Geuzenpenning voor dr. Samar en Nederlandse krijgsmacht

Dr. Sima Samar Beeld
Dr. Sima Samar

De Geuzenpenning wordt maandag uitgereikt aan de Afghaanse voorvechtster voor de mensenrechten dr. Sima Samar, en aan de Nederlandse krijgsmacht.

Het is de 25ste keer dat de Geuzenpenning wordt uitgereikt, een prestigieuze prijs voor mensen of organisaties die strijden voor mensenrechten en tegen dictatuur, discriminatie en racisme.

De Nederlandse krijgsmacht krijgt de prijs voor de inzet bij crisisbeheersingsoperaties, waar een combinatie van opbouwwerk, diplomatie en defensie werd toegepast. De zogeheten 3D-strategie werd voor het eerst toegepast in de Afghaanse provincie Uruzgan.

De vraag is wel of een organisatie die in Uruzgan regelmatig geweld heeft moeten gebruiken, bijvoorbeeld bij de slag om Chora in 2007 die aan tientallen Afghaanse burgers het leven heeft gekost, een prijs als deze moet krijgen. Ook binnen de Stichting Geuzenverzet 1940-1945 was dat een punt.

"Er is wel even over gediscussieerd", geeft stichtingsvoorzitter Harry Borghouts toe. "Ons bestuur is breed samengesteld en er zitten ook mensen tussen die niet zo gecharmeerd waren van de uitzending naar Uruzgan. Maar uiteindelijk is het een eenstemmig besluit geworden zonder verder voorbehoud. De krijgsmacht heeft het goed gedaan, men heeft het vertrouwen weten te winnen van de bevolking en de bestuurders."

"Het moet volstrekt helder zijn dat we alles doen om burgerslachtoffers te voorkomen", zei de commandant der strijdkrachten, generaal Van Uhm, die de Geuzenpenning maandag in ontvangst zal nemen. Hij toonde zich gisteren tijdens een persconferentie verheugd namens zijn militairen. "Het is een heel mooie erkenning voor het werk dat zij doen."

"Zij hadden weinig keus in Chora", zegt ook mede-laureaat Sima Samar, die nu voorzitter is van de Afghaanse Onafhankelijke Mensenrechtencommissie AIHRC. "De taliban behandelde de bevolking bijzonder slecht. De Nederlandse krijgsmacht heeft veel goed werk gedaan in Afghanistan. Dat daar soms slachtoffers bij vallen is in deze situatie vrijwel onvermijdelijk."

De 53-jarige Samar krijgt de prijs voor haar niet aflatende strijd voor mensenrechten in Afghanistan. In het bijzonder voor de rechten van de Afghaanse vrouwen die, hoewel de wet hun gelijke rechten geeft, nog altijd ernstig gediscrimineerd worden in het streng islamitische land.

Samar is opgeleid als arts, en richtte onder meer een aantal vrouwenklinieken op in Pakistan en Afghanistan. Na de val van de taliban in 2001 werd zij de eerste minister van vrouwenzaken.
Samar zegt dat er in Afghanistan in negen jaar tijd dingen zijn verbeterd, maar erkent ook dat onder druk van het geweld van extremisten als de taliban bepaalde verworvenheden in acuut gevaar zijn, zoals het onderwijs aan vrouwen.

"Er had veel meer geld aan alle onderwijsniveaus moeten worden besteed", vindt Samar. "In negen jaar moet je in staat zijn om voldoende vrouwelijke leraren op te leiden. Daaraan is nu een groot gebrek."

"Tot 2005, 2006 was het met de veiligheid zoveel beter dan nu. De taliban zijn ernstig onderschat door de internationale gemeenschap. Na hun val dacht men dat het afgelopen was met ze, en richtte men de aandacht op Irak, wat een vergissing was", aldus Samar. "De internationale gemeenschap begreep de regio niet, noch de rol die buurlanden Pakistan en Iran spelen."

Ze is het niet eens met de Afghaanse president Karzai, die steeds vaker openlijk kritiek uit op de internationale coalitie en het aantal burgerslachtoffers dat zij maakt. "We hebben net een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat dat aantal juist afneemt", zegt Samar. "Met die openlijke kritiek speelt hij de oppositie in de kaart, en ondermijnt hij het vertrouwen van de bevolking. En zonder publieke steun komt er geen vrede."

"De situatie gaat nu achteruit, omdat de instituten van de Afghaanse staat veel krachtiger hadden moeten zijn dan ze nu zijn, veel geloofwaardiger", vindt de mensenrechtenactiviste. "Er kan nog verbetering komen door het bestuur en het rechtssysteem te verbeteren, en de cultuur van straffeloosheid aan te pakken, maar dan moet er goed en snel actie worden ondernomen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden