GETUIGEN

Stel je toch voor dat je van al je handelingen over een bepaalde periode, zonder dat je je dat op het moment van handelen realiseert, achteraf verantwoording moet afleggen voor een tribunaal. 'Kunt u ons zeggen wanneer en waarom u een half jaar geleden de eierdoppen bij het biologisch vuil hebt gegooid, terwijl u toch had kunnen weten dat daar ratten op afkomen?' 'Twee jaar geleden hebt u in Albert Heijn een fles stukgegooid, weet u nog wat voor fles dat was?' Een zweterige gedachte die me, naarmate de politie-enquêteverhoren vorderen, steeds erger benauwt.

Misschien komt dat wel omdat de door de onderzoekscommissie opgeroepen getuigen zelf voor het grootste deel professionele ondervragers zijn, hoogleraren, politiemensen, officieren van justitie, die nu ineens met hun ergste nachtmerries worden geconfronteerd: zelf in het bankje voor de bloedraad zitten. 'Nee, dat kan ik me niet precies meer herinneren.' 'In mijn beleving was dat toen door het O.M. gedekt.' 'Ik zou het niet durven zeggen, misschien was het tien, misschien twintig ton.' Allemaal antwoorden waar ze zelf nooit genoegen mee zouden nemen. Je hoort het in de zaal dan ook aan alle kanten zuchten, rammelen, draaien en verzwijgen, en zelf horen de ondervraagden het ook. Slechts één verlangen beheerst ze: hoe kom ik hier zo snel mogelijk weg. En de commissieleden, aan de veilige kant van de tafel, dromen 's nachts dat zíí het zijn die op het matje geroepen worden.

Het optreden van de commissie-Van Traa en soortgelijke tribunaaltjes lijkt vooral dít te bevestigen: dat het bestaan, thuis, in de kosmos en daartussenin, dus ook bij schijnbaar georganiseerde instellingen, grotendeels nattevingerwerk is, gerommel en geknoei. Iedereen doet maar wat en opereert op eigen houtje. De verbazing is vooral dat dat nog verbaast. Waar je het putdekseltje van de menselijke geschiedenis ook optilt, overal heerst toeval, willekeur en onverklaarbaarheid. De vraag naar het hoe en waarom van die rare drugsimporten is in wezen dezelfde als die naar de eierdoppen in de biobak en naar Napoleons falen in 1799 om de Egyptische stad Akko in te nemen. Achteraf, op St. Helena maakte hij een schetsje voor die belegering. Ontroerende strategietjes, maar ze maken het raadsel van de geschiedenis er niet inzichtelijker op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden