Gesprekken met advocaat moeten geheim blijven

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) in Den Haag. Beeld anp
De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) in Den Haag.Beeld anp

Geheime diensten AIVD en MIVD mogen geen gesprekken meer afluisteren waar een advocaat aan deelneemt. Dat heeft de rechter in Den Haag ook in hoger beroep bepaald. Het mag alleen als er onafhankelijk toezicht is, maar dat ontbreekt. Als dit er niet binnen enkele maanden alsnog komt, moet de overheid stoppen met afluisteren.

De zaak was aangespannen door advocaten van het Amsterdamse kantoor Prakken d'Oliveira, nadat bleek dat de AIVD communicatie tussen advocaten van het kantoor en hun cliënten had afgetapt. Het kabinet was in beroep gegaan tegen de eerdere uitspraak in de afluisterzaak.

Termijn is niet te kort
Het kabinet heeft laten weten een vorm van onafhankelijke toetsing in te willen stellen, maar was het niet eens met het oordeel van de rechter dat de overheid onrechtmatig heeft gehandeld. Ook is het volgens het kabinet niet mogelijk om binnen zes maanden een onafhankelijke controle in te stellen.

Het gerechtshof in Den Haag stelt dat de overheid de uitspraak al geruime tijd had kunnen zien aankomen. Het argument dat de termijn van een half jaar te kort is, wordt daarom verworpen. Ook is het hof er niet van overtuigd dat het noodzakelijk is om de wet te wijzigen om een onafhankelijke controle te regelen. "Een wijziging van beleid kan ook voldoende zijn."

De huidige toezichthouder op de inlichtingendiensten (CTIVD) kan volgens de rechter in hoger beroep hier geen rol in spelen. De CTIVD heeft volgens het hof "weliswaar een toezichthoudende functie, maar geen rechtstreekse bemoeienis met de afluisterpraktijk. Daardoor ontbreken nu de vereiste waarborgen."

Eerder had de rechter de geheime diensten ook verboden om informatie uit de afgeluisterde gesprekken met het OM te delen. Het hof handhaaft dat verbod. "Het is in strijd met het recht van de verdachte op een eerlijk proces, dat de inhoud van vertrouwelijke gesprekken met zijn advocaat bij het Openbaar Ministerie bekend zouden kunnen worden."

'Zeer belangrijke uitspraak'
De advocaten zijn gelukkig met de beslissing. "Wij zijn gerustgesteld door de uitspraak. Het hof laat er geen twijfel over bestaan dat het afluisteren zonder onafhankelijke toetsing onrechtmatig is en dat die toetsing nodig is, zeker bij advocaten", reageert advocaat Channa Samkalden namens Prakken d'Oliveira.

Ook de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) is tevreden over de uitspraak: "Wij zijn verheugd over de voor de rechtsstaat zo een belangrijke uitspraak. Advocaten vallen onder het verschoningsrecht. Advocaten en cliënten moeten erop kunnen vertrouwen dat hun communicatie privé en geheim is en niet in handen komt van de overheid. Met een onafhankelijke toetsing wordt dit gewaarborgd", reageert de NOvA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden