Opinie

Gevestigde partijen laten Europa over aan PVV

Vlaggen van de lidstaten in Brussel. ©Maarten Hartman Beeld
Vlaggen van de lidstaten in Brussel. ©Maarten Hartman

De Tweede Kamer vraagt niet door over de Griekse schuldsanering. Dat is een prima voedingsbodem voor Euroscepsis, zegt Adriaan Schout, hoofd europastudies van het Instituut Clingendael.

Adriaan Schout en hoofd europastudies van het Instituut Clingendael

"Vanuit eurosceptische hoek is deze week stevig de aanval geopend op het functioneren van de Europese Centrale Bank. De PVV dreigt met een rechtszaak tegen de reddingsoperaties voor Griekenland en Portugal. Dat de populisten kunnen scoren is mede te danken aan de lakse houding van de Tweede Kamer.

Van regeringszijde en door president Wellink van De Nederlandsche Bank zijn de risico's van de miljardenoperaties voor de probleemlanden weggewuifd en zijn zelfs rentewinsten voorgehouden. Topeconomen hebben menigmaal gewaarschuwd dat deze voorspiegelingen onterecht zijn. Ondertussen heeft het eurokritische Open Europe een rapport opgesteld dat de gevaren van deze miljardenoperaties aantoont. Maar het blijft stil in de Kamer. Als de volksvertegenwoordiging Europese problemen laat wegmoffelen, wakkert ze euroscepsis aan.

De financiële crisis is één voorbeeld van de grote uitdagingen waar de EU voor staat. Nieuwe economische machten zijn opgekomen en trekken de internationale machtsfactor van de EU in twijfel, demografische ontwikkelingen veroorzaken spanningen op de Europese arbeidsmarkten en rond pensioenen, en het EU-budget moet grondig hervormd worden. Als er te weinig en te laat politieke druk vanuit de parlementen in de lidstaten (en dus ook vanuit Nederland) komt, dan kunnen eurosceptici bij deze onderwerpen schieten voor open doel.

De Kamer moet nodig debatteren over hoe zij dus met de EU omgaat. Dit is nodig voor de Unie en voor de betrokkenheid van de burger. De Kamer heeft net haar eigen Europees functioneren onderzocht. Haar conclusie is dat het steeds beter gaat, maar dat er nog extra stappen gezet moeten worden. Maatregelen waar de Kamer zelf aan denkt, gaan echter niet ver genoeg om tijdig politieke druk op te voeren.

Als het gaat over de financiële crisis en de EU-begroting lopen de Kamerleden in grote bogen om gevoeligheden heen. Rapporten over economische zwaktes worden door lidstaten voor kennisgeving aangenomen. Lidstaten (regeringsleiders en Kamerleden) bespreken liever niet elkaars zwaktes. Wat dat betreft gold, en geldt, in de EU: 'Wij doen niet moeilijk over jou en jij komt niet aan mij'.

Dit werd ook dit jaar weer duidelijk in discussies in de Tweede Kamer over het verscherpen van het economische toezicht. Daarin gaf de meerderheid aan geen 'soevereiniteit' te willen afstaan aan de EU. Die opstelling verhoudt zich niet tot de grote bedragen die juist Nederland inzet in landen als Griekenland en Ierland.

Daarbij, op essentiële punten heeft de Kamer niet doorgevraagd. Minister De Jager heeft de risico's rond onze miljarden aan garanties kunnen bagatelliseren zonder daarover stevig en op tijd over aan de tand te zijn gevoeld. De Kamer heeft ook weinig moeite gedaan om het taboe rond Griekse schuldsanering te doorbreken. Het gevolg is dat bedrijfsleven en belastingbetalers niet weten waar zij aan toe zijn - een prima voedingsbodem voor onvrede.

De staat van de Europese Unie is dusdanig dat lidstaten zich met elkaars beleid moeten bemoeien. Gezien de economische afhankelijkheid moeten parlementen, afzonderlijk en met elkaar, de politieke consequenties dragen. Zij moeten druk uitoefenen op hun regeringen om Europese problemen te benoemen en op te lossen.

Alle Kamerleden - niet alleen een enkele Europese woordvoerder, moeten meer, eerder en inhoudelijker bezig zijn met de EU. Dit is geen zaak van 'voor of tegen Europa' maar een kwestie van problemen 'buiten' onze grenzen die ons raken tijdig te erkennen en op te lossen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden