Reportage

Gevluchte Rohingya leven met een nieuwe angst: hevige regenval

Rohingya bereiden zich in kampen voor op de moesson met zandzakken.Beeld AFP

Het Burmese leger joeg Rohingya-moslims naar Bangladesh. Daar worden zij in vluchtelingenkampen opnieuw bedreigd, dit keer door de moesson.

Het huis van Mohammed Hayis is gebouwd op een hoge heuvel van zand en modder. Vanuit de deuropening heeft hij een goed uitzicht over het uitgestrekte vluchtelingenkamp waarin hij sinds negen maanden woont. En hij zou het liefst vandaag nog verhuizen.

Hayis maakt zich grote zorgen over de aanstaande moessonregens. Die kunnen zijn huis, feitelijk niet meer dan een hut gebouwd van bamboe en plastic, zo weg spoelen. "Het heeft 's nachts al een paar keer flink geregend. Dan zijn mijn vrouw en ik klaarwakker. We zijn doodsbang dat de kinderen iets overkomt", vertelt de vluchteling.

De angst van Hayis is terecht, aldus VN-hulporganisaties. Zij waarschuwen dat de levens van duizenden Rohingya-moslims in gevaar zijn. Nu niet omdat ze, zoals vorig jaar, door het Burmese leger worden vervolgd, maar omdat de moesson in dit deel van Bangladesh hevig is en grote schade kan aanrichten in de vluchtelingenkampen. De eenvoudige woonverblijven kunnen wegspoelen, bij een aardverschuiving onder de modder verdwijnen of bij een cycloon de lucht ingaan.

Mohammed HayisBeeld Ate Hoekstra

Geen tijd

Hayis weet daar alles al van. Hij wijst naar een deel van de heuvel naast zijn huis waar onlangs een instorting plaatsvond. "Als het straks echt hard gaat regenen, stort deze heuvel helemaal in en komt het hele huis zo naar beneden", vreest de vader van twee kinderen. Hulporganisaties staan voor een enorme uitdaging. Omdat de Rohingya vorig jaar in zeer korte tijd Burma massaal ontvluchtten, was er geen tijd om iedereen direct een plek te bieden waar ze beschermd zijn tegen storm en regen. 

De kampen bieden onderdak aan grofweg 900.000 mensen, van wie zo'n 150.000 in een gevarenzone wonen. Het is een race tegen de klok om hen tijdig in veiligheid te brengen. De moessonperiode begint in juni en de eerste regenbuien hebben de kampen al bereikt.

Mohammed Asadullah had het regenwater laatst al in zijn huis staan. Hij zit met zijn kinderen voor het huis dat hij van plastic en bamboe heeft gebouwd. Het bevindt zich onderaan een heuvel en langs een steil pad. "Als het hard regent, loopt het water zo bij ons naar binnen", vertelt hij. 

Elders in het heuvelachtige kamp worden al volop maatregelen genomen. Er worden wegen opgeknapt, afwateringssystemen aangelegd en bruggen gebouwd. Ook zijn er oefeningen in wat te doen als noodweer voor problemen zorgt. Desondanks blijft het gevaar groot, zegt Peter Guest, rampencoördinator bij het World Food Programme. "Iedereen probeert zoveel mogelijk maatregelen te nemen, maar gezien de schaal kunnen we dit zomaar even oplossen. Het baart ons grote zorgen."

'Ik ga niet weg'

Ook het verhuizen is niet eenvoudig. Bangladesh stelde onlangs een gebied beschikbaar voor vluchtelingen, maar vanwege het ruige landschap kan slechts een deel ervan worden gebruikt. Er is dan ook te weinig ruimte om iedereen in veiligheid te brengen, stelden hulporganisaties onlangs vast.

Bovendien wil lang niet iedereen meewerken. Na een traumatische vlucht uit Burma voelen veel Rohingya zich eindelijk veilig waar ze nu wonen. Velen van hen hebben hun nieuwe onderkomen eigenhandig gebouwd. Ze kennen de buren, weten waar hun vrienden wonen en het idee om naar een onbekende plek te verhuizen staat ze niet aan. 

Mohammed AsadullahBeeld Ate Hoekstra

Dat geldt ook voor Asadullah. Hij hoopt met zandzakken en het bouwen van een muurtje het regenwater tegen te houden. "Ik ga hier niet zomaar weg", zegt hij. "Ik wil hier blijven, zelfs als het straks gaat stormen."

Hayis wil wel weg. Maar toen hij laatst toestemming vroeg om te verhuizen, zei een lokale kampleider hem dat dit alleen mogelijk is als hij eerst smeergeld toeschuift. Hayis slaat zijn handen ten hemel. "Ik heb hem al 500 taka gegeven (ongeveer 5 euro), maar nu wil hij 2000. Waar moet ik dat geld vandaanhalen? In Burma was ik een rijk man, maar hier heb ik niks."

Nog geen vluchteling terug naar Burma

Sinds augustus vorig jaar zijn 693.000 Rohingya moslims vanuit de Burmese deelstaat Rakhine naar Bangladesh gevlucht. Ze werden weggejaagd door het Burmese leger, dat een nietsontziende vergeldingsactie uitvoerde nadat een groep militanten de politie aanviel. Daarbij zijn dorpen platgebrand en vermoedelijk duizenden Rohingya vermoord.

De Rohingya hebben onderdak gevonden in vluchtelingenkampen in Cox's Bazar, in het zuiden van Bangladesh. Omdat er in eerdere jaren ook al Rohingya naar Bangladesh vluchtten, wonen hier nu zo'n 900.000 vluchtelingen.

Burma en Bangladesh spraken eind 2017 af dat de Rohingya zo spoedig mogelijk terugkeren. Maar volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR is repatriëring nog niet aan de orde en is vanuit Bangladesh nog geen enkele vluchteling vrijwillig teruggekeerd naar Rakhine.

Lees ook: Terug naar Burma om het land vooruit te helpen
Burma staat in de schijnwerpers vanwege de verdrijving van de Rohingya-moslims, maar tegelijk ontwikkelt het Aziatische land zich. Mede dankzij mensen uit de diaspora die terugkeren.

Amnesty: Rohingya-strijders slachtten hindoe-burgers af
Islamitische Rohingya-strijders hebben vorig jaar in het westen van Burma tientallen hindoeburgers vermoord, meldt Amnesty International. Ze begonnen daarmee op dezelfde dag dat ze een legerbasis en zo’n dertig politieposten aanvielen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden