradil. "De procedure moet volledig over", vindt Hans van Baalen (VVD).

Eurocommissaris Oettinger, verantwoordelijk voor personeelszaken, liet echter meteen weten dat de parlementaire resolutie 'terecht stelt dat deze beslissing niet kan worden herroepen' en dat dit dus ook niet zal gebeuren. "Benoemingen van topfunctionarissen mogen onder geen beding inzet worden van onderhandelingen tussen lidstaten en politieke partijen."

Wel zegt Oettinger toe dat hij een 'inter-institutioneel ronde tafel'-overleg zal organiseren om te praten over mogelijke verbeteringen van de procedures.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden