‘Gesprekken’ over de brexit kan May krijgen, maar onderhandelingen niet

De Britse premier Theresa May wordt verwelkomd door voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie. Beeld AFP

Brussel en Londen sleutelen de komende weken aan de ‘politieke verklaring’. De backstop blijft zoals die is. Maar dat wisten de Britten al een tijdje.

Gezien de extreem lage verwachtingen voor het Brussel-bezoek van de Britse premier Theresa May is het een meevaller dat ze niet met compleet lege handen naar Londen terugkeert. Na een onderhoud met voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie werd bekend dat beide partijen nieuwe gesprekken beginnen om een uitweg te vinden uit de brexit-impasse. Maar ‘onderhandelingen’ mogen het vooral niet heten in hun gezamenlijke slotverklaring.

Die tekst rept van een ‘robuuste maar constructieve’ discussie tussen Juncker en May. Dat is diplo-taal voor een pittig gekruid gesprek. May legde uit met welke opdracht het Lagerhuis haar naar Brussel had gestuurd (het maken van nieuwe, juridisch bindende afspraken die de gewraakte ‘backstop’ in de Ierse grenskwestie moeten vervangen). Juncker herhaalde nog maar eens, namens de hele EU-27, dat dat niet kan.

Volgens Juncker is het in november bereikte brexit-akkoord ‘een zorgvuldig en evenwichtig compromis tussen de EU en het VK, waarbij beide kanten aanzienlijke concessies hebben gedaan’.

De nieuwe gespreksronde kan wat Brussel betreft daarom alleen maar gaan over de politieke verklaring, een apart document dat samen met de vuistdikke scheidingsakte het brexit-akkoord vormt. In die verklaring staan uitgangspunten voor en toezeggingen over de toekomstige handelsrelatie. De onderhandelingen daarover kunnen pas na de daadwerkelijke brexit beginnen. Weliswaar is die tekst juridisch niet zo bindend als de scheidingsakte met de backstop, maar wel ‘politiek bindend’, zoals dat heet.

In de slotverklaring van de Europese top van december hebben de regeringsleiders al geprobeerd de verhitte backstop-discussie tot de juiste proporties terug te brengen, door te stellen dat ze die noodoplossing zelf ook helemaal niet willen. Als iedereen het hoofd koel houdt, en als Londen en Brussel na een soepele brexit op 29 maart gewoon slagvaardig handelsoverleg voeren, inclusief manieren om de Ierse grens na 2020 open te houden, heeft niemand het straks meer over die backstop.

Zoethoudertjes

Die garantie heeft het Lagerhuis vorige maand niet weten te vermurwen. Nu is de vraag of gelijkluidende garanties of andere zoethoudertjes in de politieke verklaring dat wel kunnen. Juncker en May hebben afgesproken elkaar vóór het einde van deze maand opnieuw te treffen om te kijken hoe de vlag er dan bijhangt.

Tegen die tijd zijn er nog maar vier weken te gaan. “We zijn zeer bezorgd”, zei Europees Parlementsvoorzitter Antonio Tajani na zijn onderhoud met May. “We zijn weken verwijderd van een economische en menselijke catastrofe.”

Intussen blijft ook in Londen de verdeeldheid groot. Oppositieleider Jeremy Corbyn heeft May een brief geschreven met de voorwaarden waaraan een brexit-overeenkomst zou moeten voldoen, wil zijn Labour-partij er haar zegen aan geven.

Daartoe behoren aansluiting van het Verenigd Koninkrijk bij ‘een’ douane-unie met de EU, om de handel soepel te laten verlopen. Londen zou daarbij nog steeds een stem moeten hebben in het EU-handelsbeleid. Verder moet het land wat Corbyn betreft nauw verbonden blijven bij de interne EU-markt, en aangesloten bij bepaalde EU-agentschappen.

Een zeer zachte brexit dus. De kans dat May’s Conservatieven daarin meegaan, is ongeveer net zo groot als de kans dat de EU de backstop uit het akkoord haalt.

Lees ook:

De brexit-emoties liepen weer eens hoog op

Donderdag onderneemt premier May een mission impossible in Brussel. EU-kopstuk Donald Tusk haalde fel uit naar brexiteers zonder plan.

Lees het laatste nieuws rondom de brexit in ons dossier. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden